HUYNH ĐOÀN GIÁO DÂN ĐA MINH Cầu nguyện – hiệp thông – học hành – sứ vụ
Giá dừa tại Thái Lan giảm mạnh xuống chỉ còn khoảng 2 baht mỗi trái (tương đương khoảng 1.400–1.500 đồng Việt Nam), khiến nhiều nông dân rơi vào khủng hoảng. Các nhà sản xuất địa phương cho rằng chuỗi cung ứng đang bị chi phối bởi các doanh nghiệp có liên hệ với vốn Trung Quốc. Sự mất cân đối cung – cầu cùng với cơ chế thu mua thiếu minh bạch khiến giá bị ép xuống mức rất thấp. Nhiều nông hộ không còn đủ khả năng duy trì sản xuất. Trước tình hình này, áp lực đang gia tăng buộc chính phủ Thái Lan phải có biện pháp can thiệp khẩn cấp.
Giá dừa giảm sâu, nông dân đối mặt nguy cơ phá sản
Tại khu vực bán đảo Sathing Phra, tỉnh Songkhla, đại diện nông dân cho biết giá bán buôn dừa đã giảm từ khoảng 20 baht trước đại dịch (khoảng 14.000–15.000 đồng Việt Nam) xuống còn 2 baht mỗi trái (khoảng 1.400–1.500 đồng). Thậm chí, dừa chất lượng thấp chỉ còn 1 baht (khoảng 700 đồng).
Với mức giá này, nhiều nông hộ không đủ bù chi phí sản xuất, buộc phải bỏ mặc trái trên cây hoặc cân nhắc chặt bỏ vườn dừa. Một số nhóm nông dân đã đe dọa tổ chức biểu tình trước Quốc hội để yêu cầu giải pháp.
Chuỗi cung ứng bị chi phối, giá bị áp đặt
Theo phản ánh của các nhà sản xuất và một số nghị sĩ, nguyên nhân không chỉ do dư cung mà còn do cơ chế thị trường bị méo mó.
Hiện nay, một số ít doanh nghiệp có liên hệ với nhà đầu tư Trung Quốc đang kiểm soát phần lớn chuỗi cung ứng, từ thu mua đến xuất khẩu sang Trung Quốc. Điều này cho phép họ áp đặt giá mua thấp, trong khi nông dân gần như không có lựa chọn bán hàng cho các đối tác khác.
Đặc biệt, chuỗi cung ứng dừa thơm nam hom – loại rất được ưa chuộng tại thị trường Trung Quốc – bị kiểm soát chặt chẽ bởi các công ty đứng tên người Thái nhưng có liên hệ với vốn nước ngoài. Ước tính chỉ khoảng 6–7 doanh nghiệp lớn nắm giữ phần lớn thị trường.
Chênh lệch giá lớn giữa thu mua và xuất khẩu
Theo điều tra của cảnh sát, các công ty này thu mua dừa với giá chỉ từ 2 đến 5 baht (khoảng 1.400–3.750 đồng), nhưng xuất khẩu sang Trung Quốc với giá từ 35 đến 50 baht mỗi trái (khoảng 24.500–37.500 đồng).
Đầu tháng này, lực lượng chức năng đã tiến hành khám xét nhiều kho hàng và cơ sở chế biến tại tỉnh Ratchaburi, trung tâm thương mại dừa của Thái Lan, đồng thời thẩm vấn hơn chục người, trong đó có nhiều công dân Trung Quốc, liên quan đến mạng lưới công ty “bình phong”.
Sự hiện diện ngày càng lớn của các doanh nghiệp này cũng làm suy giảm vai trò của các thương lái địa phương truyền thống, khiến nông dân càng mất đi khả năng thương lượng giá.
Dư cung và chuyển đổi sản xuất làm trầm trọng khủng hoảng
Trong những năm gần đây, trước nhu cầu cao từ Trung Quốc, nhiều nông dân Thái Lan đã chuyển sang trồng dừa nam hom, thay thế các loại cây trồng hoặc mô hình khác như dừa đường hay nuôi tôm.
Hiện nay, Thái Lan sản xuất khoảng 2 triệu trái dừa mỗi ngày. Tuy nhiên, nhu cầu quốc tế không tăng tương ứng, dẫn đến tình trạng dư cung nghiêm trọng.
Theo Trung tâm Think Forward, sản lượng dừa xuất khẩu của Thái Lan đạt khoảng 550 triệu trái mỗi năm, nhưng từ năm 2025, nguồn cung tăng hơn 55% trong khi xuất khẩu chỉ tăng khoảng 9,7%, khiến tổng giá trị thị trường giảm xuống còn 6,5 tỷ baht.
Ngành dừa chịu nhiều áp lực
Ngành trái cây chiếm hơn một phần tư kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp của Thái Lan và tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động. Tuy nhiên, ngành này đang chịu áp lực từ nhiều phía: biến đổi khí hậu, lũ lụt, hạn hán, cùng với chi phí đầu vào tăng cao.
Đặc biệt, nguồn cung phân bón – phụ thuộc nhiều vào các tuyến vận chuyển quốc tế – đang bị gián đoạn, khiến chi phí sản xuất gia tăng.
Nỗ lực của chính phủ và triển vọng phục hồi
Chính phủ Thái Lan đã đưa dừa vào danh sách nông sản cần giám sát, đồng thời triển khai một số biện pháp hỗ trợ như thu mua với giá 5 baht mỗi trái (khoảng 3.500–3.750 đồng) và điều tra các trung tâm thu mua có dấu hiệu vi phạm.
Tuy nhiên, giá trung bình trong tháng 2 vẫn chỉ đạt khoảng 3,20 baht (khoảng 2.200–2.400 đồng), thấp hơn nhiều so với mức 5,75 baht (khoảng 4.000–4.300 đồng) của tháng 12 trước đó.
Theo các chuyên gia, để phục hồi giá, cần giảm lượng dư cung khoảng 20 triệu trái và hỗ trợ các doanh nghiệp chế biến trong nước, nhằm nâng giá thu mua lên khoảng 7,5 baht mỗi trái (khoảng 5.200–5.600 đồng) vào quý III năm 2026.
Trong bối cảnh hiện nay, tương lai của hàng ngàn nông hộ Thái Lan đang phụ thuộc vào khả năng điều chỉnh thị trường và bảo vệ chuỗi giá trị nông nghiệp trong nước.
Ngành dừa Việt Nam có nguy cơ đi vào “vết xe Thái Lan”?
Việt Nam có ngành dừa phát triển mạnh, nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro tương tự Thái Lan.
Hiện giá dừa trong nước cao hơn (5.000–15.000 đồng/trái), song phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc.
Nếu nhu cầu giảm, giá có thể bị tác động dây chuyền.
Việc trồng dừa ồ ạt theo thị trường cũng có nguy cơ gây dư cung.
Sự tham gia ngày càng sâu của doanh nghiệp lớn có thể khiến nông dân bị ép giá.
Tuy nhiên, hệ thống thu mua còn phân tán giúp giảm nguy cơ độc quyền.
Việt Nam cần quy hoạch sản xuất, đa dạng thị trường và tăng chế biến để phát triển bền vững.
X. https://www.asianews.it/notizie-it/Bangkok:-crollano-i-prezzi-del-cocco,-i-coltivatori-thai-accusano-gli-imprenditori-cinesi-65049.html
