Đức Thánh Cha Lêô XIV thăm Đại học Sapienza: Hãy trở nên nghệ nhân hòa bình

Trong chuyến thăm Đại học Sapienza tại Rôma ngày 14 tháng 5 năm 2026, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã gửi đến giới đại học một sứ điệp mạnh mẽ về hòa bình, công lý và trách nhiệm của tri thức trước những khủng hoảng toàn cầu hôm nay. Ngài cảnh báo thế giới đang bị “ô nhiễm lý trí” bởi chiến tranh và những ngôn từ của chiến tranh, đồng thời kêu gọi người trẻ trở thành những “nghệ nhân hòa bình”, biết dùng tri thức và công nghệ để phục vụ sự sống con người.

Ngày 14 tháng 5 năm 2026, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã đến thăm Đại học Sapienza, đại học lâu đời nhất tại Rôma và cũng là một trong những trung tâm học thuật danh tiếng nhất châu Âu. Chuyến viếng thăm mang ý nghĩa đặc biệt, như dấu chỉ của một mối liên kết giáo dục mới giữa Hội Thánh và thế giới đại học, vốn đã có cội nguồn gắn bó từ hơn bảy thế kỷ trước.

Trong bài diễn văn tại Đại thính đường của trường, Đức Thánh Cha đã đề cập đến nhiều vấn đề thời sự của nhân loại hôm nay: chiến tranh, xu hướng tái vũ trang, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong quân sự, cuộc khủng hoảng tinh thần nơi giới trẻ và trách nhiệm của những người làm giáo dục.

Ngay từ đầu bài phát biểu, Đức Thánh Cha đã tái khẳng định lập trường dứt khoát chống chiến tranh. Ngài nhắc đến các cuộc xung đột đang diễn ra tại Ucraina, Gaza, Palestine, Liban và Iran như dấu hiệu cho thấy mối liên hệ ngày càng nguy hiểm giữa chiến tranh và công nghệ hiện đại.

Ngài nói rằng nhân loại đang chứng kiến “một vòng xoáy hủy diệt” khi các công nghệ mới bị khai thác cho mục đích chiến tranh và thống trị. Vì thế, Đức Thánh Cha kêu gọi các trường đại học, các nhà nghiên cứu và những người làm khoa học hãy hướng việc học tập, nghiên cứu và đầu tư về phía sự sống thay vì sự chết.

Ngài tha thiết mời gọi:

“Xin hãy nói ‘có’ với sự sống! Có với sự sống vô tội, có với sự sống của người trẻ, có với sự sống của các dân tộc đang kêu cầu hòa bình và công lý.”

Đức Thánh Cha cũng bày tỏ nỗi ưu tư khi nghĩ đến thế hệ trẻ hôm nay đang được trao lại “một thế giới bị biến dạng bởi chiến tranh và những ngôn từ của chiến tranh”. Theo ngài, đây là hậu quả của một thứ “ô nhiễm của lý trí”, bắt đầu từ lãnh vực địa chính trị rồi lan rộng vào mọi tương quan xã hội.

Ngài cảnh báo trước những lối suy nghĩ đơn giản hóa lịch sử, những não trạng tạo dựng kẻ thù và những ý thức hệ khép kín khiến con người ngày càng xa nhau. Chính vì thế, môi trường đại học cần trở thành nơi biết chăm sóc chiều sâu của thực tại, biết đối thoại với ký ức lịch sử và bảo vệ các giá trị nền tảng của dân chủ, tự do và phẩm giá con người.

Một trong những đoạn được chú ý nhất trong bài diễn văn là khi Đức Thánh Cha trực tiếp đề cập đến việc gia tăng chi tiêu quân sự tại nhiều quốc gia, đặc biệt ở châu Âu.

Ngài mạnh mẽ cảnh báo:

“Đừng gọi là ‘phòng thủ’ một cuộc tái vũ trang làm gia tăng căng thẳng và bất an, làm suy giảm đầu tư cho giáo dục và y tế, phủ nhận niềm tin vào ngoại giao, và làm giàu cho những giới tinh hoa chẳng hề quan tâm đến công ích.”

Đức Thánh Cha đồng thời kêu gọi phải giám sát việc phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong cả lãnh vực quân sự lẫn dân sự, để công nghệ không làm con người thoái thác trách nhiệm đạo đức hay làm gia tăng sự tàn khốc của chiến tranh.

Dành nhiều tâm tình cho người trẻ, Đức Thánh Cha nhìn nhận rằng rất nhiều sinh viên hôm nay đang sống trong áp lực thành tích, cạnh tranh và nỗi lo phải đáp ứng kỳ vọng của xã hội. Theo ngài, một hệ thống méo mó đang biến con người thành những con số và khiến nhiều người rơi vào khủng hoảng tinh thần.

Ngài nói:

“Chúng ta không phải là tổng số của những gì mình sở hữu. Chúng ta là một khát vọng, chứ không phải một thuật toán.”

Qua hình ảnh thánh Augustinô, người từng trải qua nhiều sai lầm thời trẻ nhưng không đánh mất niềm khao khát chân lý và vẻ đẹp, Đức Thánh Cha khích lệ người trẻ đừng tuyệt vọng trước những yếu đuối hay bất an của mình, nhưng hãy tiếp tục tìm kiếm ý nghĩa đích thực của cuộc đời.

Hơn mười năm sau thông điệp Laudato si’, Đức Thánh Cha cũng nhắc lại trách nhiệm chăm sóc ngôi nhà chung. Ngài cho rằng mô hình tiêu thụ và chiếm hữu đang khiến nhân loại đánh mất nhiều giá trị nền tảng, vì thế đây là lúc cần chuyển từ những suy tư lý thuyết sang hành động cụ thể.

Ngài tha thiết mời gọi:

“Hãy học tập, vun trồng và bảo vệ công lý! Hãy trở nên những nghệ nhân của hòa bình đích thực: một nền hòa bình không vũ khí và có sức giải trừ vũ khí, khiêm tốn và kiên trì.”

Ở phần cuối bài diễn văn, Đức Thánh Cha hướng lời đặc biệt đến giới giáo sư và những người làm giáo dục. Theo ngài, việc giảng dạy không thể chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức hay phục vụ nghề nghiệp, nhưng còn phải giúp người trẻ khám phá căn tính và ý nghĩa cuộc đời mình.

Ngài khẳng định:

“Giảng dạy là một hình thức bác ái.”

Theo Đức Thánh Cha, người thầy chân chính không chỉ truyền đạt tri thức, nhưng còn biết yêu mến sự sống con người, biết nói với trái tim của người trẻ và làm chứng cho các giá trị bằng chính đời sống mình.