Vì sao Giáo hội Công giáo nên thúc đẩy du lịch hành hương?

17/08/2026 HỎI - ĐÁP, TÀI LIỆU

Du lịch tôn giáo đưa hàng trăm triệu người đến các địa điểm hành hương mỗi năm, tạo ra nguồn doanh thu lên đến hàng tỷ đô la và có sự hiện diện đặc biệt mạnh mẽ tại châu Mỹ Latinh.

Tuy nhiên, tiềm năng này vẫn chưa được khai thác đầy đủ. Theo ông Adrián Lomello, Giám đốc khu vực châu Mỹ của Mạng lưới Du lịch Tôn giáo Thế giới, đây là một cơ hội mà Giáo hội không nên bỏ qua.

Trao đổi với ACI Prensa, ông Lomello nhấn mạnh rằng các cuộc hành hương không phải là một hiện tượng mới và cũng không phụ thuộc vào những chiến lược do chính phủ hay các doanh nghiệp đề ra.

“Các cuộc hành hương và những biểu hiện của đức tin là một hiện tượng đã tồn tại qua nhiều thế kỷ và sẽ tiếp tục diễn ra,” ông nhận định.

Vấn đề đặt ra là các địa điểm hành hương sẽ làm gì với lượng khách này và làm thế nào để đón tiếp họ tốt hơn mà không đánh mất căn tính tôn giáo của mình.

Một hiện tượng thu hút hàng trăm triệu người

Theo số liệu của Mạng lưới Du lịch Tôn giáo Thế giới, mỗi năm có khoảng 400 triệu người đến các địa điểm tôn giáo trên toàn cầu, tương đương khoảng 20% tổng lượng khách du lịch thế giới.

Riêng du lịch hành hương tạo ra tác động kinh tế ước tính gần 18 tỷ USD.

Châu Mỹ Latinh đóng vai trò quan trọng trong hiện tượng này. Khu vực này đón khoảng 80 triệu khách hành hương mỗi năm, với tốc độ tăng trưởng ước tính từ 6% đến 8% mỗi năm.

“Lĩnh vực du lịch này cần được làm cho mọi người biết đến, cần được hiểu đúng và cần có những chiến lược phát triển,” ông Lomello nói.

Một số địa điểm cho thấy rõ quy mô của hiện tượng.

Đền thánh Đức Mẹ Guadalupe tại Mexico đón khoảng 22 triệu lượt khách mỗi năm. Tại Brazil, Đền thánh Quốc gia Aparecida thu hút khoảng 12 triệu khách hành hương.

Tại La Tirana, miền bắc Chile, một thị trấn chỉ có khoảng 1.500 cư dân nhưng trong những ngày lễ tôn giáo lại đón hơn 150.000 khách hành hương, chủ yếu đến từ Chile, Peru và Bolivia.

“Bất kể họ tổ chức như thế nào, những người này vẫn sẽ tiếp tục đến mỗi năm, bởi họ được thúc đẩy bởi một động lực thiêng liêng sâu xa,” ông Lomello giải thích.

Châu Mỹ Latinh có nguồn tài nguyên, nhưng thiếu tổ chức

Theo chuyên gia này, đây là một trong những nghịch lý lớn của khu vực.

Châu Mỹ Latinh có hơn 3.000 đền thánh được công nhận, hàng trăm tuyến đường hành hương, nhiều lễ hội tôn giáo quan trọng và một di sản được hình thành qua nhiều thế kỷ.

Nhưng di sản ấy không phải lúc nào cũng đi kèm với cơ sở hạ tầng, thông tin, dịch vụ hoặc chính sách phù hợp để khai thác đúng mức.

“Ngày nay, đây là một lĩnh vực vô hình. Ngay cả Giáo hội cũng không nhìn thấy nó. Khu vực công cũng không nhìn thấy, các doanh nghiệp cũng không nhìn thấy,” ông nói.

Các giáo phận thường tập trung vào việc duy trì nhà thờ và thực hiện các hoạt động mục vụ. Chính quyền lại phải giải quyết những nhu cầu khác, trong khi doanh nghiệp chủ yếu tìm kiếm các cơ hội thương mại.

Kết quả là khách hành hương vẫn liên tục đến, nhưng thường không có một cơ chế tổng thể để tổ chức và phục vụ tất cả những hoạt động phát sinh chung quanh họ.

“Chúng ta có những nguồn lực phi thường, nhưng bản thân một nguồn lực không tạo ra sự phát triển. Cần phải biến nó thành một sản phẩm du lịch,” ông Lomello nói.

Điều này không có nghĩa biến một đền thánh thành một điểm tham quan đơn thuần. Theo ông, điều cần thiết là “tạo ra những điều kiện để du khách có thể đi lại, ăn uống, nghỉ ngơi, khám phá địa điểm và hiểu được lịch sử của nơi ấy”.

Có đền thánh thôi chưa đủ

Ông Lomello nhấn mạnh rằng một nhà thờ, một vương cung thánh đường hay một cuộc hành hương quy mô lớn chưa đủ để hình thành một điểm đến du lịch tôn giáo.

“Phải có những sản phẩm, phải phát triển các sản phẩm,” ông nói.

Điều đó có nghĩa là gì?

“Sản phẩm là câu chuyện được kể, sự hiện diện trên mạng xã hội, hệ thống chỉ dẫn, cơ sở hạ tầng phù hợp, nhà vệ sinh, ẩm thực, đường sá, phương tiện giao thông và truyền thông,” ông giải thích.

Chẳng hạn, một người có thể đến đền thánh để tham dự một nghi lễ rồi nhanh chóng trở về nhà. Nhưng nếu khu vực chung quanh có bảo tàng, đường hành hương, nhà hàng, các di sản, hoạt động văn hóa và những địa điểm khác để khám phá, trải nghiệm của người hành hương có thể được kéo dài.

“Đó là điều chúng tôi muốn các thành phố thực hiện: cung cấp những điều khác nữa, từ món ăn ngon, các hoạt động hấp dẫn, bảo tàng đến những sự kiện,” ông nói.

Nguồn lợi không chỉ ở lại nơi đền thánh

Một trong những lợi ích của du lịch hành hương, theo Lomello, là nguồn tiền có thể được phân bổ cho nhiều thành phần khác nhau trong cộng đồng địa phương.

“Người hành hương đến, chi tiêu tại địa phương, mua hàng thủ công, nghỉ qua đêm, ở thêm một ngày, đi thăm bảo tàng. Tiền bạc được phân phối trong toàn cộng đồng,” ông giải thích.

Điều này có thể mang lại lợi ích cho khách sạn, nhà hàng, các cửa hàng, nghệ nhân, người vận chuyển và nhiều lao động khác. Đồng thời, nguồn thu cũng có thể góp phần bảo tồn các nhà thờ và không gian tôn giáo.

“Du lịch tôn giáo sẽ không lấy đi vị trí trung tâm của Giáo hội; nó sẽ cung cấp cho Giáo hội các nguồn lực,” ông nhận định.

Tuy nhiên, ông Lomello nhấn mạnh rằng không thể chỉ nhìn du lịch hành hương dưới góc độ kinh tế, bởi “lợi ích thiêng liêng mới là điều căn bản”.

Một người hành hương đến đền thánh có thể đang tìm kiếm nhiều hơn một địa điểm để tham quan. Họ có thể muốn cầu nguyện, lãnh nhận Bí tích Hòa giải, tham dự Thánh lễ hoặc đơn giản là tìm lại đức tin của mình.

“Hiệu quả của một câu chuyện thiêng liêng tốt đẹp là sự hoán cải. Một người nhờ du lịch tôn giáo đến một nơi, xúc động trước câu chuyện, các hình ảnh và rồi xin lãnh nhận Bí tích Hòa giải. Đó là một sự hoán cải,” ông nói.

Camino de Santiago – một mô hình tham khảo

Một kinh nghiệm có thể làm mô hình tham khảo là Con đường Thánh Giacôbê (Camino de Santiago) tại Tây Ban Nha.

Theo số liệu của Mạng lưới Du lịch Tôn giáo Thế giới, tuyến đường này đón khoảng 530.000 khách hành hương mỗi năm và tạo ra tác động kinh tế ước tính khoảng 500 triệu euro, sau nhiều thập niên được quy hoạch và phát triển.

Sự so sánh này đặc biệt đáng chú ý đối với châu Mỹ Latinh, nơi có rất nhiều tuyến đường và địa điểm hành hương thu hút đông đảo người dân nhưng vẫn thiếu quy hoạch.

“Khác biệt không chỉ nằm ở di sản. Nó nằm ở quyết định chính trị. Những điểm đến bỏ qua di sản thiêng liêng của mình không chỉ mắc sai lầm về văn hóa. Họ đang mắc một sai lầm chiến lược về phát triển kinh tế,” ông Lomello nhận xét.

“Hãy ngước mắt lên”

Theo ông Lomello, Giáo hội có một vai trò quan trọng trong tiến trình này, nhưng không thể thực hiện một mình. Cần có sự phối hợp giữa các giáo phận, giáo xứ, chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương.

Cũng cần có dữ liệu: khu vực cần biết có bao nhiêu khách hành hương, họ đến từ đâu, lưu lại bao lâu, sử dụng những dịch vụ nào và nhu cầu của họ là gì.

Mạng lưới Du lịch Tôn giáo Thế giới đề xuất một số giải pháp như thành lập các cơ quan theo dõi lĩnh vực này, xây dựng chính sách công chuyên biệt, số hóa các điểm đến, đào tạo những người phục vụ khách hành hương và tạo không gian trao đổi giữa các bên liên quan.

Đối với ông Lomello, bước đầu tiên là thay đổi cách nhìn về hiện tượng này.

Nhắc lại lời Đức Thánh Cha Lêô XIV tại Tây Ban Nha, ông nói: “Hãy ngước mắt lên. Hãy ngước mắt lên. Hãy nhìn vào lĩnh vực du lịch tôn giáo: đó là một cơ hội để phát triển.”

Và ông nhấn mạnh rằng cơ hội này không nên được xem là sự cạnh tranh với sứ mạng của Giáo hội.

“Đây là lúc phải ngước mắt lên và nói: thưa quý vị, đây là một cơ hội. Chúng ta hãy cùng nhau làm việc, bởi điều này mang lại lợi ích cho tất cả mọi người. Tôi không nghi ngờ gì về điều đó,” ông kết luận.

10 điểm đến du lịch hành hương nổi tiếng nhất tại châu Mỹ Latinh

Theo số liệu do Mạng lưới Du lịch Tôn giáo Thế giới tổng hợp, dưới đây là 10 điểm đến và lễ hội tôn giáo tại châu Mỹ Latinh, Trung Mỹ và vùng Caribe có số lượng khách hằng năm ước tính cao nhất: