Triển lãm hình ảnh L’Osservatore Romano tại Bảo tàng Vatican

02/10/2026 CUỘC SỐNG

Ngày 30 tháng 9, một cuộc triển lãm mang tên “Hơn một ngàn lời nói: Hình ảnh từ L’Osservatore Romano” đã được khai mạc tại Phòng XVII và XVIII của Phòng Tranh Vatican, thuộc Bảo tàng Vatican. Triển lãm giới thiệu đời sống thường nhật của Tòa Thánh qua những hình ảnh, bản vẽ và tác phẩm minh họa từng xuất hiện trên nhật báo chính thức của Tòa Thánh, đặc biệt kể từ cuộc cải tổ diện mạo đồ họa vào năm 2020.

Buổi khai mạc diễn ra tại Phòng Raphael, quy tụ những người hoạt động trong lĩnh vực truyền thông và văn hóa của Tòa Thánh. Qua hành trình triển lãm, ánh sáng và bóng tối đan xen để kể lại những câu chuyện về hòa bình, hy vọng, đau khổ và ơn cứu độ.

Bảo vệ phẩm giá con người

Tại lễ khai mạc, Đức Tổng Giám mục Paul Richard Gallagher, Tổng trưởng phụ trách Quan hệ với các Quốc gia và các Tổ chức Quốc tế thuộc Phủ Quốc vụ khanh Tòa Thánh, nhấn mạnh ý nghĩa của hình ảnh trong hoạt động truyền thông.

Ngài nói: “Tên gọi của triển lãm gợi lên một sự thật đơn giản nhưng đặc biệt có ý nghĩa đối với một tờ báo: có những hình ảnh, nhờ tính trực tiếp của mình, có thể truyền đạt điều mà đôi khi rất nhiều lời nói khó diễn tả.”

Theo Đức Tổng Giám mục Gallagher, “một bức ảnh, một bản vẽ hay một hình minh họa không chỉ có thể đi kèm với một bài viết, mà còn có thể trở thành chìa khóa giúp chúng ta hiểu bài viết ấy và, theo một cách nào đó, nhìn thực tại bằng đôi mắt mới”.

Nhắc lại bài phát biểu của Đức Thánh Cha Lêô XIV trong cuộc gặp gỡ với giới điện ảnh ngày 15 tháng 11 năm 2025, Đức Tổng Giám mục Gallagher nhấn mạnh rằng hình ảnh chân thực có nhiệm vụ “bảo vệ và gìn giữ phẩm giá của con người”.

Thông tin và đào luyện

Sơ Raffaella Petrini, Chủ tịch Phủ Thống đốc Thành quốc Vatican, cũng tham dự lễ khai mạc và nhắc lại lịch sử cùng những giá trị của nhật báo Tòa Thánh.

Sơ dẫn lời Đức Hồng y Giovanni Battista Montini, vị Giáo hoàng tương lai Phaolô VI, người năm 1961 đã gọi L’Osservatore Romano là một “tờ báo hết sức đặc biệt”.

Đức Hồng y Montini nhấn mạnh rằng L’Osservatore Romano không chỉ đơn thuần là một nhật báo cung cấp thông tin, nhưng còn là một “nhật báo đào luyện”.

Sơ Petrini cũng nhấn mạnh sức mạnh của hình ảnh: “Các bản tin và phóng sự mỗi ngày kể lại những gì đang xảy ra, nhưng hình ảnh thường tiếp tục lên tiếng ngay cả khi những trang báo đã được lưu trữ và tin tức không còn mới nữa”.

Ngay từ những ngày đầu, L’Osservatore Romano đã trở thành tiếng vọng của Huấn quyền Hội Thánh, giúp người Công giáo trên toàn thế giới theo dõi hoạt động của Đức Giáo hoàng và đọc những thông điệp của ngài, qua đó ý thức mình thuộc về cùng một Hội Thánh.

Nhật báo cũng góp phần làm cho tiếng nói của Đức Giáo hoàng trở thành nguồn khích lệ đối với nhiều người, kể cả những người ở xa hoặc đang đau khổ, giúp họ cảm nhận sự gần gũi và thuộc về cộng đoàn Giáo hội.

Từ quá khứ đến tương lai

Triển lãm giới thiệu số báo đầu tiên của L’Osservatore Romano năm 1861 cùng những dòng chữ “Chúng tôi có một vị Giáo hoàng” (Habemus Papam) từ thời Đức Giáo hoàng Lêô XIII cho đến Đức Thánh Cha Lêô XIV.

Từ những trang báo toàn trang ban đầu, những bức ảnh thời Đức Piô XII cho đến sự xuất hiện của màu sắc, lịch sử của nhật báo được kể lại qua sự biến đổi không ngừng của ngôn ngữ hình ảnh.

Một khu vực của triển lãm dành riêng cho những trang nhất với các bức ảnh được lựa chọn bởi nhóm phóng viên do Piero Di Domenicantonio và Gaetano Vallini phụ trách. Những hình ảnh ấy tạo nên một câu chuyện về thế giới, nơi bi kịch và hy vọng luôn đan xen.

Andrea Monda, Tổng Biên tập L’Osservatore Romano, nhận định rằng một phần quan trọng của bước chuyển đổi này gắn liền với triều đại Đức Giáo hoàng Phanxicô. Ngài cho rằng chính cách diễn đạt giàu hình ảnh của Đức Giáo hoàng Phanxicô và việc ngài nhiều lần nhắc đến ý tưởng “một hình ảnh có giá trị hơn một ngàn lời nói” đã góp phần thúc đẩy sự thay đổi.

Làm cho điều thiện được lớn lên

Ông Paolo Ruffini, Tổng trưởng Bộ Truyền thông, cho biết cuộc triển lãm được hình thành như một hành trình đi vào chính nội tâm con người, đặc biệt nhằm giúp con người thay đổi cách nhìn về thực tại.

Ông nhắc đến chủ đề Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội lần thứ 61 do Đức Thánh Cha Lêô XIV đề ra: “Một cái nhìn mới: chú tâm trong thời đại của những tiêu đề câu khách”.

Theo ông Ruffini, truyền thông phải biết nhìn thẳng vào cả điều tốt lẫn điều xấu trong thực tại. Ông nói đến thách đố mà L’Osservatore Romano và Bộ Truyền thông đang đón nhận: “Nhìn thấy cả khuôn mặt ghê gớm của sự dữ để đón nhận nó và cứu chuộc nó”.

Đồng thời, cần nhận ra điều thiện và giúp điều thiện lớn lên. Ông nhắc lại ý tưởng của nhà văn Italo Calvino về việc ngay cả trong địa ngục cũng cần nhận ra “những gì không phải là địa ngục”, để làm chứng cho sức mạnh biến đổi của điều thiện.

Sức mạnh của hình ảnh

Khi giới thiệu triển lãm, Andrea Monda ví những hình ảnh được trưng bày như một dạng Kinh Thánh cho người nghèo (biblia pauperum) thời hiện đại, giúp con người suy niệm về thực tại qua ngôn ngữ trực quan.

Ông nhắc đến bài giảng của Đức Thánh Cha Lêô XIV tại Nhà thờ chính tòa Metz, trong đó Đức Thánh Cha nói về một không gian được bao phủ bởi một “biblia pauperum” phong phú, trở thành nguồn cầu nguyện và suy niệm qua những phản chiếu của muôn màu sắc.

Bà Barbara Jatta, Giám đốc Bảo tàng Vatican, nhận xét rằng hiện tại của thế giới được phản ánh trong những bức ảnh mà L’Osservatore Romano lựa chọn mỗi ngày để mô tả thực tại chung quanh, giúp con người hình dung hiện tại và hướng đến tương lai.

Những hình ảnh trong triển lãm đưa người xem đi từ vực sâu của đau khổ đến niềm hy vọng: một em nhỏ cố uống nước từ bùn đất; những cha mẹ khóc thương con cái bị sát hại trong chiến tranh; nhưng cũng có một ngôi làng vui múa giữa cảnh nghèo khó, một người khuyết tật vẫn vui mừng đuổi theo trái bóng bằng một chân, hay những học sinh học ngoài trời tại nơi không có trường học.

Dấu ấn của các họa sĩ và nhà minh họa

Andrea Monda cũng trình bày quá trình thay đổi diện mạo biên tập của L’Osservatore Romano trong những năm gần đây và nguồn cảm hứng dẫn đến cuộc triển lãm.

Ý tưởng ban đầu đến từ Alessandro Gisotti, Phó Giám đốc truyền thông Vatican, khi ông nhận thấy những trang nhất của nhật báo có thể trở thành một cuộc triển lãm. Đức Tổng Giám mục Gallagher sau đó nhấn mạnh thêm giá trị của những bản vẽ và hình minh họa.

Phần thứ hai của triển lãm, được thực hiện với sự cộng tác của Văn phòng Triển lãm Bảo tàng Vatican, giới thiệu các họa sĩ và nhà minh họa thực hiện những chuyên mục thường xuyên của nhật báo.

Các bảng trưng bày giới thiệu những hình ảnh minh họa cho các bài Tin Mừng và các bài giáo lý của Đức Giáo hoàng, với những tên tuổi như Filippo Sassoli và José Corvaglia.

Một khu vực khác dành cho trang cuối của báo. Từ tháng 1 năm 2025, những bức tranh minh họa lớn đã đồng hành với các bài viết thứ Bảy được sáng tác riêng cho L’Osservatore Romano bởi nhiều tác giả người Ý. Không gian này mang đậm tính kể chuyện và thi vị, trở thành một nét đặc trưng khác trong bước chuyển mình giàu hình ảnh của nhật báo.

Ở trung tâm phòng triển lãm là một bàn lưu trữ báo chí, nơi khách tham quan có thể trực tiếp lật xem L’Osservatore Romano cùng các ấn phẩm hàng tháng Donna, Chiesa, Mondo và L’Osservatore di Strada.

Qua những trang báo, bức ảnh, bản vẽ và tác phẩm minh họa, cuộc triển lãm cho thấy truyền thông Công giáo không chỉ nhằm thuật lại những gì đang xảy ra, nhưng còn có thể giúp con người nhìn thực tại bằng một ánh mắt mới, nhận ra phẩm giá của con người, làm chứng cho đau khổ, khơi lên niềm hy vọng và góp phần làm cho điều thiện được lớn lên.