Đức Thánh Cha Lêô XIV tại Metz kêu gọi châu Âu xây dựng hòa bình và hiệp nhất

Trong chặng cuối chuyến Tông du tại Pháp, ngày 28 tháng 9 năm 2026, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã đến Metz, thành phố ở phía bắc nước Pháp và nằm giữa lòng châu Âu, để tham dự sự kiện “Về với cội nguồn châu Âu vì hòa bình và hiệp nhất”, đồng thời gặp gỡ đại diện các tôn giáo tại Trung tâm Hội nghị Robert Schuman.

Tại thành phố từng là nơi giao thoa, nhưng cũng từng chứng kiến những tranh chấp giữa Pháp và Đức, Đức Thánh Cha nhắc lại lịch sử đau thương của châu Âu và mời gọi lục địa này biến những đường biên giới từng gây chia rẽ thành những nhịp cầu của đối thoại, hòa giải và hòa bình.

Đây cũng là nơi gợi nhớ Robert Schuman, một trong những người đặt nền móng cho tiến trình hội nhập châu Âu. Từ di sản của ông, Đức Thánh Cha Lêô XIV đưa ra lời cảnh báo trước tình trạng xung đột ngày càng gia tăng, “ảo tưởng về tái vũ trang” và sự suy yếu của các nguyên tắc vốn từng góp phần xây dựng một châu Âu hòa bình.

Hòa bình không phải là sự đầu hàng

Trong bài diễn văn bằng tiếng Pháp, Đức Thánh Cha lấy cảm hứng từ bản Tuyên ngôn ngày 9 tháng 5 năm 1950 của Robert Schuman, đồng thời nhắc đến những tư tưởng của Alcide De Gasperi, Thánh Phaolô VI, Đức Thánh Cha Phanxicô và Thánh Bênêđictô.

Ngài nhận định rằng châu Âu ngày nay đang phải đối diện với nhiều thách đố: chiến tranh, di dân, nghèo đói, sự thiếu tôn trọng phẩm giá con người và những chia rẽ đang làm suy yếu khát vọng hòa bình.

Đức Thánh Cha nhấn mạnh:

“Việc tìm kiếm hòa bình tại châu Âu cũng như trên toàn thế giới không được nhầm lẫn với một chủ nghĩa hòa bình ngây thơ.”

Theo ngài, hòa bình đòi hỏi những nỗ lực cụ thể và sáng tạo, tương xứng với những nguy hiểm đang đe dọa nhân loại.

Đức Thánh Cha kêu gọi:

“Cần phải dấn thân vào một cuộc đối thoại kiên nhẫn, thể hiện lòng can đảm trong đàm phán và sẵn sàng hy sinh một số lập trường vì lợi ích cao cả hơn là hòa bình.”

Ngài đồng thời cảnh báo:

“Chúng ta phải cảnh giác trước ảo tưởng về tái vũ trang.”

Theo Đức Thánh Cha, những lời kêu gọi gia tăng chi tiêu quân sự thường được biện minh bằng mối đe dọa đến từ người khác. Tuy nhiên, cần phải tự hỏi liệu nhân loại đang thực sự thực hiện những “nỗ lực sáng tạo” để xây dựng hòa bình hay chỉ đang tìm cách “ngăn chặn sự chảy máu của chiến tranh” và chuẩn bị cho những cuộc chiến mới.

Luật pháp quốc tế và đối thoại thay cho đối đầu

Đức Thánh Cha Lêô XIV nhắc lại tầm nhìn của Robert Schuman về một châu Âu “chọn đối thoại thay vì đối đầu bằng vũ khí”, nơi các quốc gia cùng chia sẻ nguồn lực để làm cho chiến tranh không chỉ trở nên khó tưởng tượng mà còn thực sự không thể xảy ra.

Ngài nhấn mạnh vai trò của luật pháp quốc tế và chủ nghĩa đa phương, gọi đây là “liều thuốc giải độc tốt nhất đối với ý muốn thống trị, vốn là nguồn gốc của mọi cuộc xung đột”.

Đức Thánh Cha bày tỏ sự đau buồn khi nhận thấy:

“Ngày nay, các mối tương quan giữa con người với nhau và giữa các quốc gia ngày càng trở nên man rợ.”

Ngài cảnh báo về việc giá trị của lời hứa bị coi thường, trong khi sự dối trá và lừa gạt lại được đề cao. Theo Đức Thánh Cha, kinh nghiệm của châu Âu trong tám mươi năm qua cho thấy các quốc gia có thể bảo vệ những quan điểm, yêu sách và lợi ích khác nhau bằng cách gặp gỡ và đối thoại thay vì đối đầu.

Đón tiếp người di cư và bảo vệ phẩm giá con người

Từ vấn đề hòa bình, Đức Thánh Cha cũng đề cập đến tình trạng di cư tại châu Âu. Ngài kêu gọi “chủ nghĩa hiện thực và lòng can đảm”, đồng thời xây dựng những bước đi cụ thể để tạo nên một “tình liên đới cụ thể”, trong đó không ai cảm thấy mình bị bỏ rơi hay lãng quên.

Ngài nhắc lại những giá trị nền tảng của đời sống xã hội: các quyền bất khả xâm phạm và bất khả nhượng của con người, tự do, dân chủ, bình đẳng và nhà nước pháp quyền.

Trước sự hiện diện của rất nhiều người chạy trốn chiến tranh và bách hại hoặc tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn, Đức Thánh Cha nhấn mạnh:

“Phẩm giá con người đòi hỏi những con đường hợp pháp và an toàn, cứu trợ và hỗ trợ, sự hợp tác thực sự để chống lại những kẻ buôn người, sự bảo vệ hữu hiệu các nạn nhân, những tiến trình nghiêm túc trong việc tiếp nhận và hội nhập, cũng như những chính sách cho phép mỗi người được sống với phẩm giá ngay trên quê hương mình.”

Ngài cũng giải thích rằng đón tiếp không chỉ đơn thuần là mở cửa, nhưng còn là giúp người được đón tiếp hội nhập và phát triển những tài năng, khả năng của mình, đồng thời bước vào đời sống của cộng đồng đang đón nhận họ.

Đối thoại liên tôn chống lại bạo lực

Trong cuộc gặp gỡ liên tôn tại Trung tâm Hội nghị Robert Schuman, Đức Thánh Cha Lêô XIV quy tụ đại diện của nhiều truyền thống tôn giáo và Kitô giáo tại Pháp.

Ngài nhấn mạnh rằng đối thoại không làm mất đi căn tính của mỗi người. Trái lại, đối thoại giúp mỗi người sống căn tính của mình cách chân thành hơn và mở lòng trước người khác.

Đức Thánh Cha nhắc đến tư tưởng của triết gia Paul Ricœur: đối thoại đích thực nhìn nhận sự khác biệt của người khác như một lời hứa chứ không phải một mối đe dọa. Đó là nghệ thuật gặp gỡ, trái ngược với sự gây hấn và bạo lực.

Từ đó, Đức Thánh Cha đưa ra lời cảnh báo mạnh mẽ về việc lạm dụng tôn giáo để biện minh cho bạo lực:

“Kêu cầu danh Thiên Chúa để biện minh cho bạo lực hoặc áp bức là một sự xúc phạm đến danh Thiên Chúa. Không điều gì làm biến dạng phẩm giá con người có thể được xem là phát xuất từ một nguồn cảm hứng đích thực của Thiên Chúa.”

Theo Đức Thánh Cha, ngôn ngữ tôn giáo phải luôn hướng đến việc “giải giới con tim và lời nói”, giúp con người loại bỏ hận thù, những lời kích động và mọi hình thức coi thường người khác.

Châu Âu trong sự hiệp nhất của những khác biệt

Đức Thánh Cha Lêô XIV mời gọi châu Âu có được sự sáng suốt mà Robert Schuman từng thể hiện khi vượt qua sự đối lập giữa các căn tính văn hóa và góp phần xây dựng các định chế châu Âu sau thảm họa Thế chiến thứ Hai.

Ngài nhắc lại rằng Schuman, người từng chứng kiến những đường biên giới liên tục thay đổi, đã góp phần đặt nền móng cho một châu Âu ý thức về sự cần thiết phải phá bỏ những bức tường từng chia cắt lục địa.

Theo Đức Thánh Cha, đối thoại giữa các nền văn hóa có thể giúp châu Âu làm việc hiệu quả hơn cho hòa bình và một thế giới được hòa giải. Những khác biệt không nhất thiết phải trở thành nguyên nhân của xung đột, nhưng có thể trở thành cơ hội để xây dựng một sự hiệp nhất phong phú.

Đức Thánh Cha cũng nhấn mạnh rằng sự vĩ đại của một nền văn minh không được đo lường trước hết bằng sức mạnh vật chất, nhưng bằng cách nền văn minh ấy bảo vệ và nâng cao phẩm giá con người, đặc biệt là những người nghèo, yếu thế và dễ bị tổn thương.

Lời kêu gọi người trẻ xây dựng tương lai

Ở phần cuối bài diễn văn, Đức Thánh Cha Lêô XIV hướng đến thế hệ trẻ và trao cho họ sứ mạng xây dựng châu Âu hôm nay và ngày mai.

Ngài mời gọi người trẻ xây dựng một châu Âu “hiệp nhất và mạnh mẽ”, đồng thời góp phần xây dựng một nhân loại được giải thoát khỏi hận thù và sợ hãi, biết tìm lại tình huynh đệ sau những năm dài chia rẽ.

Đức Thánh Cha nói:

“Hãy can đảm sống cách có trách nhiệm sứ mạng xây dựng hòa bình: trong tâm hồn, trong các mối tương quan, trong gia đình, tại các trường học và đại học, trong đời sống các thành phố, các quốc gia của các con và trên toàn châu Âu.”

Ngài tiếp tục:

“Đừng khuất phục trước luận lý của bạo lực và áp bức. Hãy yêu mến sự sống trong mọi hoàn cảnh và đừng sợ tương lai!”

“Đừng sợ xây dựng gia đình, sinh con cái và bảo vệ phẩm giá của mỗi người, từ giây phút đầu tiên trong lòng mẹ cho đến hơi thở cuối cùng.”

“Đừng sợ không ngừng làm việc để phục vụ lợi ích của cộng đồng, kể cả qua việc dấn thân trong đời sống chính trị.”

Đức Thánh Cha kết thúc bằng lời mời gọi:

“Hãy trở thành những người xây dựng cộng đồng!”

Ngài khẳng định rằng, cùng với thế hệ trẻ, một châu Âu bén rễ vững chắc sẽ tiếp tục nở hoa và trở thành nguồn cảm hứng cho toàn thế giới.