Đức Thánh Cha Lêô XIV tại Barcelona: Chữa lành xã hội bằng tinh thần cho đi nhưng không

Trong chặng dừng chân thứ hai của chuyến tông du Tây Ban Nha, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã lên tiếng cảnh báo về những lệch lạc của xã hội hiện đại như việc tôn thờ lợi nhuận, áp lực thành công, bạo lực gia đình và nạn sát hại phụ nữ. Trước khoảng 60.000 tín hữu quy tụ tại Sân vận động Olympic Barcelona, ngài khẳng định rằng “men của sự cho đi nhưng không” chính là phương thuốc giúp chữa lành một thế giới đang bị chi phối bởi lợi ích và chủ nghĩa cá nhân.

Lời cảnh báo trước một xã hội đặt thành công lên trên con người

Sáng ngày 10 tháng 6, sau ba ngày hiện diện tại Madrid, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã đến Barcelona trong chặng thứ hai của chuyến tông du Tây Ban Nha. Trên chuyến bay của hãng Iberia, ngài được chứng kiến chiến đấu cơ của không quân hộ tống máy bay giáo hoàng và được tặng hình ảnh Đức Mẹ Montserrat, vị bổn mạng của xứ Catalonia.

Tại Sân vận động Olympic Lluís Companys, nơi từng tổ chức Thế vận hội năm 1992, Đức Thánh Cha chủ sự buổi canh thức cầu nguyện với chủ đề “Những thập giá của thế giới”. Ngài phát biểu bằng cả tiếng Tây Ban Nha lẫn tiếng Catalan như một cử chỉ tôn trọng vùng đất đón tiếp mình.

Đối thoại với ba bạn trẻ đại diện cho những khát vọng và thao thức của thế hệ hôm nay, Đức Thánh Cha đã thẳng thắn chỉ ra những căn bệnh của xã hội đương đại.

Ngài nói:

“Trong các xã hội của chúng ta, việc tôn thờ lợi nhuận và hiệu suất, cơn cuồng nhiệt phải luôn sản xuất và chiến thắng, cũng như việc sùng bái hình ảnh bản thân, chẳng khác nào những liều thuốc gây mê làm tê liệt lương tâm và buộc con người phải thích nghi với một kiểu mẫu xã hội nhất định.”

Theo Đức Thánh Cha, khi con người biết dừng lại, biết trân trọng những điều thật sự quan trọng, biết nhìn lại cuộc đời dưới ánh sáng Tin Mừng, họ sẽ phát triển khả năng phê phán đối với một hệ thống xã hội không đặt con người làm trung tâm và đang tạo ra nhiều hình thức bất công cũng như nghèo đói tinh thần.

Ngài nhấn mạnh:

“Có điều gì đó hết sức sai lạc trong một quan niệm phát triển khiến con người phải chịu những áp lực, kỳ vọng và căng thẳng làm tổn hại đến các cân bằng căn bản của đời sống.”

Bạo lực gia đình và nạn sát hại phụ nữ là dấu hiệu của một xã hội bệnh hoạn

Đức Thánh Cha đặc biệt nhắc đến tình trạng bạo lực trong các gia đình.

Ngài nhận định rằng nhiều bản tin đau lòng trên các phương tiện truyền thông phản ánh một bầu khí bị đầu độc trong các tương quan gia đình, nơi xuất hiện sự lạm dụng, áp bức và đặc biệt là bạo lực nhắm vào phụ nữ.

Ngài nói:

“Thật đáng buồn khi bạo lực chống lại phụ nữ thường xuyên dẫn đến những vụ sát hại phụ nữ.”

Từ thực trạng ấy, Đức Thánh Cha mời gọi mọi người tự vấn lương tâm:

“Nếu bạo lực tồn tại, nếu ích kỷ chiến thắng, nếu ngay cả tình yêu trong gia đình cũng biến thành hận thù, thì chúng ta phải đặt câu hỏi về chính mình, về các cơ chế của xã hội, về nền văn hóa cá nhân chủ nghĩa và về cám dỗ sử dụng bạo lực.”

Ngài khẳng định đây là một thực trạng bi thảm mà mọi người đều có trách nhiệm đối diện, cả với tư cách cá nhân lẫn trong đời sống xã hội.

“Men của sự cho đi nhưng không” là phương thuốc cho thời đại

Trước khi rời Madrid, gặp gỡ các thiện nguyện viên phục vụ chuyến tông du, Đức Thánh Cha đã giới thiệu điều mà ngài gọi là “men của sự cho đi nhưng không”.

Trong một thế giới bị chi phối bởi logic của lợi ích và nơi khái niệm phát triển thường bị thu hẹp vào các chỉ số kinh tế – tài chính, ngài cho rằng tinh thần quảng đại vô vị lợi là yếu tố có khả năng nâng cao phẩm chất nhân bản, đạo đức và thiêng liêng của xã hội.

Ngài nhấn mạnh:

“Đó là một đặc nét của ‘Thành đô Thiên Chúa’ mà người Kitô hữu được mời gọi mang vào thế giới.”

Thiên Chúa không làm thay phần trách nhiệm của con người

Đức Thánh Cha cũng lưu ý rằng con người không thể đổ mọi trách nhiệm cho Thiên Chúa.

Ngài nói:

“Chúng ta không thể quy cho Thiên Chúa những gì đã được trao phó cho trách nhiệm của chúng ta.”

Thiên Chúa không hành động như một cỗ máy tự động giải quyết mọi nhu cầu hay ngăn chặn cách kỳ diệu mọi điều dữ. Trái lại, Người đã ban cho con người trí tuệ, ý chí, lương tâm, phẩm giá và tự do.

Hơn nữa, nơi Đức Giêsu Kitô, Thiên Chúa đã chỉ cho nhân loại con đường dẫn đến một đời sống đích thực nhân bản, để công lý, hòa bình và tình huynh đệ có thể ngự trị trong xã hội.

Làm chứng bằng hành động cụ thể, Đức Thánh Cha đã làm phép 33 xe cứu thương được gửi tới Ukraine đang chìm trong chiến tranh.

Đối thoại, hiệp nhất trong khác biệt

Trong ngày làm việc tại Barcelona, Đức Thánh Cha cũng gặp gỡ 200 đại biểu tham dự Hội nghị Địa Trung Hải Med26, gồm các giám mục, người trẻ và thiện nguyện viên đến từ nhiều quốc gia ven Địa Trung Hải.

Ngài mời gọi họ trở thành những sứ giả của đối thoại, mang Tin Mừng đến những nơi con người đang mong chờ niềm hy vọng.

Đức Thánh Cha khẳng định:

“Có sự phong phú trong khác biệt, và chính trong khác biệt mà con người vẫn có thể hiệp nhất.”

Những đêm tối của cuộc đời có thể trở thành cơ hội tái sinh

Trong bài suy niệm sau phần phụng vụ Lời Chúa tại sân vận động Olympic, Đức Thánh Cha nói đến những “đêm tối” trong đời sống con người.

Theo ngài, khoảng trống mà đêm tối tạo ra – dù xuất hiện dưới hình thức đau khổ, thất vọng, nghi ngờ hay mất phương hướng – vẫn có thể trở thành cơ hội để con người đón nhận một đời sống mới và được tái sinh từ trên cao.

Ngài nhắc lại rằng Thiên Chúa không đến để kết án thế gian vì tội lỗi của nó.

Vì thế:

“Chúng ta cũng được mời gọi đừng xét đoán những đêm tối ấy; không phải những đêm tối của đời mình, cũng không phải những đêm tối của Hội Thánh hay của xã hội quanh ta.”

Lắng nghe chứng từ của một nữ giáo sư từng trải qua chứng trầm cảm, Đức Thánh Cha thừa nhận rằng có những thời điểm đau khổ khiến đức tin bị thử thách và dường như Thiên Chúa vắng mặt.

Tuy nhiên, ngài khẳng định:

“Chúa Giêsu chia sẻ nỗi đau của chúng ta” và “Người khóc những giọt nước mắt của chúng ta.”

Tha thứ là phương thuốc chữa lành các vết thương

Trong cuộc đối thoại với người trẻ, Đức Thánh Cha đề cao “động lực của sự tha thứ” như một phương thuốc mạnh mẽ chống lại sự dữ.

Ngài nhấn mạnh rằng trước hết con người phải cầu xin ơn tha thứ từ Thiên Chúa.

Đồng thời, ngài lưu ý rằng việc hòa giải với lịch sử cá nhân là một tiến trình lâu dài, đòi hỏi phải từ bỏ mọi hình thức hận thù và trả thù.

Kết thúc bài huấn dụ, Đức Thánh Cha ca ngợi “sự thao thức lành mạnh” mà Thiên Chúa đặt vào lòng mỗi người.

Theo ngài, con người được tạo dựng cho sự vô biên, nên luôn mang trong mình khát vọng vượt lên trên những gì hữu hạn. Chính sự thao thức ấy giúp con người tìm kiếm chiều sâu nội tâm, đời sống thiêng liêng và cuối cùng là Tin Mừng của Đức Kitô, dù điều đó thường khiến những người nắm quyền lực trong thế giới hôm nay cảm thấy lo ngại.