Koko Kondo mới tám tháng tuổi khi quả bom nguyên tử của Hoa Kỳ san phẳng thành phố Hiroshima ngày 6 tháng Tám năm 1945. Mười năm sau, bà gặp viên phi công phụ của chiếc máy bay Enola Gay, chiếc máy bay đã thả quả bom xuống quê hương mình. Cuộc gặp ấy đã làm thay đổi cách nhìn của bà: thay vì căm ghét con người, bà nhận ra rằng kẻ thù thực sự chính là chiến tranh. Ngày nay, ở tuổi 81, bà vẫn đi khắp nơi kể lại câu chuyện của mình, đặc biệt với giới trẻ, để nhắc nhở các em rằng cần hiểu rõ quá khứ nhằm ngăn chặn những thảm kịch tương tự tái diễn.

Tại cuộc gặp với hơn 300 bạn trẻ do nhóm Giới trẻ vì Hòa bình thuộc Cộng đoàn Sant’Egidio tổ chức ngày 29 tháng Mười vừa qua, tại Nhà hát PIME ở Milan, bà Koko Kondo chia sẻ: “Nếu hôm nay chúng ta không kể cho trẻ em và người trẻ biết những gì đã xảy ra, thì đó không phải là điều tốt cho các em. Khi hiểu được quá khứ, các em sẽ biết phải làm gì và điều gì không được phép lặp lại.”

Bà nhấn mạnh: “Trẻ em thật tuyệt vời. Chính các em sẽ tiếp nối và xây dựng thế kỷ tiếp theo.”

Tuổi thơ gắn liền với thảm họa Hiroshima

Ngày 6 tháng Tám năm 1945, khi quả bom nguyên tử của Hoa Kỳ phá hủy thành phố Hiroshima, Koko Kondo mới được tám tháng tuổi. Bà không có ký ức trực tiếp về vụ nổ, nhưng đã lớn lên giữa những hậu quả nặng nề mà thảm họa ấy để lại.

Ngôi nhà của gia đình bà chỉ cách tâm điểm vụ nổ hơn một kilômét. Mẹ bà đã cố gắng đưa cô bé ra khỏi đống đổ nát, trong khi cha bà, lúc ấy đang ở một nơi khác, dành những ngày tiếp theo để giúp đỡ những người sống sót.

Koko lớn lên trong nhà thờ của cha mình. Tại đây, bà thường gặp những phụ nữ trẻ bị bỏng nặng do vụ ném bom. Những hình ảnh ấy đã trở thành một phần trong ký ức và cuộc đời bà.

Tuy nhiên, câu chuyện của Koko không chỉ là lời chứng về sự tàn phá của bom nguyên tử. Đó còn là hành trình chuyển biến nội tâm, từ nỗi căm phẫn đối với những người đã thả bom đến nhận thức rằng chiến tranh mới chính là kẻ thù đích thực của nhân loại.

Bước ngoặt ấy diễn ra khi bà mới mười tuổi, trong chuyến đi đến Hoa Kỳ cùng cha, mục sư Giám lý Kiyoshi Tanimoto.

Năm 1955, cha bà đưa 25 phụ nữ trẻ sống sót sau vụ ném bom Hiroshima sang Hoa Kỳ. Họ bị thương tật và biến dạng nghiêm trọng, cần được phẫu thuật tạo hình, một phương pháp điều trị khi ấy chưa có tại Nhật Bản.

Không lâu sau đó, gia đình Kondo được mời tham gia chương trình truyền hình nổi tiếng của Hoa Kỳ This Is Your Life, dành riêng cho mục sư Kiyoshi Tanimoto. Trong số những vị khách bất ngờ xuất hiện có Đại úy Robert Lewis, phi công phụ của chiếc máy bay Enola Gay đã thả quả bom nguyên tử xuống Hiroshima.

Koko không biết trước mình sẽ gặp ai. Khi nhìn thấy Lewis, phản ứng đầu tiên của bà là muốn tấn công ông: “Tôi muốn đấm, cắn hoặc đá ông ấy.” Tuy nhiên, bà đã không làm như vậy, một phần vì đang đứng trước máy quay truyền hình và biết rằng người cha là mục sư của mình sẽ không tán thành hành động ấy.

Trong chương trình, người dẫn chuyện hỏi Lewis cảm thấy thế nào sau khi thả quả bom. Viên sĩ quan kể lại rằng khi quay trở lại và bay ngang qua thành phố, ông nhìn thấy Hiroshima gần như đã biến mất. Khi kể đến đó, đôi mắt ông ngấn lệ.

Koko nhớ lại: “Tôi căm ghét ông ấy. Nhưng khi nhìn thấy ông khóc, tôi nghĩ rằng nếu mình không nên căm ghét người đàn ông này, thì tôi phải căm ghét chính chiến tranh – cuộc chiến do con người chúng ta gây ra.”

Khi chương trình kết thúc, Koko đứng bên cạnh Lewis và nắm lấy tay ông. Bà không biết nói tiếng Anh, nhưng cử chỉ ấy là cách duy nhất để diễn tả điều mình vừa nhận ra: không phải con người đáng bị căm ghét, mà chính là chiến tranh.

Ngày nay, bà chia sẻ: “Điều đó đã thay đổi tôi.” Kể từ cuộc gặp ấy, bà chưa gặp lại Lewis. Tuy nhiên, sự kiện này đã trở thành trọng tâm trong lời chứng của bà. Điều đó không có nghĩa là quên đi những gì đã xảy ra hay phủ nhận trách nhiệm của những người liên quan, nhưng là quyết tâm không để bạo lực tiếp tục sinh ra bạo lực, bà Koko nhấn mạnh.

Chiếc váy nhỏ còn sót lại sau vụ ném bom

Trong cuộc phỏng vấn, bà còn giới thiệu một kỷ vật mà cha mẹ đã gìn giữ suốt cuộc đời: chiếc váy nhỏ bà mặc ngày 6 tháng Tám năm 1945.

Bà kể: “Dĩ nhiên, chiếc váy đã bị cháy gần như hoàn toàn. Tôi cũng không biết mình đã mặc nó trong bao lâu.”

Nhìn chiếc váy, bà nhớ lại mình đã sống sót như thế nào và trên hết, nhận ra sự sống của mỗi trẻ em quý giá biết bao.

Bà bày tỏ ước nguyện: “Tôi hy vọng không một trẻ em nào trên thế giới phải trải qua một kinh nghiệm tương tự. Các em còn cả cuộc đời phía trước và phải được sống trọn vẹn cuộc đời ấy. Còn chúng ta, những người trưởng thành, phải có trách nhiệm nâng đỡ và bảo vệ các em.”

Vài năm trước, Koko Kondo trở về sinh sống tại Hiroshima, gần Công viên Hòa bình, nơi bà thường đi dạo khi thời tiết và sức khỏe cho phép. Thành phố ngày nay đã trở nên hiện đại, nhưng những địa điểm ấy vẫn luôn gợi nhắc bà về quá khứ đau thương.

Đức tin được nuôi dưỡng từ thuở nhỏ bên cạnh người cha là mục sư vẫn tiếp tục soi sáng đời sống hằng ngày của bà. Bà chia sẻ: “Tôi luôn tự hỏi liệu mình có đang làm điều đúng đắn hay không.”

Tuy nhiên, lời nhắn nhủ mà bà muốn gửi đến giới trẻ không chỉ dành riêng cho những người cùng tôn giáo hay cùng trải nghiệm lịch sử với mình. Đó là lời kêu gọi mang tính phổ quát, hướng đến trẻ em ở mọi quốc gia và tất cả những người trưởng thành có trách nhiệm bảo vệ các em.

Bà nhận xét: “Thật dễ để đi chệch hướng.” Chính vì thế, con người cần hiểu rõ những gì đã xảy ra trong quá khứ và học cách nhận ra những điều tuyệt đối không được phép lặp lại.

Koko nhấn mạnh rằng thế hệ trẻ không thể bị bỏ mặc để một mình gánh chịu hậu quả từ những quyết định của người lớn. Bà nói: “Chính các em sẽ đưa chúng ta bước vào thế kỷ tiếp theo. Nếu không có các em, sẽ chẳng còn ai tiếp nối.”

https://www.asianews.it/en/east-asia/japan/koko-kondo-a-message-to-young-people-from-hiroshima-hate-war