Bốn bước chiến thắng tội lỗi theo Thánh Tôma Aquinô

Thánh Tôma Aquinô – Tiến sĩ Hội Thánh

Nhân dịp gần lễ kính Thánh Tôma Aquinô (28/01), chúng ta cùng suy niệm một giáo huấn quan trọng của vị Tiến sĩ Thiên Thần về con đường chiến thắng tội lỗi – một con đường vừa mang chiều kích luân lý, vừa thấm đẫm linh đạo khổ tu và cầu nguyện, rất đặc trưng của truyền thống Đa Minh.

Trong các bài giảng huấn giáo của ngài – được tập hợp trong Catechismus Thomisticus – Thánh Tôma đào sâu các chân lý đức tin được trình bày qua Kinh Tin Kính, Kinh Lạy Cha, Kinh Kính Mừng, Mười Điều Răn và các Bí tích, nhằm huấn luyện Kitô hữu sống chân lý bằng cả trí tuệ lẫn đời sống.

Khi chú giải Điều Răn Thứ Mười: “Ngươi chớ ham muốn vợ người khác”, Thánh Tôma nhận định:

“Muốn tránh tội, con người phải nỗ lực rất nhiều, bởi tội lỗi có những căn rễ nằm sâu bên trong; và kẻ thù ở ngay trong nhà là kẻ thù khó chiến thắng nhất.”

Từ đó, ngài chỉ ra bốn con đường để đánh bại tội lỗi.

1. Tránh xa các dịp tội bên ngoài

Bước thứ nhất, theo Thánh Tôma, là lánh xa những dịp tội từ bên ngoài (fugiendo occasiones exteriores).
Điều này bao hàm việc tách mình khỏi các mối tương quan xấu, môi trường xấu, và mọi hoàn cảnh có thể lôi kéo con người vào tội lỗi.

Theo tinh thần Đa Minh, đây không phải là trốn chạy thế gian vì sợ hãi, nhưng là hành vi khôn ngoan của người tìm kiếm chân lý, biết bảo vệ tự do nội tâm để phụng sự Thiên Chúa.

2. Canh giữ tư tưởng – chế ngự dục vọng

Bước thứ hai là tránh những tư tưởng có thể đánh thức dục vọng (concupiscentia).
Dục vọng được hiểu là khuynh hướng lệch lạc của lòng ham muốn, đặc biệt hướng về khoái lạc bất chính.

Để chế ngự nó, Thánh Tôma đề nghị việc khổ chế thân xác, và trích dẫn lời Thánh Phaolô:

“Tôi hành hạ thân xác tôi và bắt nó làm nô lệ” (1 Cr 9,27).

Trong linh đạo Đa Minh, khổ chế không nhằm hủy diệt thân xác, nhưng là đặt thân xác dưới sự hướng dẫn của lý trí được soi sáng bởi đức tin, để toàn bộ con người quy hướng về Thiên Chúa là Chân Lý Tối Hậu.

3. Cầu nguyện và ăn chay – trợ lực cho tinh thần

Bước thứ ba là cầu nguyện, kết hợp với ăn chay.
Thánh Tôma dạy:

“Giữa xác thịt và tinh thần luôn có một cuộc chiến. Nếu con muốn tinh thần chiến thắng, con phải trợ lực cho nó – điều này đạt được nhờ cầu nguyện; còn đối với xác thịt, con phải rút bớt sức mạnh của nó – điều này đạt được nhờ ăn chay, vì ăn chay làm suy yếu xác thịt.”

Đây là một nguyên lý nền tảng của thần học luân lý Tôma:
Ân sủng không phá hủy bản tính, nhưng kiện toàn bản tính, và cầu nguyện là khí cụ để ân sủng Thiên Chúa nâng đỡ tự do con người.

4. Siêng năng trong những việc chính đáng

Sau cùng, Thánh Tôma khuyên hãy siêng năng trong những công việc hợp pháp và tốt lành, tránh xa sự nhàn rỗi.
Bởi lẽ, sự lười biếng và trống rỗng nội tâm thường là mảnh đất màu mỡ cho cám dỗ nảy sinh.

Trong truyền thống Đa Minh, lao động trí tuệ, học hỏi Lời Chúa, nghiên cứu thần học và phục vụ cộng đoàn đều là những phương thế thánh hóa đời sống thường nhật.

Kết luận

Để kết thúc, Thánh Tôma nhắc lại lời khuyên nổi tiếng của Thánh Giêrônimô:

“Hãy yêu mến việc học hỏi Thánh Kinh, và con sẽ không còn yêu thích những khuynh hướng của xác thịt.”

Đây chính là linh đạo cốt lõi của Dòng Đa Minh:
ở lại trong Lời – chiêm niệm Chân Lý – và để Chân Lý giải phóng con người khỏi ách nô lệ của tội lỗi.

https://www.aciprensa.com/noticias/102916/4-pasos-para-vencer-al-pecado-segun-el-catecismo-de-santo-tomas-de-aquino