Israel và Hoa Kỳ mở chiến dịch “Tiếng Gầm Sư Tử” tấn công Iran (Cập nhật)

Israel và Hoa Kỳ mở chiến dịch “Tiếng Gầm Sư Tử” tấn công Iran

Tehran đáp trả bằng tên lửa, căng thẳng lan rộng toàn khu vực

TRUNG ĐÔNG — Khoảng 07g00 sáng ngày 28/02/2026 (giờ Việt Nam), một cuộc tấn công quân sự quy mô lớn do Israel phối hợp với Hoa Kỳ thực hiện đã nhắm vào nhiều mục tiêu trên lãnh thổ Iran, mở đầu cho chiến dịch mang tên “Tiếng Gầm Sư Tử”. Đây được xem là bước leo thang nghiêm trọng nhất trong nhiều năm qua giữa hai bên, đẩy khu vực Trung Đông vào tình trạng báo động cao.

Cuộc tấn công phủ đầu

Theo tuyên bố từ phía Israel, chiến dịch được mô tả là “đòn tấn công phòng ngừa” nhằm loại bỏ các mối đe doạ đối với an ninh quốc gia. Máy bay chiến đấu Israel, với sự phối hợp của Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ, đã tiến hành oanh kích từ trên không và từ biển vào nhiều mục tiêu tại Iran, bao gồm cả khu vực thủ đô Tehran.

Những cột khói đen bốc lên tại trung tâm Tehran đánh dấu sự khởi đầu của chiến dịch. Các nguồn tin cho biết một số cơ sở liên quan đến an ninh và quân sự đã bị đánh trúng, trong đó có khu phức hợp thuộc Bộ Tình báo Iran và khu vực gần nơi ở của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Ông Khamenei được đưa đến một địa điểm an toàn, trong khi một cố vấn của ông được cho là đã thiệt mạng.

Sân bay và một số thành phố khác như Isfahan, Qom, Karaj và Kermanshah cũng ghi nhận các vụ nổ lớn.

Hoa Kỳ siết chặt vòng vây

Hoa Kỳ triển khai hai cụm tác chiến tàu sân bay cỡ lớn tại khu vực phía tây và phía đông Iran, đồng thời tăng cường lực lượng không quân, hải quân và hệ thống phòng thủ hoả tiễn tại chín căn cứ trong khu vực Trung Đông.

Các chiến đấu cơ, máy bay ném bom chiến lược, tàu ngầm hạt nhân cùng hệ thống phòng thủ hoả tiễn nhiều tầng được đưa vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao. Tổng thống Hoa Kỳ tuyên bố mục tiêu của chiến dịch là “bảo vệ công dân Hoa Kỳ và ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân”.

Iran đáp trả bằng tên lửa

Ngay sau các đợt oanh kích đầu tiên, Iran đã phóng ít nhất hai làn sóng hoả tiễn về phía Israel. Hệ thống phòng không Israel đã đánh chặn phần lớn các quả đạn, tuy nhiên còi báo động vang lên tại Tel Aviv và nhiều khu vực khác. Một số người bị thương do hoảng loạn khi tìm nơi trú ẩn.

Iran cũng mở rộng phạm vi đáp trả sang các quốc gia vùng Vịnh, nơi đặt căn cứ quân sự Hoa Kỳ. Khói bốc lên tại Bahrain và Abu Dhabi sau các vụ nổ được ghi nhận gần căn cứ của Hạm đội 5 Hoa Kỳ.

Tương quan lực lượng quân sự

Israel và ưu thế trên không

Cuộc xung đột diễn ra trong bối cảnh Israel được đánh giá có ưu thế vượt trội về công nghệ quân sự. Trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày trước đó, các đợt tấn công điện tử và không kích đã làm suy yếu đáng kể hệ thống phòng không Iran.

Israel sở hữu lực lượng không quân hiện đại, kết hợp nhiều thế hệ máy bay chiến đấu, hệ thống điều khiển hoả lực tiên tiến, thiết bị không người lái, tàu ngầm mang hoả tiễn và năng lực tác chiến điện tử. Quan hệ quân sự lâu dài với Hoa Kỳ từ thập niên 1960 góp phần tạo nên ưu thế chiến lược này.

Hoa Kỳ – sức mạnh toàn diện

Hoa Kỳ triển khai lực lượng hải – không quân quy mô lớn tại khu vực, bao gồm tàu sân bay, tuần dương hạm, tàu ngầm hạt nhân, máy bay chiến đấu tàng hình và hệ thống phòng thủ hoả tiễn nhiều tầng. Các đơn vị tiếp nhiên liệu trên không bảo đảm khả năng duy trì hoạt động liên tục.

Năng lực đáp trả của Iran

Lực lượng vũ trang Iran gồm hai thành phần chính: quân đội chính quy và Lực lượng Vệ binh Cách mạng. Trọng tâm năng lực tấn công nằm ở lực lượng hoả tiễn và máy bay không người lái.

Iran sở hữu nhiều loại hoả tiễn tầm ngắn, tầm trung và tầm xa, một số được cho là đạt tốc độ siêu thanh. Ngoài ra, kho vũ khí máy bay không người lái của Iran được đánh giá có khả năng gây bão hoà hệ thống phòng không đối phương.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định Iran gặp hạn chế về hậu cần, khả năng phối hợp chỉ huy và dễ bị tổn thương trước các chiến dịch không kích quy mô lớn kéo dài.

Phản ứng quốc tế

Nga lên án cuộc tấn công là hành vi xâm lược vi phạm luật pháp quốc tế. Trung Quốc trước đó đã khuyến cáo công dân rời khỏi Iran vì rủi ro an ninh gia tăng.

Tại Giêrusalem, Cha Ibrahim Faltas, Giám đốc các trường Công Giáo tại Đất Thánh, cho biết bầu khí sợ hãi lan rộng: “Còi báo động vang lên giữa giờ học. Trẻ em run rẩy vì sợ hãi. Thật đau lòng khi không thể trấn an các em giữa bầu khí bạo lực chưa bao giờ rời khỏi mảnh đất này.”

Tình hình tiếp tục leo thang

Cuộc tấn công diễn ra sau nhiều ngày nỗ lực ngoại giao thất bại. Chính quyền Hoa Kỳ khẳng định đã tìm kiếm thoả thuận nhưng không đạt được cam kết từ phía Tehran về việc từ bỏ tham vọng hạt nhân.

Hiện khu vực Trung Đông đang trong tình trạng căng thẳng cao độ, với nguy cơ mở rộng thành xung đột quy mô lớn nếu các bên tiếp tục leo thang quân sự.

Tin đồn về cái chết của Khamenei

Truyền thông Israel từ giữa buổi sáng đã đưa tin hàng chục thành viên Vệ binh Cách mạng thiệt mạng, trong đó có những nhân vật chủ chốt như Mohammad Pakpour và Bộ trưởng Quốc phòng Aziz Nasirzadeh.

Tâm điểm chú ý toàn cầu tập trung vào số phận của ông Khamenei. Các quan chức Israel tuyên bố: “Ông ta đã bị tiêu diệt”. Thủ tướng Netanyahu khẳng định có “dấu hiệu cho thấy Khamenei đã chết” và một quan chức nói ông đã xem hình ảnh thi thể.

Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian – từng được cho là mục tiêu – được xác nhận an toàn.

Iran đáp trả

Tại Tehran, Internet bị phong tỏa hoàn toàn. Người dân đổ xô đến trạm xăng và siêu thị tích trữ nhu yếu phẩm. Một số nguồn tin nói có tiếng hô “chết cho nhà độc tài”, ám chỉ Lãnh tụ Tối cao; trong khi các nguồn khác cho biết có các cuộc tuần hành ủng hộ chế độ.

Iran đáp trả Israel bằng ba đợt tấn công, tổng cộng khoảng 100 tên lửa và máy bay không người lái. Nổ lớn được ghi nhận tại Tel Aviv; hai người bị thương nhẹ tại Haifa và Umm al-Fahm. Israel cáo buộc Tehran sử dụng bom chùm.

Các căn cứ Mỹ trong khu vực cũng bị nhắm mục tiêu. Iran tấn công Doha (Qatar) và Kuwait khiến ba binh sĩ bị thương. Tại Bahrain, trụ sở Hạm đội 5 Hải quân Hoa Kỳ bị nhắm bắn, nhưng Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ cho biết không có thương vong. Tại Abu Dhabi có một người thiệt mạng; đảo nhân tạo The Palm bốc cháy.

Tổn thất nặng nề tại Iran

Tại Minab, miền nam Iran, một cuộc tấn công vào trường nữ sinh khiến 85 người thiệt mạng. Tổng thống Pezeshkian gọi đây là “hành động man rợ”. Tại tỉnh Fars, một cuộc oanh kích trúng nhà thể thao làm 15 người chết.

Theo Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ Iran, tính đến cuối ngày có 201 người thiệt mạng và 747 người bị thương. Và đó mới chỉ là ngày đầu tiên của cuộc chiến.

Một Iran khác trong viễn cảnh

Các cuộc biểu tình tại Iran cho thấy một dân tộc không chỉ kiệt quệ vì khủng hoảng kinh tế mà còn khát khao tự do. Có những nhận định cho rằng một Iran mang đặc tính thế tục có thể trở thành đối tác chủ chốt của phương Tây trong khu vực rộng lớn từ Địa Trung Hải đến Ấn Độ.

Iran không chỉ có tài nguyên kinh tế phong phú mà còn sở hữu lực lượng dân số khoảng 100 triệu người, tương đối trẻ và có trình độ học vấn cao. Thêm vào đó là một cộng đồng kiều dân đông đảo, có trình độ chuyên môn, vẫn gắn bó với quê hương nhưng gần gũi với các mô hình phương Tây.

Hình ảnh “Iran mới” đã xuất hiện trong các cuộc tuần hành tại châu Âu và Hoa Kỳ, nơi người biểu tình vẫy cờ thời Shah bên cạnh cờ Israel và Hoa Kỳ. Nếu lực lượng này lên nắm quyền tại Tehran, quan hệ hữu nghị với Israel – vốn tồn tại từ thời Shah – có thể được khôi phục.

Những liên hệ lịch sử thậm chí được nhắc đến trong Kinh Thánh: đầu tuần tới, người Do Thái mừng lễ Purim, tưởng niệm hoàng hậu Ester cứu dân mình tại Ba Tư thời Achaemenid. Đồng thời tại Israel, người ta vẫn nhớ đến Hoàng đế Cyrus Đại đế – vị vua đã giải phóng dân Do Thái khỏi cảnh lưu đày Babylon.

Hệ quả địa – chính trị

Một sự thay đổi chế độ tại Iran sẽ là đòn giáng mạnh vào Nga. Vai trò của Moskva tại Trung Đông – vốn đã suy yếu sau sự sụp đổ của chế độ Assad tại Syria – sẽ tiếp tục thu hẹp. Nga cũng có nguy cơ mất đi một nguồn cung vũ khí quan trọng trong cuộc chiến tại châu Âu.

Thế giới Ả Rập cũng có thể phải điều chỉnh trước viễn cảnh Iran trở thành đối tác ưu tiên của phương Tây.

Đáng chú ý, hồi tháng trước tại Hội nghị An ninh Munich, con trai của Shah – Reza Pahlavi – đã gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, một tín hiệu cho thấy những liên hệ địa chính trị mới có thể hình thành.

Dầu mỏ, khí đốt và “kho báu khoáng sản”

Đằng sau mục tiêu chính trị là các lợi ích kinh tế sâu xa. Không chỉ là dầu mỏ và khí đốt – trong đó Trung Quốc là nhân tố quan trọng – mà còn là các khoáng sản chiến lược.

Iran có tiềm năng địa chất đáng kể về đồng, kẽm, uranium và một số đất hiếm. Tuy nhiên, do năng lực công nghiệp yếu và các lệnh trừng phạt, các nguồn tài nguyên này chưa được khai thác hiệu quả.

Nếu các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ, Iran có thể hội nhập vào kinh tế toàn cầu và trở thành nguồn cung thay thế cho Trung Quốc trong chuỗi giá trị thế kỷ XXI. Có thể mô tả Iran như một “siêu cường khoáng sản đang chờ đến lượt”.

Vì thế, bên cạnh khát vọng tự do của người dân Iran, một trật tự mới tại Trung Đông cũng có thể định hình – với tác động lan rộng đến châu Âu, Ukraine và các nền kinh tế phương Tây.

Ngoại trưởng Ý Antonio Tajani gần đây tham dự hội nghị về khoáng sản chiến lược tại Washington – dấu hiệu cho thấy châu Âu sẽ không còn chỉ là khán giả trong cuộc chơi địa kinh tế này.

Tổng hợp từ https://www.avvenire.it/