Luật sống do một vị Thánh gợi hứng – đáng thử trong Mùa Chay này

Cerith Gardiner – 27/02/2026

Thánh Josemaría Escrivá từng đề nghị một quy tắc sống tưởng như rất đơn giản, nhưng lại đặc biệt thích hợp khi Mùa Chay bắt đầu thử thách lòng quyết tâm của chúng ta.

Có lẽ không thử thách thường nhật nào phổ quát bằng khoảnh khắc chiếc đồng hồ báo thức tuyên bố chấm dứt giấc ngủ. Dù ở độ tuổi hay nghề nghiệp nào, và dù tối hôm trước đã có bao nhiêu quyết tâm tốt đẹp, những giây đầu tiên của buổi sáng vẫn có khả năng thử thách ý chí con người cách lạ lùng. Chiếc giường vốn bình thường bỗng trở nên hấp dẫn bất ngờ, còn tấm chăn như có một sức thuyết phục quá mức cần thiết.

Chính khoảnh khắc ấy là điều Thánh Josemaría nghĩ đến khi ngài nói về điều nổi tiếng được gọi là “phút anh hùng.” Lời khuyên của ngài rất đơn giản: khi đến giờ thức dậy, hãy đứng lên ngay. Đừng mặc cả với sự thoải mái. Đừng thả mình tỉnh dậy cách lười biếng. Và càng không nên chiều theo lập luận ngọt ngào rằng thêm vài phút nữa sẽ somehow làm ngày mới trở nên tốt hơn.

Điều nghe có vẻ khiêm tốn trên lý thuyết lại có thể rất tham vọng trong thực hành.

Sự ngần ngại buổi sáng thường khơi dậy một trí tưởng tượng đầy sáng tạo. Tâm trí còn nửa chìm trong giấc ngủ sẵn sàng đưa ra những lý lẽ tinh vi: trì hoãn một chút đâu có hại; kỷ luật có thể bắt đầu vào ngày mai; và nhân đức chắc hẳn không phụ thuộc vào một nhượng bộ nhỏ như vậy. Trong khi đó, chiếc giường vẫn là một đối thủ thầm lặng nhưng đáng gờm.

Thế nhưng, đằng sau trực giác của Thánh Josemaría là một sự khôn ngoan sâu xa vượt xa chuyện ngủ nghỉ. “Phút anh hùng” không hệ tại việc dậy sớm, mà là tự do nội tâm. Đó là quyết định nhỏ nhưng có ý nghĩa: chống lại quán tính, đặt chủ đích lên trên cảm xúc nhất thời, và bắt đầu ngày mới bằng sự dứt khoát thay vì thỏa hiệp. Trước khi những bổn phận, xao lãng và biến cố bất ngờ kéo đến, hành vi nhỏ bé này đã âm thầm định hình cung điệu của cả ngày.

Một thực hành thích hợp cho Mùa Chay

Mùa Chay – với lời mời gọi quen thuộc về xét mình và canh tân – soi sáng những cuộc chiến rất bình thường ấy dưới một góc nhìn đặc biệt. Kỷ luật Mùa Chay thường được nghĩ đến theo cách lớn lao, nhưng phần lớn lại nằm trong những thói quen nhỏ bé hằng ngày. Việc đứng dậy ngay khi chuông reo, dù không hào nhoáng, lại trở thành một thực hành Mùa Chay rất phù hợp, âm thầm rèn luyện lòng kiên trì mà không cần đến những cử chỉ kịch tính.

Cũng thật an ủi khi nhận ra đây là một cuộc chiến chung của nhiều người. Ít ai đón buổi sáng với niềm hân hoan trọn vẹn; và có lẽ ngay cả các Thánh cũng không phải lúc nào bật dậy khỏi giường với nụ cười không lay chuyển. Khó khăn không phải là thất bại, mà là dấu chỉ của phận người. Mỗi bình minh đơn giản là một cơ hội mới để thử lại “phút anh hùng,” bất kể những buổi sáng trước đó đã diễn ra thế nào.

Theo thời gian, chiến thắng nhỏ bé ấy – đứng lên không chần chừ – mang lại một niềm hài lòng âm thầm. Ngày sống dường như được sắp xếp lại, không phải bằng khắc khổ, nhưng bằng sự dứt khoát. Khi ấy, kỷ luật không còn là sự khắt khe, mà là nghệ thuật khởi đầu đúng đắn. Điều tưởng chừng tầm thường lại nhắc ta rằng lòng bền chí thường được đo bằng từng giây ngắn ngủi hơn là bằng những quyết tâm lớn lao.

Nhìn như thế, “phút anh hùng” giữ được nét duyên dáng riêng của nó: biến một khoảnh khắc hết sức bình thường thành cơ hội đón nhận ân sủng âm thầm – đặc biệt trong Mùa Chay, khi nhiều người tìm kiếm những thực hành vừa ý nghĩa vừa khả thi.

Sự thánh thiện, hóa ra, đôi khi bắt đầu từ điều rất đơn sơ – và rất cứng đầu – như việc từ chối thương lượng với nút báo lại của chiếc đồng hồ.