Chiếc bánh đầu năm và bài học bác ái Theo gương Thánh Basiliô Cả

1. Ngày đầu năm trong truyền thống Kitô giáo

Ngày 01 tháng 01, Giáo Hội mừng kính Đức Maria, Mẹ Thiên Chúa, đồng thời cũng là lễ kính Thánh Basiliô Cả trong truyền thống Đông phương. Đối với nhiều Kitô hữu, đặc biệt tại Hy Lạp và các quốc gia Đông Âu, ngày đầu năm không chỉ là thời khắc khởi đầu của thời gian, mà còn là thời điểm để đặt đời sống dưới ánh sáng đức tin, bác ái và hy vọng.

Một phong tục đặc biệt gắn liền với ngày này là bánh Vasilopita – bánh Thánh Basiliô.

2. Vasilopita – chiếc bánh mang ý nghĩa thiêng liêng

Vasilopita là loại bánh truyền thống được làm vào ngày đầu năm mới. Bên trong bánh có giấu một đồng tiền nhỏ. Theo phong tục, ai nhận được phần bánh có đồng tiền sẽ được chúc phúc và gặp may mắn trong năm mới.

Phong tục này không nhằm đề cao vận may theo nghĩa mê tín, nhưng gợi nhắc một câu chuyện đức tin và bác ái gắn liền với cuộc đời Thánh Basiliô.

3. Thánh Basiliô và bài học bác ái kín đáo

Theo truyền thống, khi thành Caesarea bị bao vây, Thánh Basiliô đã kêu gọi dân chúng quyên góp vàng bạc, châu báu để cứu thành. Trước sự quảng đại và hiệp nhất ấy, quân thù đã rút lui mà không nhận tiền chuộc.

Đối diện với khó khăn trong việc trả lại của cải cho từng gia đình, Thánh Basiliô đã cho nướng các món đồ quý vào những ổ bánh, rồi phân phát cho dân. Theo truyền thuyết, mỗi người nhận lại đúng phần của mình.

Dù câu chuyện này không có nhiều bằng chứng lịch sử chắc chắn, nhưng một cách hiểu khác – và có lẽ sâu sắc hơn – cho rằng Thánh Basiliô muốn giúp đỡ người nghèo một cách kín đáo, để họ được nhận lãnh mà không cảm thấy xấu hổ hay bị tổn thương.

4. Giáo lý bác ái: cho đi mà không làm tổn thương

Từ hình ảnh đồng tiền giấu trong bánh, người Kitô hữu được mời gọi suy gẫm một giáo lý quan trọng:

Bác ái Kitô giáo không tìm vinh quang cho mình,
nhưng tôn trọng phẩm giá người được giúp đỡ.

Thánh Basiliô không chỉ cho đi, mà còn cho đi với lòng tế nhị, khiêm nhường và yêu thương, đúng như lời Chúa Giêsu dạy:

“Khi làm việc bố thí, đừng cho tay trái biết việc tay phải làm.” (Mt 6,3)

5. Văn hóa Kitô giáo và đời sống hôm nay

Chiếc bánh Vasilopita cho thấy đức tin Kitô giáo đã thấm sâu vào đời sống văn hóa, biến những cử chỉ đời thường như chia bánh đầu năm thành bài học thiêng liêng:

• Mỗi năm mới không chỉ là khởi đầu của thời gian, mà là cơ hội để sống yêu thương hơn.
• “May mắn” đích thực không nằm ở đồng tiền, mà ở lòng quảng đại, sự hiệp nhất và niềm tin cậy nơi Thiên Chúa.
• Gia đình Kitô hữu được mời gọi biến bàn ăn đầu năm thành nơi chia sẻ, cầu nguyện và bác ái.

6. Gợi ý thực hành cho ngày đầu năm

• Cầu nguyện gia đình: xin Chúa chúc lành cho năm mới, noi gương Thánh Basiliô.
• Chia sẻ bữa ăn với người nghèo, người cô đơn, hoặc đóng góp âm thầm cho bác ái.
• Thực hành bác ái kín đáo: giúp đỡ mà không phô trương, không làm tổn thương người khác.

Chiếc bánh Vasilopita nhắc nhở chúng ta rằng:

Năm mới Kitô giáo không khởi đầu bằng sự tích trữ,
mà bằng sự sẻ chia;
không bằng may rủi,
mà bằng đức tin và tình yêu.

Ước gì, theo gương Thánh Basiliô Cả, mỗi Kitô hữu biết bắt đầu năm mới bằng một trái tim quảng đại, để tình yêu Thiên Chúa được lan tỏa qua những cử chỉ âm thầm nhưng đầy sức sống.

https://aleteia.org/2023/07/18/when-st-basil-hid-a-coin-in-a-cake/