Hàng trăm tín hữu đã quy tụ tại Cơ Long, nơi những dấu tích của ngôi nhà thờ đầu tiên do các tu sĩ Đaminh xây dựng sau năm 1626 vừa được phát hiện trở lại. Biến cố kỷ niệm 400 năm các nhà truyền giáo Công giáo đầu tiên đặt chân đến hòn đảo cũng là dịp để Giáo hội tại Đài Loan nhìn lại hành trình đức tin và suy tư về thách đố loan báo Tin Mừng trong bối cảnh các cộng đoàn ngày càng già hóa. Đức cha John Baptist Lee, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đài Loan, mời gọi các tín hữu noi gương hai môn đệ Emmaus, lên đường một lần nữa từ cuộc gặp gỡ với Chúa Phục Sinh để đem Tin Mừng đến với mọi người.
Những dấu tích quá khứ được tìm thấy
Tại Cơ Long, thành phố cảng phía bắc Đài Loan, hàng trăm tín hữu, tu sĩ nam nữ và linh mục từ khắp hòn đảo đã quy tụ để kỷ niệm 400 năm các nhà truyền giáo Công giáo đầu tiên đến đây. Cuộc gặp gỡ trở thành dấu chỉ hiệp thông, cùng nhau tưởng nhớ những khởi đầu của cộng đoàn Công giáo tại vùng đất này.
Đức cha Thomas Chung, Tổng Giám mục Đài Bắc, chủ sự buổi cử hành dưới một mái che lớn, giúp cộng đoàn tránh cơn mưa nặng hạt. Đồng tế với ngài có Đức cha John Baptist Lee, Giám mục Tân Trúc và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đài Loan; Đức Tổng Giám mục Savio Hong, nguyên Sứ thần Tòa Thánh và từng giữ chức Thư ký Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc; cùng các giám mục khác và đông đảo tín hữu đến từ các giáo phận trên toàn đảo.
Buổi lễ thêm phần sinh động nhờ những bài ca và trang phục truyền thống của các nhóm tín hữu Công giáo thuộc các cộng đồng bản địa tại Cơ Long. Đây là những cộng đoàn đầu tiên đón nhận lời loan báo Tin Mừng, trong một giai đoạn lịch sử từng gần như bị lãng quên tại Đài Loan.
Việc kỷ niệm 400 năm trong năm nay là kết quả của một quá trình khám phá lại lịch sử. Trong khoảng thời gian từ năm 2011 đến năm 2019, các nhà khảo cổ tiến hành khai quật tại đảo Hòa Bình, thuộc thành phố Cơ Long, và tìm thấy nền móng nhà thờ Các Thánh, được các tu sĩ Đaminh người Tây Ban Nha xây dựng vào thế kỷ XVII.
Ngôi nhà thờ này từng nằm trong khu định cư San Salvador, do người Tây Ban Nha thành lập trong thời gian hiện diện tại miền bắc Đài Loan, kéo dài 16 năm, từ năm 1626 đến năm 1642. Trong khu vực nhà thờ, các nhà khảo cổ còn tìm thấy Thánh giá Caravaca, một cây thánh giá lớn được các tu sĩ Đaminh mang từ Tây Ban Nha đến, cùng với 21 bộ hài cốt. Trong số đó có hài cốt của một người châu Âu, có thể là một nhà truyền giáo, và những bình đựng tro cốt của trẻ em thuộc sắc tộc bản địa Pingpu.
Những phát hiện này cho thấy ngôi nhà thờ không chỉ phục vụ các binh sĩ Tây Ban Nha. Rất có thể, các tu sĩ Đaminh từ Philippines đến đây đã bắt đầu loan báo Tin Mừng cho một số cộng đồng địa phương.
Tuy nhiên, sự hiện diện của người Công giáo Tây Ban Nha tại Đài Loan không kéo dài. Tháng 8 năm 1642, quân đội Hà Lan tấn công Cơ Long và chiếm đảo Hòa Bình. Trong cuộc xung đột, nhà thờ bị biến thành nơi giam giữ tù binh Tây Ban Nha, sau đó được sử dụng vào mục đích quân sự và cuối cùng rơi vào cảnh hoang phế.
Phải đến năm 1859, tức 217 năm sau, Giáo hội Công giáo tại Đài Loan mới được tái lập nhờ các nhà truyền giáo Đaminh khác, lần này đặt chân đến miền nam hòn đảo.
Đến thập niên 1950, Đài Loan tiếp tục đón nhận làn sóng di cư của hàng ngàn người từ Trung Quốc đại lục sau khi Mao Trạch Đông lên nắm quyền. Trong số những người di cư ấy có nhiều tín hữu Công giáo Trung Quốc.
Những thách đố của Giáo hội hôm nay
Việc phát hiện lại di tích khảo cổ tại Cơ Long đã thúc đẩy Giáo hội Đài Loan suy tư về tình hình hiện nay và sứ mạng loan báo Tin Mừng trong một xã hội có những đặc điểm riêng. Dù được hưởng tự do tôn giáo đầy đủ, số tín hữu Công giáo tại Đài Loan hiện chỉ khoảng 240.000 người, chiếm hơn 1% dân số.
Các cộng đoàn Công giáo đang đứng trước nguy cơ ngày càng già hóa, khiến việc trao truyền đức tin từ thế hệ này sang thế hệ khác trở nên khó khăn hơn.
Không phải ngẫu nhiên mà trong những điểm nhấn của buổi cử hành tại Cơ Long, bên cạnh những giai điệu đa thanh tuyệt đẹp do Ca đoàn Thánh Gabriel trình bày, còn có sự hiện diện của giới trẻ trong giáo hạt và các em thiếu nhi thuộc những trường mẫu giáo do Giáo hội điều hành, phục vụ tất cả trẻ em trong cộng đồng địa phương.
Trong lời nguyện tín hữu, bên cạnh tiếng Hoa còn có tiếng Anh, tiếng Tagalog và tiếng Việt. Điều này phản ánh thực tế hiện nay có hàng ngàn người di dân Công giáo đang sinh sống và làm việc tại Đài Loan. Một bộ phận đáng kể các linh mục và nữ tu cũng là những nhà truyền giáo đến từ các quốc gia châu Á, châu Âu, châu Phi và Mỹ Latinh, đang thi hành sứ vụ tại đây.
Trước thực tế ấy, Giáo hội phải đối diện với những câu hỏi quan trọng: Làm thế nào để loan báo Tin Mừng mà không trở thành những người xa lạ với văn hóa Trung Hoa? Làm thế nào để nuôi dưỡng trong đời sống đức tin chính sự gặp gỡ và giao thoa văn hóa đã giúp Đài Loan trở thành một giao điểm quan trọng của thế giới trong nhiều lĩnh vực suốt những thập niên gần đây?
Bên cạnh đó, Giáo hội cũng cần quan tâm đến những thao thức, đôi khi âm thầm, của giới trẻ đang hiện diện đông đảo tại các quán cà phê và trung tâm thương mại ở Đài Bắc. Đây là một thách đố đáng lưu tâm, nhất là trong bối cảnh cuộc khủng hoảng nhân khẩu học ngày càng nghiêm trọng tại đô thị này, dù Đài Loan không trải qua chính sách một con như Trung Quốc đại lục.
Lời mời gọi của Đức cha John Baptist Lee
Trong bối cảnh ấy, ngày 14 tháng Mười Một, khi giảng lễ trước Thánh giá Caravaca, Đức cha John Baptist Lee, Giám mục Tân Trúc và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đài Loan, đã gợi lại trình thuật Tin Mừng về hai môn đệ trên đường Emmaus.
Ngài nhận định rằng hai môn đệ đã từng gặp gỡ Chúa Giêsu, nhưng sau đó lại quên mất Người và không nhận ra Người đang đồng hành trên đường. Chỉ khi thực sự nhận ra Người là Đấng Phục Sinh, cuộc đời họ mới hoàn toàn thay đổi và họ trở thành những chứng nhân của Tin Mừng.
Đức cha Lee nói: “Chính việc nhận ra Người là Đấng Phục Sinh đã làm thay đổi tất cả trong cuộc đời họ và biến họ thành những chứng nhân của Tin Mừng.”
Vị Giám mục Tân Trúc, giáo phận thuộc khu vực nổi tiếng thế giới về công nghiệp vi mạch, mời gọi các tín hữu trở lại với sứ mạng truyền giáo bằng một con tim nhiệt thành như hai môn đệ Emmaus.
Ngài nhấn mạnh: “Chúng ta hãy cùng nhau xây dựng lại. Thực tại của chúng ta hôm nay không còn giống như trong quá khứ. Nhưng chúng ta hãy cùng đặt câu hỏi: Chúa đã phục sinh ở đâu? Người đang hiện diện giữa chúng ta. Người đồng hành với chúng ta. Người chưa bao giờ bỏ rơi chúng ta.”
Đức cha cũng cảnh báo rằng chỉ hiểu biết nội dung đức tin hay đơn thuần yêu thương mọi người vẫn chưa đủ. Điều quan trọng hơn cả là phải thực sự biết Đức Giêsu, thiết lập tương quan cá vị với Người và sống một đời sống mới trong Người.
Ngài kết luận: “Chúng ta phải thực sự biết Đức Giêsu, thiết lập mối tương quan với Người và sống một đời sống mới trong Người. Chỉ bằng cách đó, chúng ta mới có thể giúp người khác gặp gỡ Người qua chính cuộc đời chúng ta.”
Bốn thế kỷ hiện diện của Giáo hội Công giáo tại Đài Loan không chỉ là dịp tưởng nhớ những bước chân đầu tiên của các nhà truyền giáo, nhưng còn là lời mời gọi canh tân sứ mạng trong thời đại hôm nay. Như hai môn đệ Emmaus năm xưa, các tín hữu được mời gọi nhận ra Chúa Phục Sinh đang đồng hành, để từ cuộc gặp gỡ ấy, tiếp tục lên đường và làm chứng cho Tin Mừng giữa lòng xã hội.
https://www.asianews.it/en/east-asia/taiwan/400-years-of-faith-the-church-in-taiwan-today