Một trụ cột mới của Mùa Chay: Kiêng dùng công nghệ

Một chút khoảng trống khỏi các thiết bị của chúng ta là điều cần thiết để tâm trí có thể hướng về Thiên Chúa và lắng nghe tiếng Ngài.

Đã đi được nửa chặng đường của Mùa Chay, đây là thời điểm thích hợp để chúng ta nhìn lại hành trình thiêng liêng của mình đang diễn ra như thế nào.

Mục đích của việc hãm mình là hoán cải, khi chúng ta học cách từ bỏ sự kiểm soát của bản thân và ngày càng cậy dựa nhiều hơn vào Thiên Chúa. Bản chất của Mùa Chay là chay tịnh bốn mươi ngày. Truyền thống ban đầu bao gồm việc ăn chay suốt ngày và kiêng thịt, các sản phẩm từ động vật, dầu và rượu. Cơn đói do việc chay tịnh hằng ngày này khơi dậy phải dẫn con người đến một cơn đói thiêng liêng lớn hơn. Thế nhưng thật dễ dàng để Thiên Chúa bị gạt sang một bên, nhường chỗ cho những nhu cầu vật chất và các thứ phân tâm của chúng ta.

Các Giáo phụ của Hội Thánh khó có thể tưởng tượng được lượng âm thanh, hình ảnh, video và văn bản mà con người ngày nay tiêu thụ mỗi ngày. Vì thế, bên cạnh việc chay tịnh khỏi thức ăn mà các ngài khuyến khích, chúng ta cũng cần một hình thức chay tịnh mới, cũng nhằm tạo khoảng trống cho Thiên Chúa và học cách cậy dựa vào Ngài nhiều hơn.

Do đó, trong phần còn lại của Mùa Chay này, và như một truyền thống hằng năm, tôi đề nghị thực hành một cuộc “chay tịnh công nghệ”. Cũng như chúng ta giảm bớt thức ăn một cách có ý nghĩa, chúng ta cũng nên làm điều tương tự với nội dung kỹ thuật số bằng cách từ bỏ một số thói quen quan trọng: rời xa mạng xã hội, tắt điện thoại, tắt Wi-Fi, kiêng xem tin tức, các nền tảng phim trực tuyến hoặc trò chơi điện tử. Đây là một vấn đề đủ cấp bách đối với đời sống thiêng liêng đến mức nó xứng đáng được đặt bên cạnh các trụ cột quen thuộc của Mùa Chay: cầu nguyện, chay tịnh, bố thí và kiêng dùng công nghệ.

Công nghệ đã len lỏi vào đời sống chúng ta từng chút một, và chúng ta chấp nhận nó vì sự tiện lợi mà không biết trước những hệ quả của nó. Điện thoại thông minh và mạng xã hội đã tồn tại đủ lâu để các kết quả bắt đầu lộ rõ: tình trạng trầm cảm gia tăng, các mối tương quan bị rạn nứt, và bộ não con người – như Nicholas Carr từng nhận định từ nhiều năm trước – ngày càng trở nên nông cạn.

Nhưng còn ảnh hưởng của công nghệ đối với đời sống cầu nguyện thì sao? Liệu công nghệ có khiến tâm trí chúng ta rời xa Thiên Chúa, kéo nó xuống những điều thấp kém và cản trở khả năng chú tâm vào sự hiện diện thinh lặng của Ngài không? Nếu đúng như vậy, thì công nghệ có thể đã trở thành một cám dỗ mới, trao cho chúng ta những “hòn đá” thay cho bánh hằng ngày, lôi kéo chúng ta quỳ lạy trước sự hiện diện liên tục của nó, và thậm chí khiến chúng ta lao mình xuống những vực thẳm thiêng liêng mà không kịp suy nghĩ (x. Mt 4,1-11).

Trong Mùa Chay, chúng ta theo Chúa Giêsu vào sa mạc, nơi của thinh lặng và cô tịch, nhưng cũng là nơi thử thách, nơi chúng ta phải đối diện với những cám dỗ. Sa mạc tự nhiên dẫn chúng ta đến việc chay tịnh, bởi nguồn lực nơi đó khan hiếm; đồng thời nó cũng dẫn đến cầu nguyện, vì ở đó chúng ta buộc phải cậy dựa hoàn toàn vào Thiên Chúa. Khi từ bỏ việc thỏa mãn các nhu cầu của bản thân, chúng ta sẽ chú ý nhiều hơn đến nhu cầu của tha nhân, giải phóng thời gian và nguồn lực cho việc bác ái.

Hơn nữa, thật khó tưởng tượng việc bước vào “sa mạc thiêng liêng” của thời đại hôm nay với một chiếc điện thoại thông minh hay máy tính xách tay, bởi chúng đi ngược lại tinh thần căn bản của sa mạc: một không gian trống vắng, nơi chúng ta có thể nhìn thấy Thiên Chúa và, nhờ Ngài, nhìn sâu vào chính linh hồn mình. Nếu không có một khoảng cách nào đó khỏi các thiết bị, làm sao chúng ta có thể tập trung tâm trí vào Thiên Chúa và lắng nghe tiếng Ngài – tiếng nói mà, như Đức Hồng y Robert Sarah giải thích, chỉ có thể được nghe qua ngôn ngữ của thinh lặng.

Cuốn sách Sức mạnh của thinh lặng: Chống lại nền độc tài của tiếng ồn của ngài trở thành một kim chỉ nam cần thiết cho “sa mạc” của thời đại hôm nay. Mặc dù tiếng ồn của nền văn hóa hiện đại phần lớn phát sinh từ công nghệ, nhưng ngài không tập trung trực tiếp vào điều đó trong cuốn sách. Điều này cũng dễ hiểu, bởi chúng ta sẽ không từ bỏ các thiết bị của mình chỉ vì có một người khôn ngoan nói rằng chúng ta nên làm như vậy. Phải có một lý do sâu xa hơn: đó là cuộc tìm kiếm Thiên Chúa, điều nằm ở nền tảng của mọi thực hành Mùa Chay đích thực.

Nếu con người tìm kiếm Thiên Chúa và khao khát gặp gỡ Ngài, nếu họ mong muốn một đời sống hiệp thông thân mật nhất với Ngài, thì thinh lặng chính là con đường trực tiếp và chắc chắn nhất để đạt tới điều đó. Thinh lặng mang tầm quan trọng thiết yếu, bởi nó giúp Hội Thánh bước theo dấu chân của Chúa Giêsu: noi gương ba mươi năm thinh lặng của Ngài tại Nazareth, bốn mươi ngày đêm chay tịnh và đối thoại thân tình với Chúa Cha trong cô tịch và thinh lặng của sa mạc. Cũng như Chúa Giêsu khi đối diện với thánh ý của Chúa Cha, Hội Thánh phải tìm kiếm thinh lặng để ngày càng đi sâu hơn vào mầu nhiệm của Đức Kitô.

Cuộc tìm kiếm thinh lặng này đã trở thành một hành trình mới nhằm tìm lại tự do thiêng liêng. Một bức màn công nghệ đang bao quanh chúng ta, kéo sự chú ý của chúng ta ra khỏi vẻ đẹp của thiên nhiên, các mối tương quan và sự hiện diện siêu việt của Thiên Chúa. Vì thế, chúng ta phải nỗ lực cách ý thức để vượt qua bức màn ấy và khám phá lại những giá trị thiết yếu đang ở ngay quanh mình. Ngay cả trong những hoàn cảnh thuận lợi nhất, việc lắng nghe tiếng nói thinh lặng của Thiên Chúa trong tâm hồn vẫn luôn là thách đố căn bản thúc đẩy hành trình Mùa Chay.

Hơn bao giờ hết, chúng ta cần trở về với thực tại, học cách nhìn và nghe rõ hơn trong sa mạc khô cằn. Như Đức Hồng y Sarah giải thích, sự hiện hữu của Thiên Chúa luôn hiện diện trong chúng ta trong một sự thinh lặng tuyệt đối. Chính sự thinh lặng của con người cho phép họ bước vào tương quan với Ngôi Lời ở tận đáy lòng mình. Vì thế, trong sa mạc, chúng ta không nói, nhưng lắng nghe trong thinh lặng; con người bước vào một sự thinh lặng chính là Thiên Chúa.

Trong ba tuần cuối của Mùa Chay, chúng ta hãy bước vào sa mạc, ít là vài giờ mỗi ngày, bằng cách để lại các thiết bị của mình phía sau. Việc sử dụng công nghệ cách kỷ luật cần trở thành một thực hành khổ chế thường xuyên cho những ai mong muốn lắng nghe tiếng Chúa và tìm thấy sự hiện diện của Ngài trong tâm hồn. Kỷ luật Mùa Chay cũng cần đáp lại những điều kiện mới của thế giới hiện đại, bằng cách bổ sung một trụ cột thứ tư giúp chúng ta theo Chúa Giêsu vào sa mạc để chiến đấu chống lại kẻ thù và chống lại mọi điều ngăn cản chúng ta bước theo Ngài cách trọn vẹn.

https://www.catholicworldreport.com/2026/03/12/a-new-lenten-pillar-abstaining-from-technology/