HUYNH ĐOÀN GIÁO DÂN ĐA MINH Cầu nguyện – hiệp thông – học hành – sứ vụ
Dù ngày nay là một trong những lễ trọng quan trọng nhất của năm phụng vụ, Chúa Nhật Lễ Chúa Ba Ngôi đã trải qua nhiều thế kỷ hình thành trước khi có được vị trí hiện nay trong lịch phụng vụ của Hội Thánh.
Sau khi cử hành đại lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, Hội Thánh theo nghi lễ Rôma tiếp tục chiêm ngắm mầu nhiệm trung tâm của đức tin Kitô giáo qua Chúa Nhật Lễ Chúa Ba Ngôi. Trong nhiều thế kỷ, Chúa Nhật ngay sau lễ Hiện Xuống đã được dành riêng để tôn vinh Thiên Chúa Ba Ngôi. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng như vậy.
Theo Bách khoa Toàn thư Công giáo, ban đầu Chúa Nhật này được gọi là Dominica vacans, nghĩa là một Chúa Nhật “trống”, không có chủ đề hoặc trọng tâm phụng vụ riêng biệt.
Vào thời kỳ đó, Hội Thánh chưa có một lễ kính riêng dành cho mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi. Tuy nhiên, dần dần xuất hiện nhu cầu phải trình bày rõ ràng hơn giáo huấn về Thiên Chúa.
Sự xuất hiện của lạc giáo Ariô
Vào thế kỷ IV, lạc giáo Ariô bắt đầu lan rộng trong Hội Thánh. Học thuyết này phủ nhận niềm tin truyền thống của Kitô giáo về một Thiên Chúa duy nhất hiện hữu trong Ba Ngôi Vị thần linh.
Để bảo vệ đức tin chân chính, các Giám mục đã soạn thảo một Thánh lễ kính Chúa Ba Ngôi nhằm tái khẳng định giáo huấn của Hội Thánh. Tuy nhiên, lúc đó lễ này vẫn chưa có một ngày cử hành cố định trong lịch phụng vụ.
Đến thế kỷ VIII và IX, Hội Thánh Tây phương dần nhận ra rằng Chúa Nhật sau lễ Hiện Xuống là thời điểm thích hợp nhất để dành riêng cho việc tôn kính mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi.
Tại sao lại là ngày Chúa Nhật?
Sách lễ St. Andrew Daily Missal giải thích rằng Chúa Nhật là ngày đặc biệt phù hợp để tôn kính Thiên Chúa Ba Ngôi, vì cả Ba Ngôi đều được biểu lộ cách đặc biệt trong các biến cố cứu độ gắn liền với ngày này.
Thiên Chúa Cha khởi sự công trình sáng tạo vào “ngày thứ nhất”.
Chúa Con, sau khi nhập thể làm người, đã sống lại từ cõi chết vào sáng Chúa Nhật Phục Sinh.
Chúa Thánh Thần đã ngự xuống trên các Tông đồ vào Chúa Nhật lễ Hiện Xuống.
Vì thế, toàn bộ năm phụng vụ vốn đã mang chiều kích Ba Ngôi ngay từ chính việc cử hành Chúa Nhật.
Trong các Giáo hội Đông phương, lễ kính Chúa Ba Ngôi được gắn trực tiếp với ngày lễ Hiện Xuống. Tuy nhiên, tại Tây phương, các Đức Giáo hoàng và các Giám mục nhận thấy cần có một Chúa Nhật riêng để tín hữu có thể tập trung suy niệm về mầu nhiệm nền tảng này.
Lấp đầy một “Chúa Nhật trống”
Ngoài lý do thần học, còn có một nguyên nhân thực tiễn góp phần hình thành lễ này.
Sau lễ Hiện Xuống tồn tại một Chúa Nhật chưa có bản văn Thánh lễ riêng. Trong khi đó, thời điểm này thường diễn ra các lễ truyền chức được cử hành vào tối thứ Bảy của những ngày chay bốn mùa. Các nghi thức kéo dài sang ngày Chúa Nhật kế tiếp, khiến nhu cầu có một phụng vụ thích hợp trở nên cần thiết.
Sách lễ St. Andrew Daily Missal giải thích rằng tại một số nơi, người ta đã cử hành Thánh lễ ngoại lịch kính Chúa Ba Ngôi vào Chúa Nhật này. Khi việc thực hành ấy trở nên ổn định trong lịch phụng vụ, Thánh lễ đó dần được nhìn nhận như lễ kính chính thức dành cho Chúa Ba Ngôi Cực Thánh.
Hiểu Chúa Ba Ngôi nhờ Chúa Thánh Thần
Việc cử hành Lễ Chúa Ba Ngôi ngay sau lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống còn mang một ý nghĩa thiêng liêng sâu sắc.
Sau khi lãnh nhận hồng ân Chúa Thánh Thần, Hội Thánh được mời gọi đào sâu hơn vào mầu nhiệm của chính Thiên Chúa.
Điều này nhắc nhở rằng con người không thể tự sức mình hiểu được Thiên Chúa là ai. Để nhận biết và yêu mến Chúa Ba Ngôi, chúng ta cần đến ánh sáng, sự hướng dẫn và nguồn cảm hứng của Chúa Thánh Thần.
Mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi là nền tảng của toàn bộ đức tin Công giáo. Mọi lời kinh, mọi Bí tích, mọi cử hành phụng vụ đều mang dấu ấn Ba Ngôi.
Chính vì thế, việc dành riêng một Chúa Nhật để tôn kính và suy niệm về Thiên Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần là điều hoàn toàn xứng hợp.
Chúa Nhật Lễ Chúa Ba Ngôi không chỉ là một ngày lễ trong lịch phụng vụ, nhưng còn là lời mời gọi mỗi Kitô hữu bước vào trung tâm của đức tin: Thiên Chúa là Tình Yêu, và Tình Yêu ấy được mặc khải trong sự hiệp thông vĩnh cửu giữa Ba Ngôi Thiên Chúa.
https://aleteia.org/2019/06/16/the-fascinating-history-and-symbolism-of-trinity-sunday/
