Giáo hội tại Trung Mỹ và Mexico: Can đảm làm chứng cho Tin Mừng, xây dựng cộng đoàn hiệp nhất và thừa sai

Giáo hội tại Trung Mỹ và Mexico: Can đảm làm chứng cho Tin Mừng, xây dựng cộng đoàn hiệp nhất và thừa sai

Trước những thách đố ngày càng phức tạp của xã hội Mỹ Latinh, từ nghèo đói, bạo lực, bất công đến phân cực xã hội và tình trạng di cư cưỡng bức, các vị chủ chăn tại Trung Mỹ và Mexico cùng nhấn mạnh nhu cầu canh tân sứ mạng của Giáo hội. Qua sứ điệp “Đừng sợ hãi!” của các Giám mục Trung Mỹ và chương trình mục vụ của tân Tổng Giám mục Puebla, một định hướng chung được thể hiện rõ nét: Giáo hội phải can đảm hiện diện giữa lòng xã hội, gần gũi với những người đau khổ, củng cố sự hiệp thông và đào luyện các tín hữu trở thành những môn đệ thừa sai của Đức Kitô.

Các Giám mục Trung Mỹ: “Đừng sợ hãi!” trước những thách đố của thời đại

Sau Đại hội lần thứ 84 của Ban Thư ký Hội đồng Giám mục Trung Mỹ (SEDAC), diễn ra tại Heredia, Costa Rica, các Giám mục đã bầu chọn ban lãnh đạo mới và công bố sứ điệp gửi đến các tín hữu trong khu vực, với chủ đề “Đừng sợ hãi!”.

Trong dịp này, Đức cha Javier Román Arias, Giám mục giáo phận Limón, Costa Rica, được bầu làm Chủ tịch SEDAC; Đức cha Daniel Francisco Blanco, Giám mục phụ tá Tổng Giáo phận San José, được bầu làm Tổng Thư ký nhiệm kỳ 2026–2030.

Đáng chú ý, chỉ có hai Giám mục Nicaragua tham dự Đại hội, cả hai đều đang sống lưu vong: Đức cha Carlos Herrera, Giám mục giáo phận Jinotega, và Đức cha Isidoro Mora, Giám mục giáo phận Siuna. Không có vị nào trong số năm Giám mục hiện đang ở Nicaragua tham dự Đại hội.

Trong sứ điệp, các Giám mục kêu gọi các tín hữu củng cố tình huynh đệ và tinh thần liên đới để cùng nhau đối diện với những vấn đề nghiêm trọng đang ảnh hưởng đến khu vực, như phân cực xã hội, bạo lực, nghèo đói và tình trạng di cư cưỡng bức.

Các ngài cũng nhấn mạnh trách nhiệm của những người nắm giữ quyền bính dân sự trong việc “tạo ra những điều kiện sống tốt đẹp hơn và thúc đẩy các chính sách bảo vệ người nghèo cũng như những người dễ bị tổn thương nhất”.

Bên cạnh đó, các Giám mục mời gọi mọi người quan tâm chăm sóc ngôi nhà chung và bảo vệ các nguồn nước. Đặc biệt, các ngài khích lệ các tín hữu mở rộng tâm hồn đón nhận Đức Kitô, bởi như lời Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI: “Người ban tặng tất cả và không lấy đi điều gì”. Các ngài cũng mời gọi mọi người đừng sợ tiếp tục loan báo Chúa Giêsu, Đấng đã chịu chết và sống lại, không chỉ bằng lời nói nhưng còn bằng chính đời sống nhất quán, để Tin Mừng trở nên đáng tin đối với các thế hệ trẻ.

Gương các vị tử đạo và lời mời gọi can đảm làm chứng cho Tin Mừng

Để củng cố lời mời gọi can đảm ấy, các Giám mục Trung Mỹ nhắc đến chứng tá của những người đã không sợ hãi đối diện với những khó khăn của thời đại mình, đặc biệt là Thánh Óscar Romero, vị thánh được các Giám mục Trung Mỹ chọn làm Đấng bảo trợ, cùng với tu sĩ Augusto Ramírez Monasterio, người vừa được phong Chân phước tại Guatemala.

Các ngài là những chứng nhân đã can đảm đón nhận những hiểm nguy gắn liền với sứ vụ và lòng trung thành với Tin Mừng. SEDAC cho biết Đức Thánh Cha Lêô XIV đã chấp thuận việc chọn Thánh Óscar Romero làm Đấng bảo trợ các Giám mục Trung Mỹ.

Trong cuộc phỏng vấn với EWTN News, Đức cha Daniel Francisco Blanco nhắc lại rằng Thánh Óscar Arnulfo Romero đã sống trong giai đoạn đầy khó khăn và xung đột vào những năm cuối thập niên 1970. Ngài đã đối diện với hoàn cảnh ấy bằng tinh thần ngôn sứ, bằng chứng tá đời sống và qua sự chọn lựa ưu tiên dành cho những người nghèo khổ, túng thiếu nhất.

Đức cha nhận định rằng khu vực Trung Mỹ ngày nay vẫn phải đối diện với những hoàn cảnh tương tự, thậm chí còn nghiêm trọng hơn, đặc biệt trước sự can thiệp của các tổ chức tội phạm có tổ chức.

Thánh Óscar Arnulfo Romero từng là Tổng Giám mục San Salvador. Ngài đã hiến dâng mạng sống để bảo vệ những người nghèo khổ và bị bỏ rơi. Ngài bị ám sát sau khi cử hành Thánh lễ năm 1980 và trở thành biểu tượng của cuộc đấu tranh cho công lý xã hội tại El Salvador cũng như khu vực Mỹ Latinh.

Đức cha Blanco nhấn mạnh: “Tin Mừng phải được thể hiện cụ thể trong những hoàn cảnh lịch sử của nhân loại. Tôi tin rằng đây chính là điều quan trọng nhất mà Thánh Óscar Romero dạy tôi: ngài là một con người của đức tin, một con người của cầu nguyện.”

Vị Giám mục cũng đề cao sự cần thiết phải cộng tác chặt chẽ với Hội đồng Giám mục Mỹ Latinh và Caribe (CELAM), để các hoạt động của Giáo hội trong khu vực được thực hiện trong tinh thần hiệp thông, cùng nhận định những ưu tiên mục vụ hiện nay và triển khai các công việc ấy trong sự hiệp thông với Đức Thánh Cha.

Từ định hướng chung đến việc canh tân sứ mạng tại các Giáo hội địa phương

Lời kêu gọi của các Giám mục Trung Mỹ cho thấy Giáo hội không thể đứng ngoài những đau thương và thách đố của xã hội, nhưng phải hiện diện, đồng hành và làm chứng cho Tin Mừng bằng những hành động cụ thể. Để sứ mạng ấy được thực hiện cách hiệu quả, điều cần thiết không chỉ là lòng can đảm trước những bất công, mà còn là việc xây dựng những cộng đoàn đức tin hiệp nhất, biết đào luyện và khơi dậy trách nhiệm truyền giáo nơi mọi thành phần dân Chúa.

Định hướng này cũng được thể hiện trong chương trình mục vụ mà Đức cha Jorge Carlos Patrón Wong công bố khi chính thức bắt đầu sứ vụ Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Puebla de los Ángeles, Mexico. Nếu các Giám mục Trung Mỹ nhấn mạnh lời mời gọi đừng sợ hãi trước những thách đố của thời đại, thì tân Tổng Giám mục Puebla tập trung vào việc đào luyện các tín hữu trở thành những môn đệ thừa sai, để Giáo hội có thể đáp lại những thách đố ấy bằng đời sống đức tin và sứ mạng phục vụ.

Tân Tổng Giám mục Puebla: “Cùng với Mẹ Maria, tất cả là môn đệ thừa sai”

Archbishop Emeritus Víctor Sánchez Espinosa (right) of Puebla presents the pastoral staff that belonged to Blessed Juan de Palafox y Mendoza to his successor, Archbishop Jorge Carlos Patrón Wong, during the celebration on November 19, 2026, at the Palafoxian Seminary. In the center is the Apostolic Nuncio to Mexico, Archbishop Joseph Spiteri, and on the left, Archbishop Ramón Castro Castro, president of the Mexican Episcopal Conference (CEM). Credit: Archdiocese of Puebla.

Đức Tổng Giám mục danh dự Víctor Sánchez Espinosa của Puebla (bên phải) trao lại cho người kế nhiệm là Đức Tổng Giám mục Jorge Carlos Patrón Wong cây gậy mục tử từng thuộc về Chân phước Juan de Palafox y Mendoza, trong buổi cử hành ngày 19 tháng Mười Một năm 2026, tại Chủng viện Palafox. Ở giữa là Đức Tổng Giám mục Joseph Spiteri, Sứ thần Tòa Thánh tại Mexico; bên trái là Đức Tổng Giám mục Ramón Castro Castro, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Mexico (CEM).

Ngày 19 tháng Mười Một, Đức cha Jorge Carlos Patrón Wong chính thức bắt đầu sứ vụ Tổng Giám mục thứ IX của Tổng Giáo phận Puebla, kế nhiệm Đức Tổng Giám mục Víctor Sánchez Espinosa, vị đã hướng dẫn Tổng Giáo phận trong suốt 17 năm.

Trong Thánh lễ nhận chức tại Chủng viện Palafoxian, Đức Tổng Giám mục Patrón Wong trình bày định hướng mục vụ cho sứ vụ mới qua lời mời gọi: “Cùng với Mẹ Maria, tất cả là môn đệ thừa sai của Chúa Giêsu Kitô.”

Ngài giải thích rằng định hướng này vừa là “một lời tuyên xưng đức tin, một linh đạo đặt nền tảng trên tình yêu, vừa là chương trình mục vụ diễn tả một xác tín chân thành”. Ngài cho biết đường hướng ấy phản ánh giáo huấn của Đức Thánh Cha Lêô XIV, Đức Giáo hoàng Phanxicô và Văn kiện Aparecida của các Giám mục Mỹ Latinh.

Đức Tổng Giám mục nhấn mạnh: “Cùng với Mẹ Maria, bởi vì chúng ta không bước đi một mình, nhưng luôn có Mẹ, Mẹ của Chúa Giêsu, người Mẹ nhân lành của chúng ta, đồng hành và nâng đỡ. Mẹ chăm sóc và bảo vệ chúng ta.”

Ngài cũng nhắc lại lời Đức Maria nói với những người phục vụ tại tiệc cưới Cana: “Người bảo gì, các anh cứ việc làm theo.”

Theo ngài, tất cả mọi người đều được Thiên Chúa yêu thương và mời gọi tham gia vào sứ mạng của Giáo hội. Mỗi người đều nhận được những ân ban và sáng kiến từ Chúa Thánh Thần, vì thế không ai là thừa thãi trong cộng đoàn đức tin.

Đức Tổng Giám mục Patrón Wong sinh năm 1958 tại Mérida, bang Yucatán, Mexico. Ngài từng là Giám đốc Chủng viện Liên giáo phận Yucatán và Giám mục giáo phận Papantla. Năm 2013, Đức Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm ngài làm Thư ký phụ trách các Chủng viện thuộc Bộ Giáo sĩ, nay là Bộ Giáo sĩ. Ngài đảm nhiệm chức vụ này đến năm 2022, trước khi được bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Xalapa, bang Veracruz. Ngày 21 tháng Chín năm 2026, Đức Thánh Cha Lêô XIV bổ nhiệm ngài làm Tổng Giám mục Puebla.

Theo thông cáo của Tổng Giáo phận Puebla, ngày nhận sứ vụ bắt đầu bằng cuộc rước từ nhà thờ Đức Mẹ Núi Carmel đến Nhà thờ Chính tòa. Tại đây, vị tân Tổng Giám mục tuyên xưng đức tin và tuyên thệ trung thành. Sau đó, đông đảo linh mục, tu sĩ nam nữ, chủng sinh, giáo dân và các Giám mục đến từ nhiều nơi trong nước đã tham dự Thánh lễ tại Chủng viện Palafoxian.

Năm định hướng xây dựng một Giáo hội hiệp nhất và thừa sai

Cloudinary resource

Trong bài giảng, Đức Tổng Giám mục Patrón Wong giải thích rằng trở thành môn đệ Chúa Giêsu Kitô có nghĩa là “ở lại với Thầy, vun đắp tình bạn với Người và làm cho tâm hồn chúng ta nên đồng hình đồng dạng với trái tim Người”. Qua đó, các tín hữu để cho cách yêu thương của Chúa Giêsu hướng dẫn mình sống đơn sơ, khiêm nhường và tín thác.

Ngài nhấn mạnh rằng tình yêu đã lãnh nhận không thể khép kín nơi chính mình, nhưng phải được chia sẻ, lan tỏa và nhân rộng. Ngài nói: “Là những môn đệ thừa sai, chúng ta lên đường gặp gỡ tha nhân, vui mừng loan báo những giá trị Tin Mừng và làm cho sự trung thực, tình huynh đệ cùng tinh thần phục vụ của Đức Kitô trở nên hữu hình qua chính đời sống mình.”

Để củng cố văn hóa ơn gọi trong Tổng Giáo phận, ngài đề ra năm định hướng mục vụ.

Thứ nhất là gieo những hạt giống đức tin, khơi dậy cuộc gặp gỡ với Đức Kitô và loan báo “Đức Giêsu Kitô hằng sống và đã phục sinh giữa một nền văn hóa sự chết”.

Thứ hai là đồng hành cách gần gũi, theo gương Chúa Giêsu đồng hành với hai môn đệ trên đường Emmau, cùng bước đi, chia sẻ những nghi nan và xác tín, những niềm vui cũng như những lúc tăm tối.

Thứ ba là giáo dục trong niềm hy vọng, giúp các tín hữu tìm thấy ý nghĩa cuộc sống và lớn lên trong sự hiểu biết, tình yêu dành cho Chúa Giêsu, tha nhân và chính mình.

Thứ tư là đào luyện trong sự hiệp thông, nhằm củng cố sự hiệp nhất trong tâm hồn, các mối tương quan bằng hữu và tình huynh đệ.

Sau cùng là phân định, quyết định và lên đường thi hành sứ mạng. Ngài mời gọi các tín hữu biết tìm kiếm câu trả lời cho hai câu hỏi căn bản: “Thiên Chúa muốn gì nơi tôi? Thiên Chúa muốn gì nơi chúng ta?”

Đức Tổng Giám mục cũng nhấn mạnh rằng mọi thành phần trong Giáo hội đều được mời gọi góp phần vào sứ mạng chung, từ các linh mục, tu sĩ sống đời thánh hiến, chủng sinh cho đến người trẻ và giáo dân. Đặc biệt, ngài đề cao vai trò của người giáo dân trong việc loan báo Tin Mừng giữa các thực tại xã hội, văn hóa, chính trị và kinh tế. Trong Giáo hội, mọi ơn gọi đều bổ túc và làm phong phú lẫn nhau.

Ngài khẳng định: “Chúng ta không phải là những môn đệ của một hệ tư tưởng, những người cổ võ cho một đảng phái chính trị hay thành viên của một tổ chức thuần túy nhân loại. Đức Kitô là trung tâm đức tin, là nền tảng của sự hiệp nhất và là niềm vui của niềm hy vọng chúng ta.”

Làm cho Mexico thêm tươi đẹp, bắt đầu từ Puebla

Cloudinary resource

Bên cạnh việc đề ra những định hướng mục vụ, Đức Tổng Giám mục Patrón Wong cũng bày tỏ niềm vui trước lịch sử lâu đời và đời sống đức tin phong phú của Giáo hội tại Puebla. Ngài xúc động nói: “Puebla thật đẹp biết bao! Giáo hội tại Puebla cũng đẹp biết bao, Giáo hội mà chính Thiên Chúa đã hình thành và đồng hành suốt hơn 500 năm qua!”

Ngài cảm ơn vị tiền nhiệm vì những năm tháng phục vụ, đồng thời nhắc lại truyền thống loan báo Tin Mừng lâu đời của Tổng Giáo phận, cũng như lòng sùng kính Bí tích Thánh Thể và Đức Trinh Nữ Maria của các tín hữu nơi đây.

Tuy nhiên, ngài cũng lưu ý rằng xã hội vẫn còn nhiều vết thương nghiêm trọng, như nghèo đói, bạo lực, tham nhũng, bất công, cô đơn và những hoàn cảnh khác làm tổn thương phẩm giá con người.

Trước thực trạng ấy, Đức Tổng Giám mục đề nghị mọi người cùng dấn thân “làm cho Mexico thêm tươi đẹp, bắt đầu từ Puebla, bằng một Giáo hội gần gũi, vui tươi và thừa sai, nơi tình yêu của Chúa Giêsu Kitô biến đổi tâm hồn con người và đổi mới các mối tương quan xã hội”.

Ngài nhấn mạnh: “Vẻ đẹp của Puebla chính là tình yêu, tình yêu mà chính Thiên Chúa là nguồn mạch.” Ngài cũng mong muốn vẻ đẹp ấy được thể hiện qua việc chăm sóc người nghèo, đối xử công bằng với những người túng thiếu nhất và tôn trọng phẩm giá con người, đặc biệt là phẩm giá sự sống, từ lúc thụ thai cho đến khi kết thúc tự nhiên.

Kết thúc bài giảng, Đức Tổng Giám mục mời gọi các tín hữu cùng thực hiện quyết tâm làm cho quê hương Mexico thân yêu thêm tươi đẹp, bắt đầu bằng việc đổi mới từ chính nội tâm của mỗi người dân Puebla.

Một sứ mạng chung: Hiệp thông, phục vụ và loan báo Tin Mừng

Cloudinary resource

Từ sứ điệp của các Giám mục Trung Mỹ đến chương trình mục vụ của tân Tổng Giám mục Puebla, có thể nhận thấy một định hướng xuyên suốt: Giáo hội chỉ có thể chu toàn sứ mạng của mình khi các tín hữu sống hiệp thông với Đức Kitô, gắn bó với nhau và dấn thân phục vụ con người trong những hoàn cảnh cụ thể.

Lời mời gọi “Đừng sợ hãi!” không chỉ là lời khích lệ các tín hữu can đảm trước những bất công và khủng hoảng xã hội, nhưng còn là lời thúc giục họ trở thành chứng nhân của Tin Mừng giữa những thực tại ấy. Cũng vậy, lời mời gọi “Cùng với Mẹ Maria, tất cả là môn đệ thừa sai” nhắc nhở rằng sứ mạng truyền giáo không dành riêng cho hàng giáo sĩ, nhưng là trách nhiệm chung của toàn thể dân Chúa, tùy theo ơn gọi và khả năng của mỗi người.

Dù được diễn tả qua những sáng kiến mục vụ khác nhau, cả hai định hướng đều quy hướng về Đức Kitô và mời gọi Giáo hội trở thành dấu chỉ của tình yêu Thiên Chúa giữa lòng thế giới: một Giáo hội không khép kín trước đau khổ của con người, không sợ hãi trước những thách đố của thời đại, nhưng biết đồng hành, nâng đỡ và đem niềm hy vọng của Tin Mừng đến với mọi người.

CHIA SẺ:

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *