Lễ Hiển Linh: Thời điểm cử hành và ý nghĩa thần học

Trong năm Phụng vụ của Hội Thánh Công giáo, mầu nhiệm Giáng Sinh được cử hành trọng thể vào ngày 25 tháng 12 và được hoàn tất trong Lễ Hiển Linh của Chúa, khi Đức Kitô tỏ mình ra cho muôn dân. Lễ Hiển Linh không chỉ tiếp nối biến cố Nhập Thể, nhưng còn mặc khải ý định cứu độ phổ quát của Thiên Chúa, được thực hiện nơi Đức Giêsu Kitô, Con Một yêu dấu của Người.

1. Thời điểm cử hành Lễ Hiển Linh

Theo truyền thống cổ kính của Hội Thánh, Lễ Hiển Linh được cử hành vào ngày 6 tháng 1. Ngày này vẫn được duy trì như một lễ cố định tại nhiều Giáo hội địa phương, trong đó có Giáo hội tại Ý và Tòa Thánh Vatican.

Tuy nhiên, tại một số quốc gia, Hội đồng Giám mục – với sự chấp thuận của Tòa Thánh – cho phép chuyển Lễ Hiển Linh sang Chúa Nhật, nhằm tạo điều kiện mục vụ để cộng đoàn Dân Chúa có thể tham dự cách trọn vẹn hơn. Tại Hoa Kỳ, Lễ Hiển Linh được cử hành vào Chúa Nhật nằm trong khoảng từ ngày 2 đến ngày 8 tháng 1.

Như thế, trong khi ngày cử hành Lễ Hiển Linh có thể khác nhau tùy hoàn cảnh mục vụ của từng Giáo hội địa phương, thì nội dung thần học và ý nghĩa phụng vụ của lễ vẫn hoàn toàn thống nhất trong toàn thể Hội Thánh hoàn vũ.

2. Ý nghĩa thần học của thuật ngữ “Hiển Linh”

Thuật ngữ “Epiphany – Hiển Linh” bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp epipháneia, có nghĩa là sự xuất hiện, sự tỏ lộ, hay sự biểu lộ vinh quang. Trong truyền thống Kitô giáo, thuật ngữ này được dùng để chỉ những biến cố trong đó Đức Kitô mặc khải thần tính và sứ mạng cứu độ của Người cho nhân loại.

Lễ Hiển Linh có nguồn gốc từ truyền thống phụng vụ của các Giáo hội Đông phương, nơi ngày 6 tháng 1 được cử hành như một lễ lớn kính mầu nhiệm Đức Kitô tỏ mình ra qua nhiều biến cố khác nhau: Giáng Sinh, cuộc viếng thăm của các Đạo sĩ, Phép Rửa tại sông Giođan và phép lạ đầu tiên tại tiệc cưới Cana.

Theo chứng từ của truyền thống cổ xưa, như Bách khoa Công giáo ghi nhận, do tên gọi “Hiển Linh” mang tính bao quát, nên trong giai đoạn đầu của lịch sử Hội Thánh, nhiều cuộc biểu lộ vinh quang và thần tính của Đức Kitô đã được quy tụ và cử hành trong cùng một lễ.

3. Sự phân định phụng vụ của Giáo hội

Theo tiến trình phát triển của Phụng vụ Latinh, Giáo hội đã phân định rõ ràng các mầu nhiệm trong đời sống công khai của Đức Kitô và ấn định ngày cử hành riêng cho từng biến cố:

• Mầu nhiệm Giáng Sinh được ấn định vào ngày 25 tháng 12,
• Mầu nhiệm Hiển Linh (ngày 6 tháng 1) tập trung vào việc Đức Kitô tỏ mình ra cho muôn dân, được biểu trưng cách đặc biệt qua cuộc viếng thăm và thờ lạy của các Đạo sĩ,
• Lễ Chúa Giêsu chịu Phép Rửa được cử hành vào một ngày riêng,
• Phép lạ tại tiệc cưới Cana cũng từng được cử hành trong một ngày phụng vụ riêng biệt.

Dẫu vậy, danh xưng “Hiển Linh” được Hội Thánh giữ lại cho ngày 6 tháng 1, và trong truyền thống Tây phương, lễ này gắn liền cách đặc biệt với mầu nhiệm Đức Kitô mặc khải chính mình cho chư dân, vượt ra ngoài biên giới của dân Israel.

4. Ý nghĩa phụng vụ và sứ vụ của Lễ Hiển Linh

Về phương diện phụng vụ, Lễ Hiển Linh tuyên xưng rằng Đức Giêsu Kitô là Ánh Sáng muôn dân, là Đấng mà muôn dân nước được mời gọi tìm kiếm, nhận biết và thờ lạy. Hình ảnh các Đạo sĩ từ phương Đông đến bái thờ Hài Nhi Giêsu diễn tả cách sinh động tính phổ quát của ơn cứu độ và sứ mạng truyền giáo của Hội Thánh.

Lễ Hiển Linh cũng mời gọi cộng đoàn tín hữu, trong ánh sáng Lời Chúa và Phụng vụ, nhận ra rằng hành trình đức tin luôn là một cuộc lên đường tìm kiếm Đức Kitô, được hướng dẫn bởi ánh sao đức tin, và đạt tới đích điểm là việc thờ lạy và hiến dâng trọn vẹn đời sống cho Thiên Chúa.