Những hibakusha người Triều Tiên tại Hiroshima: Một chương lịch sử bị lãng quên đang tìm kiếm công lý

HIROSHIMA – NHẬT BẢN – Trong lễ tưởng niệm thường niên các nạn nhân của vụ ném bom nguyên tử tại Hiroshima, một cuốn sổ ghi danh các nạn nhân người Hàn Quốc đã được cập nhật thêm hai trường hợp mới được xác nhận trong năm qua, nâng tổng số lên 2.826 người. Tám mươi năm sau thảm kịch, những người sống sót và con cháu của họ vẫn tiếp tục kêu gọi cộng đồng quốc tế nhìn nhận đầy đủ những đau khổ mà họ đã gánh chịu.

Đồng thời, một Tòa án Nhân dân Quốc tế sẽ khai mạc tại Seoul vào tháng 11 tới nhằm xem xét trách nhiệm của Hoa Kỳ đối với việc sử dụng bom nguyên tử năm 1945.

Những nạn nhân bị lãng quên

Ngày 6 và 9/8/1945, hai quả bom nguyên tử đã san phẳng Hiroshima và Nagasaki, góp phần kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai.

Ít được biết đến là trong số hàng trăm nghìn nạn nhân có hàng chục nghìn người Triều Tiên, khi đó đang sinh sống tại Nhật Bản.

Sau khi bán đảo Triều Tiên bị Nhật Bản sáp nhập năm 1910, rất nhiều người Triều Tiên bị đưa sang Nhật làm việc hoặc phải rời quê hương vì kế sinh nhai. Nhiều người được điều động đến Hiroshima và Nagasaki, hai trung tâm công nghiệp và quân sự quan trọng của Nhật Bản.

Theo nhiều ước tính, khoảng 70.000 người Triều Tiên đã bị ảnh hưởng bởi hai vụ ném bom nguyên tử.

Trong số đó, từ 40.000 đến hơn 50.000 người đã thiệt mạng chỉ trong những ngày đầu sau vụ nổ.

Tuy nhiên, con số chính xác vẫn chưa bao giờ được xác định.

Một phần nguyên nhân là vì các cơ quan hộ tịch của Hiroshima bị phá hủy hoàn toàn.

Mặt khác, chính quyền thực dân Nhật Bản buộc người Triều Tiên phải sử dụng tên Nhật, khiến việc xác định danh tính các nạn nhân trở nên vô cùng khó khăn.

“Hiroshima của Hàn Quốc”

Khoảng 70% nạn nhân người Triều Tiên tại Hiroshima xuất thân từ quận Hapcheon, một vùng nông thôn thuộc Hàn Quốc.

Sau chiến tranh, hàng nghìn người sống sót trở về quê hương, khiến Hapcheon được gọi là “Hiroshima của Hàn Quốc.”

Hiện nay, tại đây có Trung tâm Phúc lợi dành cho nạn nhân bom nguyên tử, được thành lập vào thập niên 1990 với sự hỗ trợ tài chính của Nhật Bản.

Trung tâm do Hội Chữ thập đỏ Hàn Quốc quản lý, chăm sóc các nạn nhân còn sống và lưu giữ 1.172 bài vị tưởng nhớ những người mất tích hoặc chưa xác định được danh tính.

Theo Giám đốc trung tâm, hiện vẫn còn khoảng 1.600 hibakusha người Hàn Quốc đang sinh sống tại Hàn Quốc.

Tuy nhiên, con số thực tế có thể cao hơn nhiều, bởi trong nhiều thập niên, không ít người đã chọn cách im lặng về quá khứ của mình.

Sự im lặng kéo dài nhiều thập kỷ

Bà Bae Kyung-mi là một trong số đó.

Năm 1945, khi quả bom “Little Boy” phát nổ trên Hiroshima, bà mới năm tuổi.

Ngôi nhà đổ sập đã vô tình che chở bà khỏi sức nóng khủng khiếp cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người, trong đó có cả người thân của bà.

Trở về Hàn Quốc sau chiến tranh, gia đình bà gần như không bao giờ nhắc đến biến cố ấy.

Bà kể:

“Tôi chưa từng nói với chồng rằng mình là nạn nhân của bom nguyên tử tại Hiroshima.”

Thời đó, nhiều người quan niệm rằng kết hôn với một nạn nhân bom nguyên tử là điều không may.

Ngay cả hai người con của bà cũng chỉ biết sự thật khi bà chuyển đến sống tại Trung tâm Hapcheon vào năm 1996.

Bà từng phải cắt bỏ buồng trứng và một bên ngực do nguy cơ ung thư liên quan đến phóng xạ, đồng thời luôn lo sợ những di chứng ấy sẽ ảnh hưởng đến con cái.

Đằng sau sự im lặng của nhiều nạn nhân còn là cảm giác xấu hổ vì từng làm những công việc thấp kém dưới thời Nhật Bản đô hộ, cùng với những tin đồn vô căn cứ cho rằng phơi nhiễm phóng xạ có thể lây sang người khác.

Những người ở lại Nhật Bản sau chiến tranh còn phải chịu sự kỳ thị kép: vừa là hibakusha, vừa là người Triều Tiên.

Cuộc đấu tranh đòi công lý

Phải mất hàng chục năm, số phận của các nạn nhân người Triều Tiên mới dần được xã hội biết đến.

Năm 1970, một đài tưởng niệm đầu tiên dành cho họ được dựng bên ngoài Công viên Hòa bình Hiroshima.

Mãi đến năm 1999, sau nhiều năm vận động, tượng đài này mới được chuyển vào bên trong công viên cùng với các đài tưởng niệm khác.

Tuy nhiên, việc công nhận vẫn còn rất hạn chế.

Ông Shim Jin-tae, Chủ tịch chi nhánh Hapcheon của Hiệp hội Nạn nhân Bom nguyên tử Hàn Quốc, phát biểu tại Hội nghị các quốc gia thành viên Hiệp ước Cấm Vũ khí Hạt nhân của Liên Hiệp Quốc:

“Hơn 70.000 người Triều Tiên đã bị ảnh hưởng bởi hai quả bom nguyên tử, nhưng cho đến nay vẫn chưa có một cuộc điều tra đầy đủ nào về mức độ thiệt hại mà họ phải gánh chịu.”

Ông cho biết những người sống sót trở về quê hương đã phải tiếp tục sống trong nghèo đói, bệnh tật, sự kỳ thị xã hội và thiếu sự quan tâm từ chính quyền.

Hiện nay, luật đặc biệt của Hàn Quốc chỉ hỗ trợ tài chính cho các hibakusha còn sống, nhưng không dành bất kỳ chế độ nào cho con cháu của họ, mặc dù nhiều trường hợp mắc bệnh bẩm sinh được cho là có liên quan đến việc cha mẹ từng phơi nhiễm phóng xạ.

Tòa án Nhân dân Quốc tế tại Seoul

Chính vì vậy, năm 2024, một Tòa án Nhân dân Quốc tế về các vụ ném bom nguyên tử năm 1945 đã được thành lập.

Sáng kiến này do tổ chức SPARK của Hàn Quốc cùng các luật gia quốc tế khởi xướng, với mục tiêu xem xét trách nhiệm của Hoa Kỳ theo luật pháp quốc tế đối với việc sử dụng bom nguyên tử.

Mặc dù không có giá trị pháp lý cưỡng chế, tòa án mang ý nghĩa đạo lý và lịch sử, tương tự như nhiều tòa án nhân dân quốc tế trước đây.

Sau phiên điều tra đầu tiên tại Hiroshima và chuyến thu thập chứng cứ tại Hoa Kỳ trong năm 2026, các phiên điều trần chính thức sẽ diễn ra tại Đại học Hanshin (Seoul) từ 13 đến 15/11/2026.

Ban tổ chức đã gửi thư mời chính thức tới chính phủ Hoa Kỳ và Hàn Quốc tham dự, nhưng đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi.

Thời gian không còn nhiều

Ngày nay, các hibakusha còn sống đều đã ngoài tám mươi tuổi.

Mỗi năm trôi qua, số nhân chứng trực tiếp lại ít đi, khiến việc ghi nhận sự thật lịch sử trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Bà Melissa Parke, Giám đốc điều hành Chiến dịch Quốc tế Xóa bỏ Vũ khí Hạt nhân (ICAN), sau chuyến thăm các nạn nhân tại Hapcheon năm 2025, đã nói:

“Những người sống sót Hàn Quốc, cũng như các hibakusha Nhật Bản, đã mang trong mình nỗi đau suốt 80 năm qua. Bên cạnh việc nhận được sự hỗ trợ và công nhận xứng đáng, lời kêu gọi của họ về một thế giới không còn vũ khí hạt nhân cần được tất cả các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân lắng nghe.”

Tám thập niên sau thảm kịch Hiroshima và Nagasaki, hành trình tìm kiếm công lý của các hibakusha người Triều Tiên vẫn chưa kết thúc. Câu chuyện của họ không chỉ nhắc nhớ về những đau thương của chiến tranh, mà còn là lời mời gọi nhân loại gìn giữ ký ức lịch sử và tiếp tục nỗ lực xây dựng một thế giới hòa bình, nơi vũ khí hạt nhân không còn chỗ đứng.

https://www.asianews.it/en/east-asia/south-korea/hiroshima-s-korean-hibakusha-a-forgotten-history-seeking-justice