Giải thưởng Magsaysay 2026 vinh danh Bo Kyi, nhà hoạt động vì các tù nhân Myanmar

Giải thưởng Ramon Magsaysay 2026, thường được xem là “Nobel của châu Á”, đã vinh danh Bo Kyi, nhà hoạt động dân chủ Myanmar và người sáng lập Hiệp hội Hỗ trợ Tù nhân Chính trị (AAPP). Ông sẽ nhận giải vào ngày 15/11 cùng hai khôi nguyên khác là nhà ngoại giao Singapore Tommy Koh và doanh nhân xã hội Bangladesh Runa Khan.

Từng là tù nhân chính trị và hiện sống lưu vong tại Thái Lan, Bo Kyi đã dành phần lớn cuộc đời để ghi nhận những hành vi đàn áp của chính quyền quân sự Myanmar, đồng thời hỗ trợ những người bị giam giữ vì các hoạt động chính trị và gia đình của họ. Kể từ cuộc đảo chính tháng 2/2021, hơn 30.000 người đã bị bắt tại Myanmar, trong đó khoảng một nửa vẫn đang bị giam giữ.

Từ tù nhân chính trị đến người bảo vệ các tù nhân

Bo Kyi từng là sinh viên Đại học Nghệ thuật và Khoa học Rangoon khi phong trào dân chủ 8888 bùng nổ vào năm 1988. Ông chứng kiến nhiều sinh viên bị sát hại và tham gia các cuộc biểu tình ngày 8/8, một biến cố trở thành dấu mốc quan trọng trong lịch sử đấu tranh dân chủ Myanmar.

Hoạt động của ông khiến ông bị bắt hai lần và phải trải qua tổng cộng 7 năm tù. Ngay cả trong tù, ông vẫn tiếp tục học tập và chống lại chế độ. Khi bị tước sách vở, ông học tiếng Anh bằng cách viết trên nền phòng giam bằng một mảnh gạch và học từ một giáo sư bị giam trong một phòng khác.

Khi chính quyền tìm cách tuyển ông làm chỉ điểm, Bo Kyi từ chối hợp tác. Thay vào đó, ông kêu gọi trả tự do cho các tù nhân chính trị và mở đối thoại với bà Aung San Suu Kyi.

Sau lần được trả tự do thứ hai, ông chạy sang Thái Lan năm 1998. Hai năm sau, tại Mae Sot, ông cùng những cựu tù nhân chính trị khác thành lập Hiệp hội Hỗ trợ Tù nhân Chính trị (AAPP).

Tổ chức này tập trung ghi nhận các vụ bắt giữ và giam cầm vì lý do chính trị, hỗ trợ tù nhân và gia đình họ, đồng thời nâng cao nhận thức quốc tế về tình trạng đàn áp tại Myanmar. Theo AAPP, việc trả tự do cho các tù nhân chính trị không chỉ là vấn đề nhân đạo, mà còn là điều kiện cần thiết để xây dựng dân chủ, hòa giải và ổn định cho đất nước.

Tommy Koh: đóng góp cho luật pháp quốc tế

Khôi nguyên thứ hai là Tommy Koh, nhà ngoại giao và học giả luật quốc tế Singapore. Ông được biết đến nhiều nhất với vai trò quan trọng trong các cuộc đàm phán dẫn đến Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).

Ông cũng có nhiều đóng góp trong lĩnh vực giáo dục và nghiên cứu, tham gia xây dựng Viện Nghiên cứu Chính sách, Trung tâm Luật Quốc tế và Tembusu College thuộc Đại học Quốc gia Singapore.

Những đóng góp của ông được xem như một minh chứng cho việc tri thức và tiến bộ chỉ thực sự có ý nghĩa sâu xa khi được chia sẻ và sử dụng để phục vụ cộng đồng.

Runa Khan: đưa chăm sóc y tế đến những vùng khó tiếp cận

Từ Bangladesh, Runa Khan, một doanh nhân xã hội, được vinh danh nhờ phát triển một bệnh viện nổi có khả năng tận dụng mạng lưới sông ngòi rộng lớn của Bangladesh để đưa dịch vụ chăm sóc y tế trực tiếp đến những cộng đồng khó tiếp cận nhất.

Từ sáng kiến này, tổ chức phi chính phủ Friendship được thành lập, với mục tiêu xây dựng những mối quan hệ hợp tác nhằm phục vụ lợi ích xã hội.

Cách tiếp cận của bà dựa trên xác tín rằng đưa dịch vụ đến gần người dân không chỉ là vượt qua khoảng cách địa lý, mà còn là bảo đảm quyền được đối xử với phẩm giá của mọi người, bất kể họ đang sống ở đâu.

Giải thưởng “Nobel của châu Á”

Được thành lập năm 1957, Giải thưởng Ramon Magsaysay được trao hằng năm cho những cá nhân và tổ chức thể hiện tinh thần phục vụ vô vị lợi đối với các dân tộc châu Á, không phân biệt chủng tộc, giới tính hay tôn giáo.

Qua những câu chuyện của các khôi nguyên, giải thưởng nhấn mạnh sức mạnh của việc phục vụ cộng đồng và khả năng biến lòng dấn thân của con người thành những giải pháp cụ thể trước các thách đố lớn của sự phát triển nhân loại.

https://www.asianews.it/en/south-east-asia/myanmar/magsaysay-prize-awarded-to-bo-kyi-activist-for-myanmar-prisoners