HUYNH ĐOÀN GIÁO DÂN ĐA MINH Cầu nguyện – hiệp thông – học hành – sứ vụ
Khi nhắc đến Camino de Santiago, nhiều người chỉ nghĩ đến tuyến đường nổi tiếng Camino Francés ở miền bắc Tây Ban Nha. Thực ra, Camino không phải là một con đường duy nhất, mà là cả một mạng lưới hành hương trải rộng khắp châu Âu, hình thành từ thời Trung Cổ và vẫn tiếp tục được các tín hữu bước đi cho đến hôm nay.
Đối với nhiều người, hình ảnh quen thuộc về Camino de Santiago là con đường bụi đất chạy ngang miền bắc Tây Ban Nha, chiếc vỏ sò đeo trên ba lô và Nhà thờ chính tòa Santiago de Compostela ở cuối hành trình. Đó chính là Camino Francés (Đường Pháp), tuyến đường dài khoảng 800 km, bắt đầu từ Saint-Jean-Pied-de-Port, vượt dãy Pyrénées trước khi đến Santiago de Compostela.
Đây là tuyến đường nổi tiếng nhất, nhưng chỉ là một phần nhỏ trong toàn bộ mạng lưới hành hương Camino.
Thực ra, Camino de Santiago không phải là một con đường duy nhất, mà là hệ thống nhiều tuyến hành hương đã hình thành trên khắp châu Âu từ đầu thời Trung Cổ. Khi các tín hữu lên đường kính viếng mộ Thánh Giacôbê Tông đồ tại Santiago de Compostela, họ khởi hành từ chính nơi mình sinh sống. Người từ Paris, Rôma, Kraków, Lisboa hay vùng biển Baltic đều đi bộ theo những lộ trình khác nhau, rồi cùng hội tụ về một điểm đến.
Theo nghĩa nguyên thủy ấy, Camino bắt đầu ngay từ cửa nhà của người hành hương.
Những lối mòn do biết bao thế hệ tín hữu tạo nên qua nhiều thế kỷ đã kết nối thành một mạng lưới rộng lớn, chứ không chỉ là một tuyến đường duy nhất.
Ngày nay, các tuyến hành hương ấy vẫn còn hiện diện và vẫn được nhiều người tiếp tục bước đi. Người hành hương có thể khởi hành từ Bồ Đào Nha, Pháp, Đức, Thụy Sĩ, Croatia, Litva, Ba Lan hay Romania.
Từ năm 1987, Hội đồng châu Âu đã công nhận Camino de Santiago là Tuyến Hành trình Văn hóa châu Âu đầu tiên, bởi đây là một trong số ít những hành trình lịch sử vẫn còn sống động, nối kết nhiều quốc gia của lục địa này suốt hơn một thiên niên kỷ.
Nhiều tuyến đường khác nhau
Chỉ riêng Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha hiện đã có ít nhất mười hai tuyến Camino chính thức.
Camino Portugués bắt đầu từ Lisboa hoặc Porto, đi dọc bờ Đại Tây Dương trước khi vào vùng Galicia. Tuyến đường này xanh mát và ít đông đúc hơn Camino Francés.
Camino del Norte chạy dọc bờ biển Cantabria, đưa người hành hương đi giữa khung cảnh biển trời hùng vĩ.
Via de la Plata khởi đầu từ Sevilla ở miền nam Tây Ban Nha, theo con đường La Mã cổ xuyên qua vùng Extremadura và Castile.
Camino Primitivo được xem là tuyến đường cổ nhất còn được ghi nhận trong lịch sử. Khoảng năm 850, Vua Alfonso II của Asturias đã đi theo tuyến đường này để kính viếng ngôi mộ vừa được phát hiện của Thánh Giacôbê.
Camino Inglés vốn dành cho những người hành hương đến bằng đường biển từ Anh và Ireland.
Ngay cả quần đảo Canaria cũng có Camino de Gran Canaria, kéo dài ba hoặc bốn ngày, thích hợp cho những ai muốn trải nghiệm hành hương trong thời gian ngắn.
Một trong những tuyến đường đặc biệt nhất là Camino Maltés, được chính thức phục hồi vào năm 2023.
Tuyến đường này bắt đầu từ Hang Thánh Phaolô tại Rabat, Malta, nơi truyền thống cho rằng Thánh Phaolô đã trú ẩn sau vụ đắm tàu được thuật lại trong Sách Công vụ Tông đồ. Từ đây, người hành hương đi qua đảo Malta, sang Sicilia, Sardinia rồi đến Barcelona trước khi nhập vào Camino Francés để tiến về Santiago de Compostela.
Toàn bộ hành trình dài khoảng 3.600 km, băng qua ba quốc gia và nhiều chặng đường biển.
Điều đáng chú ý là Camino Maltés không phải là một tuyến đường mới được sáng tạo, nhưng là sự phục hồi một hành trình hành hương đã có từ nhiều thế kỷ trước.
Mỗi tuyến Camino đều mang một nét đặc trưng riêng về cảnh quan, lịch sử, các vị thánh, các đền thánh và truyền thống địa phương. Chúng không phải là những “phiên bản thay thế” của Camino Francés, nhưng là những cuộc hành hương khác nhau cùng hướng về một đích đến.
Nếu đi vào mùa hè…
Lễ kính Thánh Giacôbê Tông đồ được cử hành vào ngày 25 tháng 7, nên nhiều người thường nghĩ đến Camino trong mùa hè.
Tuy nhiên, tháng Bảy và tháng Tám cũng là thời gian nóng nhất và đông khách nhất.
Tại vùng cao nguyên Meseta, giữa Burgos và León, nhiệt độ thường vượt quá 35°C, thậm chí có những đợt nắng nóng trên 40°C.
Các nhà nghỉ dành cho người hành hương thường kín chỗ từ giữa trưa, khiến việc tìm nơi lưu trú trở nên khó khăn. Bầu khí tĩnh lặng vốn là nét đặc trưng của hành hương cũng dễ bị giảm sút vì lượng khách quá đông.
Nếu chỉ có thể đi vào tháng Tám, nhiều người khuyên nên chọn Camino del Norte hoặc Camino Portugués ven biển, nơi khí hậu mát mẻ hơn nhờ gió Đại Tây Dương.
Theo kinh nghiệm của nhiều người hành hương, tháng Năm, đầu tháng Sáu và tháng Chín là thời điểm lý tưởng nhất nhờ thời tiết ôn hòa, ngày dài và lượng khách vừa phải.
Tại sao lại lên đường?
Lễ kính Thánh Giacôbê cũng là dịp để mỗi người tự hỏi: Tại sao mình muốn bước đi trên Camino?
Nhiều người khởi hành vì muốn rèn luyện sức khỏe, khám phá thiên nhiên hoặc trải nghiệm văn hóa. Thế nhưng, khi kết thúc hành trình, điều họ nhận được thường vượt xa những dự định ban đầu.
Đó có thể là một cuộc gặp gỡ bất ngờ làm thay đổi cuộc đời, một giờ cầu nguyện trong ngôi thánh đường Rôman cổ kính, hay đơn giản chỉ là sự thinh lặng trên một sườn đồi, nơi họ tìm lại được chính mình.
Camino không hứa hẹn những điều kỳ diệu. Điều mà hành trình này mang lại là những điều kiện để con người mở lòng đón nhận ân sủng: bước đi chậm rãi, sự lặp lại của từng ngày, những nỗ lực về thể chất và tình huynh đệ giữa những người cùng chung một hướng đi.
Các tín hữu thời Trung Cổ khởi hành từ chính ngôi nhà của mình vì họ hiểu rằng toàn bộ cuộc hành trình mới là cuộc hành hương, chứ không chỉ là đoạn đường cuối cùng tại Tây Ban Nha.
Tinh thần ấy vẫn còn nguyên giá trị cho đến hôm nay đối với bất cứ ai sẵn sàng bước chậm lại để lắng nghe tiếng Chúa trên từng chặng đường của cuộc sống.
