Có nên che Thánh Giá trong Mùa Chay?

Một câu hỏi phụng vụ được đặt ra liên quan đến việc che Thánh giá và các ảnh tượng sau Chúa nhật V Mùa Chay: nếu thực hành việc này, thì trong Thánh lễ hằng ngày, có cần đặt một Thánh giá có tượng Chúa chịu nạn trên hoặc gần bàn thờ không? Linh mục Edward McNamara, Dòng Đạo binh Chúa Kitô, giáo sư phụng vụ và thần học bí tích tại Đại học Giáo hoàng Regina Apostolorum, đã đưa ra lời giải đáp rõ ràng dựa trên các quy định phụng vụ của Hội Thánh.

Quy định của Hội Thánh về việc che Thánh giá và ảnh tượng

Sách lễ Rôma và Thư luân lưu Paschalis Sollemnitatis của Bộ Phụng tự quy định rằng việc che Thánh giá và ảnh tượng trong nhà thờ có thể được thực hiện nếu Hội đồng Giám mục quyết định. Theo đó:

Các Thánh giá được che cho đến hết nghi thức tưởng niệm Cuộc Thương Khó Chúa vào Thứ Sáu Tuần Thánh.
Các ảnh tượng được che cho đến khi bắt đầu Đêm Vọng Phục Sinh.

Sau Thánh lễ Tiệc Ly chiều Thứ Năm Tuần Thánh, bàn thờ được lột khăn, và các Thánh giá trong nhà thờ nên được che bằng khăn đỏ hoặc tím (nếu chưa được che trước đó). Đồng thời, không thắp đèn trước các ảnh tượng các thánh.

Ở cấp địa phương, dù không bắt buộc, các giáo xứ hay cộng đoàn vẫn có thể tự do thực hành truyền thống này. Thông thường, các Thánh giá và ảnh tượng được che bằng vải tím đơn giản từ trước Kinh Chiều I hoặc Thánh lễ vọng của Chúa nhật V Mùa Chay.

Cách thực hành cụ thể trong phụng vụ

Sau Thánh lễ Tiệc Ly, nếu có thể, các ảnh tượng nên được dời khỏi nhà thờ thay vì chỉ che lại.

Các Thánh giá được mở ra sau nghi thức Thứ Sáu Tuần Thánh.
Các ảnh tượng khác được mở ra trước Đêm Vọng Phục Sinh, không cần nghi thức đặc biệt.

Đáng chú ý: các chặng Đàng Thánh Giá và kính màu không bao giờ bị che.

Nguồn gốc lịch sử của tập tục

Tập tục này có thể bắt nguồn từ thế kỷ IX tại Đức, với việc treo một tấm vải lớn (Hungertuch – “khăn chay”) che toàn bộ bàn thờ trong Mùa Chay. Tấm khăn này chỉ được kéo xuống khi đọc đoạn Tin Mừng về việc màn Đền Thờ bị xé đôi.

Một số giải thích cho rằng đây là cách giúp giáo dân đơn sơ nhận biết Mùa Chay. Những cách giải thích khác cho rằng nó liên hệ đến kỷ luật sám hối công khai thời xưa: các hối nhân bị loại khỏi nhà thờ đầu Mùa Chay, và việc “che Đền Thánh” mang ý nghĩa biểu tượng cho sự xa cách Thiên Chúa cho đến khi được giao hòa vào lễ Phục Sinh.

Việc giới hạn che ảnh tượng vào giai đoạn Thương Khó (từ Chúa nhật V Mùa Chay) chỉ xuất hiện muộn hơn, khoảng thế kỷ XVII.

Có cần che Thánh giá dùng trong Thánh lễ không?

Đây là điểm quan trọng. Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma quy định rõ: trong mỗi Thánh lễ phải có Thánh giá với tượng Chúa chịu nạn đặt trên hoặc gần bàn thờ, và phải thấy rõ đối với cộng đoàn.

Do đó, dù có nơi che cả Thánh giá rước hoặc Thánh giá bàn thờ, linh mục McNamara cho rằng:

Thánh giá gắn liền trực tiếp với việc cử hành Thánh lễ nên được để lộ (không che).

Lý do là:

Các quy định phụng vụ không hề nói đến việc miễn trừ hay che Thánh giá bàn thờ.
Nhiều nghi thức (như xông hương Thánh giá) giả định Thánh giá được nhìn thấy.
Trong các Thánh lễ trọng thể, kể cả phụng vụ của Đức Giáo hoàng, Thánh giá luôn được để lộ.

Ngay cả khi có một Thánh giá lớn treo trong cung thánh được che, thì vẫn nên dùng một Thánh giá khác (không che) cho Thánh lễ.

Ý nghĩa thần học của Thánh giá trong Thánh lễ

Việc hiện diện rõ ràng của Thánh giá trong Thánh lễ không chỉ là yếu tố trang trí, nhưng mang ý nghĩa thần học sâu xa: Thánh lễ là hy tế thực sự, hiện tại hóa toàn bộ mầu nhiệm Vượt Qua của Đức Kitô.

Sách Các Phép Lành nhấn mạnh: hình ảnh Thánh giá là biểu tượng cao cả nhất của toàn bộ mầu nhiệm cứu độ.

Vì thế, trong khi việc che ảnh tượng có tính giáo lý và giúp đào sâu tâm tình Mùa Chay, thì việc giữ Thánh giá hiện diện rõ ràng trong Thánh lễ lại gắn liền với chính bản chất của hy tế Thánh Thể.

Kết luận

Việc che Thánh giá và ảnh tượng trong Mùa Chay là một truyền thống tốt đẹp, có thể giúp tín hữu hướng lòng về mầu nhiệm Thương Khó. Tuy nhiên, Thánh giá dùng trong Thánh lễ – đặc biệt là Thánh giá bàn thờ hoặc Thánh giá rước – nên được giữ lộ ra, để diễn tả cách trọn vẹn mầu nhiệm hy tế cứu độ đang được cử hành.

https://zenit.org/2026/03/15/questions-about-liturgy-should-the-cross-be-veiled-during-lent/