HUYNH ĐOÀN GIÁO DÂN ĐA MINH Cầu nguyện – hiệp thông – học hành – sứ vụ
Hai nhà hoạt động dân quyền tại Hong Kong đã bị một tòa án đặc biệt kết tội liên quan đến an ninh quốc gia vào ngày 21 tháng 8 và có thể phải đối mặt với mức án lên tới 10 năm tù. Trong khi đó, các nguồn tin trong Giáo hội địa phương cho biết tình trạng sách nhiễu đối với các chức sắc Công giáo đang gia tăng.
Chow Hang-tung và Lee Cheuk-yan bị kết tội kích động lật đổ chính quyền, liên quan đến vai trò tổ chức buổi cầu nguyện tưởng niệm vụ thảm sát tại Quảng trường Thiên An Môn năm 1989 vào năm 2021. Cả hai đã bị giam giữ từ tháng 9 năm 2021. Một đồng bị cáo khác đã nhận tội vào tháng 1 vừa qua.
Vụ án cho thấy mức độ ngày càng cứng rắn của chính quyền Đặc khu Hong Kong đối với những quyền tự do dân sự từng được dung thứ, đồng thời diễn ra trong bối cảnh các linh mục và nguồn tin Giáo hội địa phương cảnh báo về những căng thẳng và hành động sách nhiễu ngày càng gia tăng đối với các chức sắc Công giáo.
Từ buổi cầu nguyện đến tội danh an ninh quốc gia
Chow Hang-tung và Lee Cheuk-yan từng là những lãnh đạo chủ chốt của Liên minh Hong Kong Ủng hộ các Phong trào Dân chủ Yêu nước Trung Quốc, một tổ chức được thành lập sau vụ thảm sát tại Quảng trường Thiên An Môn.
Năm 2021, hai người bị bắt sau khi tham gia tổ chức buổi cầu nguyện thắp nến tại Công viên Victoria nhân dịp tưởng niệm ngày 4 tháng 6. Trong nhiều năm, đây từng là một sự kiện thường niên được chính quyền Hong Kong cho phép diễn ra. Tuy nhiên, sau khi Luật An ninh Quốc gia được áp dụng, hoạt động này trên thực tế đã bị hình sự hóa.
Hội đồng gồm ba thẩm phán tuyên bố rằng các bị cáo có thể không hề cổ võ hay tham gia bạo lực, thậm chí không đưa ra “bất kỳ phương pháp hay thời gian cụ thể nào” để thực hiện mục tiêu “chấm dứt chế độ độc đảng” tại Hong Kong. Tuy nhiên, tòa vẫn cho rằng những hoạt động của họ gây nguy hiểm cho nhà nước.
Các thẩm phán khẳng định hai người “không bị đưa ra xét xử vì quan điểm hay niềm tin chính trị”, cũng không phải vì vấn đề dân chủ, sự kiện ngày 4 tháng 6 hay những lời chỉ trích chính quyền trung ương. Theo phán quyết, họ bị kết tội vì đã cổ võ việc “chấm dứt chế độ độc đảng” thông qua nhiều hoạt động và sử dụng các vấn đề như sự kiện ngày 4 tháng 6 và phong trào dân chủ tại Trung Quốc để kích động những tình cảm như “thù ghét và căm phẫn” đối với quyền lực nhà nước.
Phiên tòa về các tình tiết giảm nhẹ sẽ diễn ra vào tuần tới trước khi tuyên án. Hai nhà hoạt động có thể phải chịu thêm tối đa 10 năm tù, ngoài khoảng 5 năm đã bị giam giữ kể từ khi bị bắt.
Áp lực ngày càng lớn đối với Giáo hội
Vụ án cũng cho thấy những hoạt động dân sự từng được chấp nhận trước đây nay có thể bị coi là tội phạm chống nhà nước tại Hong Kong. Áp lực này không chỉ nhắm đến các nhà hoạt động dân quyền mà còn ngày càng ảnh hưởng đến các nhà lãnh đạo Công giáo.
Đức Hồng y Stephen Chow, SJ, Giám mục Hong Kong, từng cho biết ngài đã tham dự các buổi cầu nguyện tưởng niệm tại Công viên Victoria trước khi được bổ nhiệm làm Giám mục Hong Kong năm 2021.
Trước kỷ niệm 35 năm vụ Thiên An Môn năm 2024, Đức Hồng y viết rằng sự kiện này đã để lại “một vết thương sâu trong một phần tâm lý của chúng ta”, đồng thời kêu gọi các bên vượt qua thái độ đổ lỗi cho nhau và tâm thức đau đớn “tôi sẽ không bao giờ tha thứ”.
Trong bối cảnh Hong Kong không thuộc phạm vi thỏa thuận ngoại giao giữa Vatican và chính quyền Trung Quốc đại lục, Đức Hồng y Chow đã nổi lên như một người bảo vệ quan trọng cho mối quan hệ giữa Vatican và Bắc Kinh, đồng thời đóng vai trò trung gian giữa Rôma và Giáo hội tại Trung Quốc.
Những bất đồng trong nội bộ Giáo hội
Theo các nguồn tin cấp cao trong Giáo hội được The Pillar dẫn lại, trong chuyến viếng thăm ad limina của các Giám mục Hong Kong và Macau vào tháng 6 năm nay, Đức Hồng y Chow đã nêu những quan ngại liên quan đến Đức Hồng y Joseph Zen, nguyên Giám mục Hong Kong, và Đức Tổng Giám mục Savio Hon Tai-Fai.
Theo các nguồn tin hiểu rõ về cuộc gặp, Đức Hồng y Chow nói với Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, rằng Đức Hồng y Zen và Đức Tổng Giám mục Hon đang “tìm cách làm suy yếu” ngài cũng như “nghị định thư Trung Quốc–Vatican”.
Đức Hồng y Joseph Zen, hiện 94 tuổi, phần lớn đã rút khỏi đời sống công khai. Tháng 5 năm 2022, ngài từng bị bắt với cáo buộc liên quan đến an ninh quốc gia, sau đó bị kết án vì không đăng ký đúng quy định một quỹ từ thiện mà ngài là người bảo trợ.
Trong khi đó, các nguồn tin giáo sĩ thân cận với Giáo phận Hong Kong cho biết nhiều chức sắc Công giáo khác cũng thường xuyên trở thành đối tượng bị chính quyền sách nhiễu.
Giám mục phụ tá bị tạm giữ
Ngày 18 tháng 8, Đức cha Joseph Ha Chi-shing, Giám mục phụ tá Hong Kong, đã bị cơ quan xuất nhập cảnh tạm giữ khi đang trên đường từ Hong Kong sang Macau để tham dự một ngày tĩnh tâm dành cho các linh mục. Sau đó, ngài được phép nhập cảnh Macau.
Theo các nguồn tin được dẫn lại, những lần dừng kiểm tra và tạm giữ trong thời gian ngắn như vậy đã xảy ra với một số linh mục giáo phận được chính quyền xem là có thiện cảm với những hoạt động như các buổi cầu nguyện tưởng niệm từng được tổ chức tại Công viên Victoria.
Cha Dominic Chan, nguyên Tổng Đại diện Giáo phận Hong Kong, cũng từng nhiều lần bị kiểm tra như vậy kể từ năm 2019. Tuy nhiên, theo các nguồn tin Giáo hội, việc Đức cha Ha bị giữ khi đang trên đường tới Macau là lần đầu tiên một giám mục bị áp dụng biện pháp này.
“Chúng ta đang đi đến chỗ không còn đường lui”
Các nguồn tin thân cận với Giáo phận Hong Kong cho biết Đức Hồng y Chow vẫn tin rằng ngài có thể điều hướng mối quan hệ giữa Giáo hội và chính quyền trong hoàn cảnh đang thay đổi. Tuy nhiên, các giám mục phụ tá và nhiều linh mục ngày càng bi quan về tương lai của Hong Kong.
Một giáo sĩ cấp cao nhận xét:
“Đức Hồng y Chow tin rằng ngài có thể vượt qua tất cả những điều này; còn các giám mục phụ tá thì nghĩ rằng ‘chúng ta đã hết hy vọng’.”
Theo nguồn tin này, Đức Hồng y Zen cho rằng Giáo hội cần phải thể hiện sự kiên cường hơn, trong khi “những giáo dân Công giáo ưu tú và có năng lực nhất đã rời đi hoặc đang có ý định rời đi”.
Giáo dân Công giáo cũng chịu áp lực
Không chỉ hàng giáo sĩ, nhiều giáo dân Công giáo nổi bật tại Hong Kong cũng phải đối diện với sức ép của chính quyền trong những năm gần đây.
Jimmy Lai, nhà xuất bản báo chí Công giáo và là một trong những nhân vật ủng hộ dân chủ nổi tiếng, đã bị kết án về tội “kích động” và trải qua nhiều năm bị biệt giam, bất chấp những lời kêu gọi quốc tế đòi trả tự do cho ông.
Năm 2023, Bobo Yip, cựu Chủ tịch Ủy ban Công lý và Hòa bình của Giáo phận Hong Kong, cũng bị bắt với các cáo buộc liên quan đến an ninh quốc gia.
Nhiều chính trị gia và nhà báo ủng hộ dân chủ, trong đó có một số nhân vật Công giáo nổi bật, cũng đã bị bỏ tù vì những cáo buộc liên quan đến tự do ngôn luận.
Một chiến lược nhằm loại bỏ mọi đối lập có tổ chức?
Khi được hỏi liệu việc gia tăng chú ý đối với các chức sắc Giáo hội có nhằm đạt được một mục tiêu cụ thể hay gửi đi một thông điệp nào đó hay không, vị giáo sĩ cấp cao cho rằng chính quyền dường như xem việc tiếp tục gia tăng áp lực là cần thiết.
Ông nhận định:
“Chiến lược là bảo đảm không có lực lượng đối lập có tổ chức nào tồn tại ở bất cứ nơi nào tại Trung Quốc.”
Những diễn biến mới tại Hong Kong cho thấy môi trường hoạt động của Giáo hội Công giáo tại đây đang trở nên ngày càng phức tạp. Những hoạt động từng được xem là bình thường – từ các cuộc tưởng niệm, hoạt động xã hội cho đến việc bày tỏ quan điểm – nay có thể được chính quyền nhìn dưới lăng kính an ninh quốc gia.
Trong bối cảnh ấy, Giáo hội tại Hong Kong đứng trước một thách đố không dễ dàng: vừa duy trì đối thoại với chính quyền, vừa bảo vệ tự do tôn giáo, phẩm giá con người và tiếng nói của lương tâm Kitô hữu.
https://www.pillarcatholic.com/p/hong-kong-crackdown-continues-with
