HUYNH ĐOÀN GIÁO DÂN ĐA MINH Cầu nguyện – hiệp thông – học hành – sứ vụ
Trong cuốn sách mới của mình, nữ chuyên gia tư vấn Catherine DiNuzzo giúp người Công giáo hiểu rằng lo âu không chỉ là một phản ứng sinh học, mà còn là cơ hội để khám phá lại giá trị bản thân trong ánh sáng tình yêu của Thiên Chúa.
Nhân Tháng Nâng cao Nhận thức về Sức khỏe Tâm thần, tác giả và chuyên gia tư vấn tâm lý được cấp phép Catherine DiNuzzo đã dành sự quan tâm đặc biệt đến chứng lo âu, một thực trạng mà bà gọi là “thách đố đặc trưng của thời đại chúng ta”.
Trong cuốn sách The Catholic Guide Through Anxiety (Cẩm nang Công giáo vượt qua lo âu), bà đưa ra một cách tiếp cận kết hợp giữa khoa học sinh học và cái nhìn Kitô giáo về con người, nhằm giúp các tín hữu đối diện với một trong những vấn đề sức khỏe tâm thần phổ biến nhất hiện nay.
“Tôi không đủ tốt”
Đầu tháng này, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã gặp gỡ các sinh viên đại học và khuyến khích họ chống lại lời dối trá cho rằng con người phải tự mình kiếm lấy tình yêu của Thiên Chúa.
Ngài nói:
“Ai cũng trải qua những giai đoạn khó khăn; tuy nhiên, đối với một số người, những khó khăn ấy dường như không bao giờ kết thúc.”
Đức Thánh Cha nhận định rằng điều này ngày càng xuất phát từ áp lực của kỳ vọng và gánh nặng thành tích.
Ngài cảnh báo:
“Đó là lời dối trá lan rộng của một hệ thống méo mó, nơi con người bị biến thành những con số, làm gia tăng cạnh tranh và đẩy chúng ta vào vòng xoáy lo âu. Chính tình trạng khủng hoảng tinh thần mà nhiều người trẻ đang cảm nhận nhắc nhở chúng ta rằng chúng ta không phải là tổng số những gì mình sở hữu, cũng không phải là tập hợp ngẫu nhiên của vật chất trong một vũ trụ câm lặng. Chúng ta là một khát vọng, chứ không phải một thuật toán.”
DiNuzzo cho rằng những nhận định ấy phản ánh chính điều bà thường gặp nơi các bệnh nhân của mình.
Theo bà, cốt lõi của nhiều dạng lo âu nằm ở suy nghĩ: “Tôi không đủ tốt.”
Lo âu bắt đầu từ sinh học
DiNuzzo giải thích rằng những cảm giác lo âu ban đầu hoàn toàn mang tính sinh học.
“Đó là cách bộ não xử lý một mối nguy hiểm và tạo ra các hormone làm tăng nhịp tim, tăng nhịp thở và làm chậm quá trình tiêu hóa. Đây chính là phản ứng ‘chiến đấu, bỏ chạy hoặc bất động’.”
Theo bà, phản ứng này thực ra là một món quà Thiên Chúa ban để bảo vệ sự sống con người.
Tuy nhiên, vấn đề phát sinh khi con người bắt đầu coi phản ứng sinh học ấy như một mối đe dọa thay vì một công cụ bảo vệ.
“Thay vì vượt qua lo âu, chúng ta lại làm nó trở nên nghiêm trọng hơn. Tôi gọi đó là ‘vòng quay của chú chuột hamster’.”
Bà giải thích rằng khi nhận thấy những phản ứng sinh học của lo âu xuất hiện, con người đứng trước hai lựa chọn: hoặc tìm cách giúp bản thân cảm thấy an toàn, hoặc đầu hàng trước cảm giác mình không đủ khả năng và không đủ giá trị.
Học cách lựa chọn sự an toàn
Cuốn sách của DiNuzzo được thiết kế như một cẩm nang thực hành dành cho những người đang vật lộn với lo âu.
Tác giả trình bày các kiến thức khoa học về cơ chế hoạt động của lo âu theo cách đơn giản, dễ hiểu và dễ áp dụng.
Đồng thời, những giải thích này được đan xen với các đoạn Kinh Thánh và những suy tư đức tin, nhằm giúp độc giả nhận ra rằng mỗi con người đều có giá trị vô hạn trong mắt Thiên Chúa.
Bên cạnh phần lý thuyết, cuốn sách còn giới thiệu mười hai chiến lược thực hành để ứng phó với lo âu.
Theo DiNuzzo, trong những lúc tâm trí trở nên mơ hồ và mất tập trung vì lo âu, người ta thường quên mất những công cụ hữu ích mà mình đã học được. Vì thế, việc có một tài liệu ngắn gọn để tham khảo nhanh có thể mang lại nhiều ích lợi.
Sách cũng bao gồm nhiều lời trích dẫn của các vị thánh cùng những lời kinh giúp người đọc tìm lại bình an và đến gần Chúa hơn.
Ngoài ra, tác giả còn biên soạn một cuốn sách bài tập đi kèm, với các câu hỏi suy niệm, trang nhật ký, bài cầu nguyện và những bài thực hành cụ thể nhằm hỗ trợ độc giả trên hành trình vượt qua lo âu.
Vì sao thời đại ngày nay dễ lo âu hơn?
DiNuzzo cho biết bà chọn đề tài này vì tin rằng lo âu là “nền tảng của nhiều khó khăn khác về sức khỏe tinh thần”.
Theo bà, khi hiểu được bản chất của lo âu, con người sẽ có nền tảng vững chắc hơn để giải quyết nhiều vấn đề khác trong cuộc sống.
Tác giả cũng nhấn mạnh rằng cuốn sách không chỉ dành cho những người đang chịu đựng lo âu, mà còn hữu ích cho người thân của họ, cũng như cho các linh mục đang tìm kiếm những nguồn tài liệu hỗ trợ mục vụ.
Bà cho rằng xã hội hiện đại đang góp phần nuôi dưỡng lo âu ở mức độ chưa từng có.
“Văn hóa câu nhấp chuột và chu kỳ tin tức 24 giờ mỗi ngày liên tục khai thác cảm giác bất an của con người.”
Khác với trước đây, khi tin tức chủ yếu giới hạn trong phạm vi địa phương, ngày nay mọi biến cố đau thương trên toàn thế giới đều xuất hiện trên điện thoại chỉ sau vài giây.
Ngoài ra, đại dịch Covid-19 cũng để lại những hệ quả tâm lý sâu sắc.
“Bộ não nguyên thủy của chúng ta đã học được rằng những điều không tưởng cũng có thể xảy ra. Vì thế, não bộ luôn chuẩn bị cho các kịch bản xấu nhất, và điều đó tiếp tục nuôi dưỡng lo âu.”
Từ lo lắng đến tín thác nơi Chúa Giêsu
Một trong những động lực khiến DiNuzzo viết cuốn sách này là vì bà nhận thấy nhiều người cho rằng Hội Thánh không có gì để nói trước những vấn đề như lo âu hay sức khỏe tâm thần.
Ngược lại, bà tin rằng chính đức tin Kitô giáo mang đến một nền tảng sâu sắc để con người hiểu mình là ai và giá trị của mình đến từ đâu.
Theo bà, việc hiểu biết đồng thời cả chiều kích sinh học lẫn chiều kích thiêng liêng của lo âu sẽ giúp con người tìm được con đường chữa lành toàn diện.
Bà kết luận:
“Khi hiểu được cả khía cạnh sinh học và khía cạnh thiêng liêng của lo âu, chúng ta có thể chuyển từ lo lắng sang tín thác, từ cảm giác quá tải sang sự nghỉ ngơi trong Thánh Tâm Chúa Giêsu.”
https://aleteia.org/2026/05/28/biology-and-spirituality-a-catholic-response-to-anxiety/
