Đức Thánh Cha Lêô XIV bổ nhiệm Đức Tổng Giám mục Angelo Accattino làm Sứ thần Tòa Thánh tại Colombia

Ngày 15 tháng 8, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã bổ nhiệm Đức Tổng Giám mục Angelo Accattino làm Sứ thần Tòa Thánh tại Colombia, theo thông cáo của Phòng Báo chí Tòa Thánh. Ngài kế nhiệm Đức Tổng Giám mục Paolo Rudelli, người đã rời Bogotá hồi tháng 3 để đảm nhận chức vụ Phụ tá Quốc vụ khanh phụ trách Tổng vụ tại Phủ Quốc vụ khanh Tòa Thánh.

Đức Tổng Giám mục Accattino không đến một vùng đất xa lạ. Hội đồng Giám mục Colombia bày tỏ lòng biết ơn về việc bổ nhiệm và nhấn mạnh rằng ngài từng phục vụ tại Tòa Sứ thần ở Colombia trong những năm đầu của sứ vụ ngoại giao Tòa Thánh. Kinh nghiệm này được các Giám mục Colombia xem là một yếu tố quan trọng đối với sứ mạng mới của ngài trong bối cảnh xã hội và Giáo hội Colombia đang phải đối diện với nhiều thách đố.

Một nhà ngoại giao giàu kinh nghiệm tại châu Mỹ Latinh

Đức Tổng Giám mục Angelo Accattino sinh tại Asti, Italia, ngày 31 tháng 7 năm 1966. Ngài được thụ phong linh mục ngày 25 tháng 6 năm 1994 và thuộc Giáo phận Casale Monferrato.

Sau khi đậu tiến sĩ Giáo luật, ngày 1 tháng 7 năm 1999, ngài gia nhập ngành ngoại giao của Tòa Thánh. Trong quá trình phục vụ, ngài từng làm việc tại các Tòa Sứ thần Tòa Thánh ở Trinidad và Tobago, Colombia, Peru, Hoa Kỳ và Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như tại Phân bộ Quan hệ với các Quốc gia thuộc Phủ Quốc vụ khanh.

Ngày 12 tháng 9 năm 2017, Đức Thánh Cha Phanxicô truyền chức Giám mục cho ngài, phong tước Tổng Giám mục hiệu tòa Sabiona và bổ nhiệm làm Sứ thần Tòa Thánh tại Bolivia. Tại đây, ngài đồng hành với Giáo hội địa phương trong cuộc khủng hoảng chính trị năm 2019 và thời kỳ đại dịch. Ngày 2 tháng 1 năm 2023, ngài được chuyển sang Tanzania và phục vụ tại đây cho đến khi được bổ nhiệm làm Sứ thần Tòa Thánh tại Colombia.

Colombia trước một chính phủ mới

Đức Tổng Giám mục Accattino bắt đầu sứ vụ tại Colombia trong một thời điểm chính trị có nhiều thay đổi. Ngày 7 tháng 8, Tổng thống mới Abelardo de la Espriella tuyên thệ nhậm chức, sau khi đánh bại Thượng nghị sĩ Iván Cepeda, ứng viên kế nhiệm chính trị của Tổng thống Gustavo Petro, trong vòng hai cuộc bầu cử hồi tháng 6.

Tân chính phủ cam kết khôi phục trật tự và an ninh, đồng thời đẩy mạnh cuộc chiến chống buôn bán ma túy và các nhóm vũ trang. Việc chuyển giao quyền lực đánh dấu sự kết thúc của bốn năm chính phủ cánh tả trong một đất nước vẫn còn bị phân cực sâu sắc.

Sự thay đổi chính trị này cũng đặt ra những vấn đề mới đối với Giáo hội. Trong bốn năm trước, các Giám mục Colombia đã đóng vai trò trung gian và bảo đảm cho các cuộc đàm phán về “hòa bình toàn diện” với lực lượng ELN và các nhóm vũ trang khác, nhưng kết quả còn hạn chế.

Tân Tổng thống tuyên bố lựa chọn đối thoại đã “hoàn toàn cạn kiệt” và ra lệnh cho các lực lượng vũ trang chống lại “tất cả các cơ cấu tội phạm”. Trong bối cảnh đó, Hội đồng Giám mục có thể phải xác định lại vai trò của mình: từ một bên trung gian tại bàn đàm phán trở thành tiếng nói nhân đạo trong một tình thế đối đầu trực tiếp.

Bạo lực tiếp tục ảnh hưởng đến Giáo hội

Bạo lực vẫn tác động trực tiếp đến đời sống Giáo hội tại nhiều vùng của Colombia. Các linh mục bị đe dọa, tống tiền và sát hại; nhiều cộng đoàn bị cô lập hoặc phải di dời tại những khu vực như Catatumbo, Chocó, Arauca và Cauca.

Nhiều mục tử vẫn tiếp tục thi hành sứ vụ tại những vùng trên thực tế nằm dưới sự kiểm soát của các lực lượng du kích hoặc các tổ chức buôn bán ma túy. Trong nhiều khu vực, Giáo hội là định chế duy nhất còn ở lại với người dân.

Đức Tổng Giám mục Accattino cũng sẽ phải đối diện với một nhiệm vụ cấp bách khác: đồng hành với hàng ngàn nạn nhân của trận động đất xảy ra ngày 10 tháng 8 tại nhiều khu vực của Colombia, nơi Giáo hội đang tích cực tham gia các hoạt động cứu trợ và hỗ trợ người dân.

Giáo hội Colombia trước những thay đổi xã hội

Bên cạnh tình hình chính trị, Giáo hội Colombia cũng đang trải qua một giai đoạn nhạy cảm trước sự gia tăng của xu hướng thế tục hóa. Các cộng đoàn Tin Lành tiếp tục phát triển, trong khi số người tuyên bố không theo tôn giáo cũng gia tăng.

Khung pháp lý của Colombia ngày càng xa rời nhiều quan điểm luân lý Công giáo. Tòa án Hiến pháp đã phi hình sự hóa việc phá thai đến tuần thứ 24 của thai kỳ vào năm 2022, trong khi việc trợ tử đã được phi hình sự hóa qua án lệ từ nhiều năm trước.

Vẫn còn phải chờ xem liệu chính phủ mới, vốn thể hiện một diễn ngôn mang tính quan phòng và bảo vệ các giá trị truyền thống, có chuyển những lập trường này thành những thay đổi cụ thể hay chỉ dừng lại ở cấp độ diễn ngôn.

Một giai đoạn chuyển tiếp của hàng Giám mục

Trong trung hạn, Đức Tổng Giám mục Accattino cũng sẽ phải đồng hành với một giai đoạn chuyển tiếp thế hệ trong hàng Giám mục Colombia.

Hội đồng Giám mục Colombia hiện do Đức Tổng Giám mục Francisco Javier Múnera, Tổng Giám mục Cartagena, làm Chủ tịch; trong khi Đức Hồng y Luis José Rueda đang đứng đầu Tổng Giáo phận Bogotá. Trong những năm tới, một số giáo phận sẽ trống tòa do các Giám mục đến tuổi nghỉ hưu.

Với tư cách Sứ thần Tòa Thánh, Đức Tổng Giám mục Accattino sẽ có trách nhiệm điều phối các tiến trình tham khảo và trình lên Tòa Thánh những ứng viên có thể được bổ nhiệm làm Giám mục. Vì thế, vai trò của ngài sẽ có ảnh hưởng đáng kể đến định hướng của Giáo hội Colombia trong thập niên tới.

Các Giám mục Colombia cho biết sẵn sàng đón tiếp vị đại diện mới của Đức Thánh Cha và phó thác sứ vụ của ngài cho Thiên Chúa. Các ngài cũng bày tỏ mong muốn tiếp tục củng cố, cùng với Đức Tổng Giám mục Accattino, mối dây hiệp thông giữa Giáo hội tại Colombia và Tòa Thánh.

Theo thông lệ, Đức Tổng Giám mục Accattino sẽ chính thức đảm nhận nhiệm vụ sau khi trình quốc thư lên Tổng thống Abelardo de la Espriella. Theo Thỏa ước giữa Tòa Thánh và Colombia cũng như truyền thống ngoại giao, Sứ thần Tòa Thánh tại Colombia đồng thời giữ chức Trưởng Đoàn Ngoại giao tại Bogotá.