Các nữ tu Đa Minh và sứ mạng đối thoại giữa lòng Buryatia

Buryatia nằm ở trung tâm vùng Siberia thuộc châu Á, một miền đất của những tương phản sâu sắc: bên ngoài là cái lạnh có khi xuống tới 40 độ âm, nhưng trong đời sống người dân lại nổi bật sự nồng hậu và hiếu khách. Những tu viện Phật giáo và các địa điểm thờ cúng theo truyền thống Shaman cùng tồn tại bên cạnh các nhà thờ Kitô giáo. Giữa bức tranh đa dạng của các dân tộc và tôn giáo ấy, cộng đoàn các nữ tu Đa Minh không chỉ là một dấu chỉ hữu hình của sự hiện diện của Đức Kitô, mà còn trở thành một chủ thể tích cực trong hành trình đối thoại liên văn hóa.

Các nữ tu Đa Minh bắt đầu sứ vụ tại Buryatia vào năm 2000. Những bước đầu tiên chắc chắn không dễ dàng. Từ Ba Lan đến, các chị phải làm quen với khí hậu khắc nghiệt của Siberia và nhận ra rằng ở nơi đây, cái lạnh không chỉ đến từ thời tiết.

Nữ tu Bernadetta Gratkowska, OP, nhớ lại mùa đông đầu tiên tại Siberia: trong suốt tháng Giêng, nhiệt độ có lúc xuống tới 45 độ âm. Hệ thống sưởi của thành phố ngừng hoạt động, khiến nhiệt độ trong căn hộ có lúc xuống 12 độ âm và cao nhất chỉ khoảng 4 độ dương. Các nữ tu phải mặc áo khoác ngay cả khi ở trong nhà.

Cộng đoàn Công giáo tại Ulan-Ude, thủ phủ Buryatia, cũng từng trải qua những thử thách tương tự như nhiều cộng đoàn Công giáo khác tại các nước thuộc Liên Xô cũ. Nhà thờ giáo xứ được xây dựng từ năm 1907 đã bị phá hủy trong thời kỳ đàn áp tôn giáo của chế độ Xô viết. Trong nhiều năm, các tín hữu không được tự do công khai sống đức tin.

Màu sắc của khăn khadak mang ý nghĩa đặc biệt, diễn tả lòng kính trọng dành cho khách. Màu xanh tượng trưng cho bầu trời và sự tinh tuyền; màu đỏ diễn tả sự ấm áp của tâm hồn; còn màu trắng biểu trưng cho những việc lành và lòng quảng đại. Ảnh: Lưu trữ Dòng Đa Minh.

Năm 2003, chính quyền Cộng hòa Buryatia cấp đất để xây dựng một nhà thờ Công giáo mới. Chỉ hai năm sau, ngôi thánh đường được hoàn thành. Từ đó, cây thánh giá trên đỉnh nhà thờ lại trở thành một dấu chỉ của sự hiện diện Kitô giáo trên vùng đất này.

Ngay từ đầu, việc loan báo Đức Kitô tại một vùng đất đa sắc tộc, có truyền thống Phật giáo và Shaman lâu đời, đã mang hình thức của đối thoại. Sự tò mò ban đầu dần nhường chỗ cho việc khám phá những giá trị chung. Giới răn yêu thương tha nhân của Kitô giáo tìm thấy một điểm tương đồng nhất định nơi nguyên tắc bất bạo động của Phật giáo. Văn hóa truyền thống Buryat cũng đề cao gia đình và dành sự kính trọng đặc biệt cho người cao tuổi.

Trong bầu khí đối thoại và hòa bình ấy, các truyền thống khác nhau có thể gặp gỡ và làm phong phú cho nhau, cùng hướng đến một giá trị căn bản: bảo vệ phẩm giá con người.

Một trong những nét văn hóa Buryat đã được đón nhận trong đời sống cộng đoàn Công giáo là “khadak”, một hình thức chào đón diễn tả lòng kính trọng sâu sắc. Người ta cúi chào và trao tặng khách một chiếc khăn lụa cùng koumiss, loại sữa ngựa lên men truyền thống. Chính cách thức đón tiếp này cũng được thực hiện khi chào đón khách tại giáo xứ Công giáo Ulan-Ude và cộng đoàn các nữ tu Đa Minh.

Giáo xứ Ulan-Ude hiện có khoảng 100 tín hữu thường xuyên tham dự đời sống phụng vụ; trong đó khoảng một nửa là người Buryat, bên cạnh người Nga và những hậu duệ người Ba Lan, Litva.

Câu trả lời của các nữ tu thật đơn sơ: nơi những người nghèo khổ, các chị nhận ra khuôn mặt của Đức Kitô.

Câu trả lời ấy lại mở ra những câu hỏi khác, và từ đó dẫn đến những cuộc trò chuyện về đức tin, phẩm giá con người và Tin Mừng.

Ngay từ đầu, các nữ tu đặc biệt quan tâm đến những trẻ em xuất thân từ các gia đình nghèo và gặp nhiều hoàn cảnh khó khăn. Các em không chỉ tìm kiếm nơi các chị một miếng bánh, nhưng trước hết là sự đón nhận, tình thương và cảm giác an toàn. Các nữ tu tổ chức nhiều lớp sinh hoạt, giúp các em phát triển khả năng, đồng thời hỗ trợ việc học tập.

Ngày nay, các chị vẫn tiếp tục đồng hành với trẻ em và người trẻ, trong đó có việc chuẩn bị cho các em lãnh nhận các bí tích. Một lĩnh vực đặc biệt khác trong sứ vụ của cộng đoàn là chăm sóc người bệnh và đồng hành thiêng liêng với họ tại khoa chăm sóc giảm nhẹ của bệnh viện thành phố.

Theo thời gian, cuộc đối thoại liên văn hóa còn đi sâu hơn khi một số giáo dân mong muốn khám phá và sống linh đạo của Thánh Đa Minh trong đời thường. Từ đó, Dòng Ba Đa Minh được hình thành tại Buryatia.

Những ứng viên đầu tiên chính là một số người Buryat. Sau đó, một phụ nữ trẻ đến từ Mông Cổ gia nhập, rồi tiếp đến là những người nam nữ Nga. Trong đời sống của mình, họ tìm cách thể hiện lý tưởng Đa Minh: chiêm niệm để rồi trao ban hoa trái của sự chiêm niệm bằng chứng tá về Đức Kitô.

Buryatia là một bức tranh khổng lồ được kết thành từ nhiều dân tộc, nền văn hóa và truyền thống khác nhau. Mỗi cộng đoàn, mỗi gia đình và mỗi con người đều là một mảnh ghép có giá trị trong bức tranh ấy. Cộng đoàn Công giáo chỉ là một mảnh ghép nhỏ, nhưng chính sự nhỏ bé ấy không làm cho sứ mạng trở nên kém quan trọng.

Nữ tu Bernadetta Gratkowska chia sẻ rằng đời sống truyền giáo đã dạy chị một điều rất đơn giản nhưng sâu sắc: “Mỗi người đều quan trọng”.

Nhiều khi, con người không biết phải bước bước đầu tiên như thế nào trên con đường đến với đức tin. Chính vì thế, điều quan trọng là dành thời gian cho họ. Trong văn hóa Buryat, dành thời gian cho một người là một dấu chỉ của lòng kính trọng.

Có lẽ đây cũng chính là một trong những chứng tá quý giá mà cộng đoàn Công giáo nhỏ bé tại Buryatia có thể trao tặng cho Giáo hội hoàn vũ: biết dừng lại, biết lắng nghe, biết đón nhận và biết dành thời gian cho một con người.

Bởi vì trong cái nhìn của Tin Mừng, không có ai là vô danh, không có ai là một mảnh ghép thừa. Mỗi người đều có một phẩm giá được Thiên Chúa trao ban, mỗi người đều có một câu chuyện cần được lắng nghe, và mỗi người đều có thể trở thành nơi Đức Kitô hiện diện.

Đó cũng là con đường rất Đa Minh: chiêm niệm Đức Kitô, nhận ra Người nơi con người cụ thể, rồi đem ánh sáng của Tin Mừng đến với họ không chỉ bằng lời nói, nhưng bằng sự hiện diện, lòng bác ái và tình huynh đệ.