Việt Nam và Nhật Bản tăng cường hợp tác nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp

Trong chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hai nước đã ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác về năng lượng, công nghệ và công nghiệp. Một trong những trọng tâm là phát triển điện hạt nhân và các nguồn năng lượng mới, nhằm đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng của Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa.

Tokyo – Nhật Bản và Việt Nam đang tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, điện hạt nhân và công nghệ nhằm đáp ứng nhu cầu điện ngày càng lớn của Việt Nam.

Trong khuôn khổ chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Tô Lâm, hai nước đã ký kết một loạt thỏa thuận hợp tác. Đây là chuyến thăm Nhật Bản đầu tiên của một Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam đương nhiệm sau 11 năm.

Các thỏa thuận được ký kết có sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, cơ quan chính phủ và bộ, ngành hai nước, tập trung vào những lĩnh vực được xem là quan trọng đối với sự phát triển kinh tế trong tương lai.

Phát biểu trước Quốc hội Nhật Bản, ông Tô Lâm nhấn mạnh rằng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ giữ vai trò quan trọng trong giai đoạn phát triển mới của Việt Nam. Ông cũng cho rằng đất nước cần tăng cường năng lực sản xuất trong nước, đồng thời mở rộng hợp tác và hội nhập sâu hơn với quốc tế. Trong tiến trình này, Nhật Bản là một đối tác có vai trò đặc biệt quan trọng.

Nhật Bản tăng cường hợp tác kinh tế với Việt Nam

Những năm gần đây, Việt Nam đang từng bước trở thành một trung tâm sản xuất thiết bị điện tử và chất bán dẫn, thu hút nhiều tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới đến đầu tư.

Xu hướng các doanh nghiệp quốc tế tìm kiếm địa điểm sản xuất mới, trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, cũng tạo thêm cơ hội cho Việt Nam phát triển kinh tế. Theo dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), GDP bình quân đầu người tính theo giá hiện hành của Việt Nam có thể vượt Indonesia ngay trong năm 2026.

Sau cuộc gặp với ông Tô Lâm, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi xác định an ninh kinh tế là một ưu tiên trong quan hệ hợp tác song phương. Nhật Bản cũng dự kiến đẩy mạnh các dự án hợp tác giữa nhà nước và doanh nghiệp trong lĩnh vực khai thác đất hiếm và sản xuất khí đốt phục vụ năng lượng.

Trong chuyến thăm, tập đoàn thương mại Nhật Bản Sojitz đã ký biên bản ghi nhớ về việc mua 5% cổ phần của Masan High-Tech Materials, doanh nghiệp Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực sản xuất vonfram. Đây là một kim loại quan trọng được sử dụng trong nhiều ngành công nghiệp. Cùng thời điểm, hãng hàng không ANA của Nhật Bản và Vietnam Airlines cũng công bố thỏa thuận chia sẻ doanh thu.

Nhu cầu điện của Việt Nam sẽ tăng mạnh

Một trong những vấn đề quan trọng được hai nước quan tâm là bảo đảm nguồn cung điện cho quá trình phát triển công nghiệp của Việt Nam.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh đang tạo áp lực lớn lên hệ thống điện quốc gia, đặc biệt tại miền Bắc, nơi tập trung nhiều khu công nghiệp và cơ sở sản xuất.

Trước đây, Việt Nam chủ yếu sử dụng thủy điện, than đá và khí đốt tự nhiên trong nước để sản xuất điện. Tuy nhiên, sản lượng khai thác trong nước đang giảm, khiến Việt Nam phải tăng nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch. Điều này làm cho nguồn cung năng lượng dễ bị ảnh hưởng bởi những biến động về giá cả và tình hình thị trường quốc tế.

Theo quy hoạch phát triển năng lượng quốc gia mới nhất, nhu cầu điện của Việt Nam được dự báo sẽ tăng gấp đôi vào năm 2030 và gấp năm lần vào năm 2050, vượt mức 1.200 terawatt-giờ. Điều đó có nghĩa là đến năm 2050, lượng điện cần thiết cho sản xuất và sinh hoạt có thể cao gấp năm lần hiện nay.

Trước nhu cầu ngày càng lớn, Việt Nam đang tìm cách đa dạng hóa các nguồn sản xuất điện, đồng thời nâng cấp hệ thống truyền tải để bảo đảm điện được cung cấp ổn định. Các ưu tiên khác gồm sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, phát triển năng lượng tái tạo và giảm lượng khí thải gây ô nhiễm.

Hợp tác phát triển điện hạt nhân

Bên cạnh năng lượng tái tạo, điện hạt nhân được xem là một trong những hướng đi nhằm đáp ứng nhu cầu điện lâu dài của Việt Nam. Theo kế hoạch được đề cập trong bài viết, Việt Nam đặt mục tiêu đưa một nhà máy điện hạt nhân vào hoạt động trước năm 2035.

Nhật Bản và Việt Nam cũng dự định hợp tác nghiên cứu và phát triển các lò phản ứng mô-đun nhỏ, thường được gọi là SMR. Đây là loại lò phản ứng hạt nhân có quy mô nhỏ hơn các nhà máy điện hạt nhân truyền thống. Công nghệ này được kỳ vọng giúp rút ngắn thời gian xây dựng và giảm chi phí đầu tư ban đầu. Các lò phản ứng này có thể được triển khai tại Việt Nam từ khoảng năm 2040.

Quan hệ kinh tế song phương đang có những thay đổi

Chuyến thăm của ông Tô Lâm diễn ra trong bối cảnh quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Nhật Bản đang có những chuyển biến đáng chú ý.

Nhật Bản vẫn là một trong những đối tác thương mại quan trọng và là nguồn cung cấp vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn cho Việt Nam. Tuy nhiên, vai trò kinh tế của Nhật Bản đã giảm tương đối trong những năm gần đây, khi Trung Quốc và Hoa Kỳ ngày càng gia tăng ảnh hưởng. Hiện nay, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.

Đối với Nhật Bản, việc tăng cường hợp tác năng lượng với Đông Nam Á cũng phù hợp với định hướng phát triển của chính phủ Thủ tướng Sanae Takaichi.

Tháng Tư vừa qua, sau những gián đoạn nguồn cung năng lượng trong khu vực do chiến tranh tại Trung Đông, bà Takaichi đã công bố sáng kiến POWERR Asia nhằm thúc đẩy hợp tác năng lượng với các quốc gia Đông Nam Á.

Chính phủ Nhật Bản cũng đưa việc phát triển các lò phản ứng mô-đun nhỏ vào chiến lược tăng trưởng trị giá 2.600 tỷ USD, đồng thời tìm kiếm cơ hội tại các thị trường nước ngoài để duy trì và phát triển ngành công nghiệp hạt nhân của nước này.

https://www.asianews.it/en/south-east-asia/vietnam/vietnam-agreements-with-japan-to-boost-industrial-growth