ĐTC  Lêô XIV tại Madrid: “các con có thể thay đổi thế giới” và lời mời gọi xây dựng nền văn hóa gặp gỡ

Trong ngày đầu tiên của chuyến tông du Tây Ban Nha, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã gửi đi hai sứ điệp quan trọng: trước các nhà lãnh đạo chính trị và ngoại giao, ngài kêu gọi vượt thắng những chia rẽ, từ bỏ các lối tiếp cận mang tính bản sắc cực đoan để xây dựng văn hóa gặp gỡ; còn trước khoảng 500.000 bạn trẻ tại Madrid, ngài mời gọi họ trở thành những nhà truyền giáo của Tin Mừng và những người kiến tạo một nhân loại mới. Cả hai bài diễn văn đều quy tụ chung quanh một xác tín: hòa bình, tình huynh đệ và tương lai của nhân loại chỉ có thể được xây dựng từ sự thật, đối thoại và cuộc gặp gỡ với Đức Kitô.

Lời chào đầu tiên tại Tây Ban Nha: từ bỏ những chia rẽ để xây dựng hòa bình

Sáng ngày 6 tháng 6, ngay sau khi đến Madrid, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã có cuộc gặp gỡ với Quốc vương Felipe VI, các nhà chức trách dân sự, ngoại giao đoàn và đại diện xã hội dân sự Tây Ban Nha tại Cung điện Hoàng gia.

Trong bài diễn văn đầu tiên trên đất Tây Ban Nha, Đức Thánh Cha hướng ánh nhìn đến toàn thể châu Âu và thế giới. Ngài cảnh báo trước xu hướng ngày càng phổ biến là xây dựng đời sống xã hội trên những căn tính đối kháng và các lối tư duy cực đoan.

Ngài khẳng định rằng châu Âu có một ơn gọi đặc biệt là:

“Tránh xa những cách tiếp cận mang tính bản sắc dường như làm cho mọi sự trở nên rõ ràng, nhưng thực chất lại khiến thế giới đầy rẫy những bóng ma và kẻ thù.”

Theo Đức Thánh Cha, thời đại hôm nay đang chứng kiến sự gia tăng của những lối diễn giải xã hội mang tính chia rẽ và cực hóa. Vì thế, ngài mời gọi mọi người vượt qua não trạng đối đầu để học biết trân trọng sự phong phú và phức tạp của thực tại.

Trước điều mà ngài gọi là “văn hóa đối đầu”, Đức Thánh Cha đề xuất “văn hóa gặp gỡ” như nền tảng cho hòa bình và phát triển bền vững.

Ngài cũng dành những lời đánh giá tích cực cho Tây Ban Nha vì sự trung thành với luật pháp quốc tế, chủ nghĩa đa phương và những nỗ lực xây dựng hòa bình giữa các dân tộc.

Đặc biệt, Đức Thánh Cha cảnh báo về quan niệm sai lầm cho rằng an ninh được bảo đảm nhờ sức mạnh quân sự hoặc các bức tường ngăn cách.

Ngài nói:

“Quá thường xuyên chúng ta ảo tưởng rằng an ninh đến từ vũ khí và những bức tường.”

Trái lại:

“An ninh được hình thành khi chúng ta học biết đồng hành với người khác, cùng lớn lên bên nhau và sát cánh cùng nhau.”

Từ đó, Đức Thánh Cha nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại giữa các dân tộc, các nền văn hóa và các tôn giáo như con đường dẫn tới hòa giải và hòa bình.

Trí tuệ nhân tạo và nhu cầu tái khám phá chiều kích nhân bản

Trong bài phát biểu tại Madrid, Đức Thánh Cha cũng tiếp tục đào sâu những chủ đề đã được trình bày trong thông điệp đầu tiên của ngài, Magnifica humanitas, về trí tuệ nhân tạo và phẩm giá con người.

Ngài nhận định rằng các công nghệ mới đang tạo nên một môi trường nơi các thành kiến bị khuếch đại, tư duy phản biện suy yếu và nhiều lợi ích quyền lực có thể thao túng con người.

Vì thế, Đức Thánh Cha kêu gọi giới lãnh đạo chính trị, kinh tế và xã hội đầu tư mạnh mẽ hơn vào giáo dục, đại học, nghiên cứu khoa học và các cộng đồng địa phương.

Theo ngài:

“Ngày nay hơn bao giờ hết, chúng ta cần văn hóa, đời sống nội tâm, một nền giáo dục tự do và chất lượng, cũng như chiều kích siêu việt.”

Đức Thánh Cha đồng thời khẳng định Hội Thánh luôn sẵn sàng phục vụ tương lai của các dân tộc thông qua việc cổ võ hòa giải, hòa bình và tình huynh đệ.

Nửa triệu bạn trẻ đón Đức Thánh Cha tại Madrid

Nếu buổi sáng được dành cho các cuộc gặp gỡ chính thức thì buổi tối tại Madrid lại mang một sắc thái hoàn toàn khác.

Khoảng 500.000 bạn trẻ đã quy tụ quanh khu vực sân vận động Bernabéu để tham dự buổi canh thức cầu nguyện với Đức Thánh Cha Lêô XIV. Bầu khí sôi động khiến nhiều người liên tưởng đến các Ngày Giới trẻ Thế giới.

Trước đó, trên chuyến bay đến Tây Ban Nha, Đức Thánh Cha đã vui vẻ đùa với các ký giả:

“Họ muốn gặp Bad Bunny hay gặp Giáo hoàng đây?”

Rồi ngài nói thêm rằng nhiều người trẻ đang tìm kiếm điều gì đó lớn lao hơn trong cuộc sống, bởi họ cảm nhận được một khoảng trống trong tâm hồn và đang khao khát một ý nghĩa sâu xa hơn.

Khi chiếc xe giáo hoàng mui trần tiến qua biển người, tiếng reo hò không ngớt vang lên:

“Chúng con là những người trẻ của Đức Giáo hoàng!”

Đức Thánh Cha nhiều lần dừng lại để chào hỏi, lắng nghe và gặp gỡ các bạn trẻ đang chờ đợi từ nhiều giờ trước.

“Các con có thể thay đổi thế giới”

Trong phần đối thoại với giới trẻ, Đức Thánh Cha trả lời sáu câu hỏi và gửi đến họ những lời khích lệ mạnh mẽ.

Ngài mời gọi:

“Hãy trở thành những nhà truyền giáo của Tin Mừng giữa sự nghèo đói vật chất và tinh thần của thời đại chúng ta.”

Đồng thời, ngài khuyến khích người trẻ đảm nhận vai trò chủ động trong việc đổi mới xã hội:

“Hãy mang lại một hướng đi mới cho xã hội, trở thành những người kiến tạo sự đổi thay.”

Đức Thánh Cha tha thiết kêu gọi:

“Trước khoảng trống của sự thờ ơ và chủ nghĩa đồng hóa, trước bạo lực của chiến tranh và dối trá, chính các con hãy trở thành tia lửa của một nhân loại mới.”

Ngài nhấn mạnh rằng lời mời gọi ấy không chỉ dành cho đời sống xã hội mà còn cho thế giới kỹ thuật số, nơi người trẻ hiện diện mỗi ngày.

Trong một trong những khoảnh khắc được đám đông hưởng ứng mạnh mẽ nhất, Đức Thánh Cha khẳng định:

“Các con có thể thay đổi thế giới.”

Ngài kêu gọi người trẻ sống chân thực, tìm kiếm công lý, yêu mến sự thật và xây dựng các tương quan dựa trên tình yêu thương thay vì ích kỷ.

Khám phá Thiên Chúa trong thinh lặng

Một chủ đề nổi bật khác trong bài huấn từ của Đức Thánh Cha là giá trị của thinh lặng.

Ngài giải thích rằng con người hôm nay đang bị bao vây bởi vô số tiếng nói cạnh tranh nhau. Chỉ trong thinh lặng, con người mới có thể phân định đâu là chân lý đích thực.

Ngài nói:

“Trong thinh lặng, chúng ta hiểu rằng các ý thức hệ rồi sẽ biến mất, còn chân lý thì vẫn tồn tại.”

Đức Thánh Cha đặc biệt giới thiệu việc chầu Thánh Thể như một trường học của sự thinh lặng và tự do nội tâm.

Sau phần đối thoại, hàng trăm ngàn bạn trẻ đã cùng quỳ gối trước Chúa Giêsu Thánh Thể trong bầu khí thinh lặng sâu lắng giữa trung tâm Madrid, một thành phố vốn nổi tiếng với nhịp sống sôi động về đêm.

Nhiều người cầm trên tay tràng chuỗi Mân Côi hoặc cây thánh giá nhỏ. Nhiều khuôn mặt đẫm lệ xúc động. Trên lễ đài nổi bật khẩu hiệu của chuyến viếng thăm: “Hãy ngước mắt lên.”

Khung cảnh ấy gợi nhớ buổi canh thức của Năm Thánh Giới Trẻ tại Tor Vergata vào năm trước, nơi quy tụ khoảng hai triệu bạn trẻ từ khắp thế giới.

Từ hòa bình giữa các dân tộc đến sự đổi mới của người trẻ

Dù được phát biểu trong hai bối cảnh khác nhau, các sứ điệp của Đức Thánh Cha Lêô XIV tại Madrid lại liên kết chặt chẽ với nhau.

Trước các nhà lãnh đạo, ngài kêu gọi từ bỏ những chia rẽ, các ý thức hệ cực đoan và nền văn hóa đối đầu để xây dựng hòa bình.

Trước người trẻ, ngài mời gọi họ trở thành những chứng nhân của Tin Mừng, những người kiến tạo một nhân loại mới và dám thay đổi thế giới bằng sức mạnh của sự thật, tình yêu và đức tin.

Ở cả hai nơi, Đức Thánh Cha đều nhấn mạnh rằng tương lai không được xây dựng bằng sợ hãi, vũ khí hay những bức tường ngăn cách, nhưng bằng đối thoại, tình huynh đệ và cuộc gặp gỡ với Đức Kitô, Đấng đem lại tự do đích thực cho con người và hy vọng cho thế giới.