Có được trang trí “khung cảnh sa mạc” trước bàn thờ trong Mùa Chay không?

Giải đáp của Cha Edward McNamara, Dòng Đạo binh Chúa Kitô, giáo sư phụng vụ và thần học bí tích tại Đại học Giáo hoàng Regina Apostolorum.

ZENIT News / Rôma

Hỏi: Tôi muốn hỏi về cung thánh trong Mùa Chay. Để tuân theo các hướng dẫn về “sự tiết chế” của Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma (GIRM), tôi muốn biết liệu có được phép đặt một “khung cảnh sa mạc” nhỏ trên nền đất phía trước bàn thờ hay không? Giáo xứ chúng tôi đã làm điều này trong nhiều năm, và trong khoảng hai năm gần đây, tôi đã cố gắng giảm bớt để phù hợp hơn với sự tiết chế. Chúng tôi không dùng hoa; ngoài ra, cung thánh nhỏ của chúng tôi chỉ có một băng vải tím treo và một băng vải ở giảng đài, cũng màu tím, cùng với một dải vải tím phủ trên thánh giá. — P.G., California

Đáp: Những quy định của GIRM mà độc giả nhắc đến nói như sau:

“304. Vì lòng tôn kính đối với việc cử hành tưởng niệm Chúa và đối với bữa tiệc trong đó Mình và Máu Chúa được dâng hiến, trên bàn thờ nơi cử hành phải có ít là một khăn, màu trắng, có hình dạng, kích thước và trang trí phù hợp với cấu trúc của bàn thờ. Tại các giáo phận ở Hoa Kỳ, nếu sử dụng thêm các khăn khác ngoài khăn bàn thờ, thì các khăn đó có thể mang những màu sắc khác có ý nghĩa tôn vinh hay lễ hội theo truyền thống địa phương lâu đời, miễn là tấm khăn phủ trên cùng (tức là khăn bàn thờ) luôn phải có màu trắng.”

“305. Phải giữ sự tiết chế trong việc trang trí bàn thờ. Trong Mùa Vọng, việc trang trí bằng hoa phải được thực hiện cách tiết chế phù hợp với đặc tính của thời gian này, không diễn tả trước niềm vui trọn vẹn của Lễ Giáng Sinh. Trong Mùa Chay, việc trang trí bàn thờ bằng hoa bị cấm. Tuy nhiên, có những ngoại lệ là Chúa nhật Laetare (Chúa nhật IV Mùa Chay), các lễ trọng và lễ kính. Việc trang trí bằng hoa phải luôn tiết chế và được sắp đặt xung quanh bàn thờ, chứ không đặt trên mặt bàn thờ.”

Ngoài ra, có thể bổ sung một số tài liệu khác:

Văn kiện năm 2007 của Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ, Được xây dựng từ những viên đá sống động, nói về việc trang trí nói chung:

“§ 18: Các nhà thờ phải là nơi thích hợp cho việc cử hành thánh, trang nghiêm và đẹp đẽ.”

“§ 23: ‘Cử chỉ, ngôn ngữ và hành động là những biểu hiện thể lý, hữu hình và công khai, qua đó con người hiểu và diễn tả đời sống nội tâm của mình… Những hành động này cũng như các vật thể hữu hình là những dấu chỉ giúp các Kitô hữu diễn tả và đào sâu mối tương quan của họ với Thiên Chúa.’”

Năm phụng vụ: trang trí theo mùa

“§ 122: Trong năm phụng vụ, Hội Thánh khai mở toàn bộ mầu nhiệm Đức Kitô, từ việc Ngài nhập thể và giáng sinh, qua cuộc thương khó, tử nạn và phục sinh, đến việc lên trời, ngày lễ Hiện Xuống và niềm mong đợi Ngài quang lâm. Khi cử hành các mầu nhiệm này, Hội Thánh làm cho các biến cố thánh trở nên hiện diện cho mọi thời đại.”

“§ 123: Truyền thống trang trí hoặc không trang trí nhà thờ theo các mùa phụng vụ và lễ kính giúp làm nổi bật tính chất lễ hội, trang nghiêm hoặc sám hối của các thời gian này…”

“§ 124: Việc trang trí theo mùa nên bao gồm cả những khu vực khác ngoài cung thánh. Các trang trí nhằm dẫn đưa con người đến bản chất đích thực của mầu nhiệm đang được cử hành, chứ không phải là mục đích tự thân…”

“§ 125: Các trang trí này được duy trì suốt mùa phụng vụ…”

“§ 126: Trong năm phụng vụ, các lễ kính Đức Mẹ và các thánh là dịp để bày tỏ lòng đạo đức bằng cách trang trí ảnh tượng của các ngài…”

“§ 127: Nghệ thuật vải như các băng rước hoặc băng treo có thể diễn tả tinh thần phụng vụ…”

“§ 128: Các vật như vòng hoa Mùa Vọng, hang đá Giáng Sinh… có thể giúp nâng cao đời sống cầu nguyện…”

“§ 129: Việc sử dụng hoa thật nhắc nhớ hồng ân sự sống Thiên Chúa ban…”

Văn phòng Phụng vụ Anh quốc đề nghị cho Mùa Chay:

“Trong Mùa Chay, nhà thờ không được trang trí bằng hoa, ngoại trừ Chúa nhật Laetare, các lễ trọng và lễ kính…”

“Không dùng hoa hay cây giả…”

“Cần giữ sự tiết chế khi trang trí bàn thờ…”

“Các băng treo có thể giúp làm nổi bật mùa phụng vụ, nhưng không được che khuất các yếu tố chính như bàn thờ, giảng đài hay giếng rửa tội…”

Ngoài ra, năm 2000, Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích trả lời về việc thay nước thánh bằng cát trong Mùa Chay:

Việc này không được phép, vì:

1. Không được quy định trong luật phụng vụ và trái với ý nghĩa của Mùa Chay
2. Mùa Chay vẫn là thời gian phong phú về biểu tượng nước và Bí tích Rửa Tội

Chỉ trong Tam Nhật Thánh, giếng nước thánh mới được làm trống.

Kết luận trả lời

Từ tất cả những điều trên, có thể trả lời rằng: bàn thờ là biểu tượng trung tâm của Đức Kitô. Vì thế, trong Mùa Chay, Hội Thánh diễn tả thời gian này chính bằng việc không trang trí bàn thờ.

Do đó, việc thay hoa bằng biểu tượng sa mạc trước bàn thờ có thể làm suy giảm ý nghĩa mà Hội Thánh muốn diễn tả.

Tuy nhiên, có thể sử dụng biểu tượng sa mạc ở nơi khác trong nhà thờ nhằm mục đích giáo lý, nhưng không đặt tại giếng nước thánh.

Có thể sử dụng khăn phủ phía trước bàn thờ, thường là vải đẹp, có thêu biểu tượng phụng vụ, với màu trắng hoặc màu phụng vụ.

Các băng treo, khăn giảng đài, khăn phủ chén thánh… cũng có thể theo màu mùa phụng vụ.

Tất cả các yếu tố này phải giúp làm nổi bật việc cử hành phụng vụ, chứ không được che khuất, lấn át hay làm phân tán ý nghĩa của các mầu nhiệm được cử hành.

https://zenit.org/2026/02/20/questions-about-liturgy-the-sanctuary-in-lent/