Đức Thánh cha chủ sự thánh lễ kính Đức Maria, Mẹ Thiên Chúa

Lúc 10 giờ sáng ngày đầu năm Dương lịch, ngày 01 tháng Giêng năm 2026, Đại lễ Đức Mẹ là Mẹ Thiên Chúa, Đức Thánh cha Lêô XIV đã chủ sự thánh lễ trọng thể tại Đền thờ Thánh Phêrô, trước sự tham dự của gần tám ngàn tín hữu ngồi chật nhà thờ. Ngoài ra, cũng có các đại diện ngoại giao của nhiều nước.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Đồng tế với Đức Thánh cha, có mười hai hồng y và gần hai mươi giám mục cùng với 130 linh mục.

Ngồi hàng đầu nơi các giáo dân cũng có phái đoàn một số thiếu nhi và thiếu niên người Đức, Áo, Thụy Sĩ, Ba Lan. Các em được gọi là “Các ca viên ngôi sao”, tham gia chiến dịch Lễ Ba Vua tại các nước liên hệ. Các em mặc y phục như ba Đạo Sĩ, đi tới các gia đình chúc mừng là lạc quyên để giúp các trẻ em nghèo.

Trên bàn thánh, từ sau kinh Tiền Tụng, đứng cạnh Đức Thánh cha có Đức Hồng y Michael Czerny, người Canada, Bộ trưởng Bộ Phát triển nhân bản toàn diện, và Đức Tổng giám mục Paul Gallagher, người Anh, Ngoại trưởng của Tòa Thánh, vì ngày 01 tháng Giêng cũng là ngày Hòa bình Thế giới lần thứ 49.

Bài giảng của Đức Thánh cha

Trong bài giảng thánh lễ, sau khi diễn giải bài đọc thứ I từ sách Dân Số, với lời chúc lành của Chúa cho dân Israel, một dân tộc đã được giải phóng sau một thời gian dài sống trong kiếp nô lệ, nhờ sự can thiệp của Thiên Chúa và sự đáp trả quảng đại của người tôi tớ Ngài là ông Môsê, Đức Thánh cha nói:

“Vào đầu năm mới, phụng vụ nhắc nhở chúng ta rằng mỗi ngày đều có thể trở thành, đối với mỗi người chúng ta, khởi đầu của một đời sống mới, nhờ tình yêu quảng đại của Thiên Chúa, lòng xót thương của Ngài và sự đáp trả của tự do nơi chúng ta. Và thật đẹp khi nghĩ về năm mới khởi đầu theo cách này: như một hành trình rộng mở, cần được khám phá, trong đó chúng ta bước vào nhờ ân sủng, với tư cách là những con người tự do và mang lại tự do, đã được tha thứ và biết trao ban sự tha thứ, tín thác vào sự gần gũi và lòng nhân hậu của Chúa, Đấng luôn đồng hành với chúng ta.

Vai trò của Thánh Mẫu

Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng: “Chúng ta nhớ lại tất cả những điều ấy khi cử hành mầu nhiệm thiên chức của Đức Maria làm Mẹ Thiên Chúa: với lời thưa “xin vâng”, Mẹ đã góp phần trao một khuôn mặt nhân trần cho Nguồn mạch mọi lòng xót thương và nhân hậu: khuôn mặt của Chúa Giêsu…

Lời cầu và quyết tâm đầu năm

“Vì thế, vào đầu năm, khi chúng ta lên đường tiến vào những ngày mới mẻ và độc đáo đang chờ đón, chúng ta hãy xin Chúa cho mình luôn cảm nhận được, trong mọi lúc, quanh ta và trên ta, hơi ấm của vòng tay hiền phụ tử của Ngài và ánh sáng từ ánh nhìn chúc lành của Ngài, để ngày càng hiểu rõ hơn và luôn ghi nhớ chúng ta là ai và đang tiến về định mệnh kỳ diệu nào (x. Công đồng Vatican II, Hiến chế mục vụ Gaudium et spes, 41). Đồng thời, chính chúng ta cũng hãy tôn vinh Chúa, bằng kinh nguyện, bằng cuộc sống thánh thiện, và trở nên gương phản chiếu cho nhau lòng nhân hậu của Ngài.”

Kiến tạo hòa bình

Tiếp tục bài giảng, Đức Thánh cha nhắc đến giáo huấn của thánh Augustinô dạy rằng nơi Mẹ Maria, “Đấng tạo dựng con người đã làm người: để Đấng điều khiển các vì sao có thể bú sữa từ bầu ngực của một người phụ nữ; để Đấng là bánh hằng sống (x. Ga 6,35) có thể cảm thấy đói (x. Mt 4,2); […] để giải thoát chúng ta dù chúng ta bất xứng” (Bài giảng 191, 1.1).

Qua đó, thánh Augustinô nhắc lại một trong những nét căn bản nơi dung mạo của Thiên Chúa: đó là tình yêu nhưng không tuyệt đối của Chúa, qua đó Ngài đến với chúng ta – như tôi đã muốn nhấn mạnh trong Sứ điệp của Ngày Thế giới Hòa bình năm nay – với một dung mạo “không vũ trang và làm tan chảy vũ khí”, trần trụi, mong manh như một trẻ sơ sinh trong máng cỏ. Và điều này nhằm dạy chúng ta rằng thế giới không được cứu độ bằng cách mài sắc gươm đao, xét đoán, áp bức hay loại trừ anh chị em mình, nhưng bằng việc không mệt mỏi cố gắng thấu hiểu, tha thứ, giải phóng và đón nhận tất cả, không tính toán và không sợ hãi.”

“Đó là dung mạo của Thiên Chúa mà Mẹ Maria đã để cho hình thành và lớn lên trong cung lòng mình, làm thay đổi hoàn toàn cuộc đời Mẹ. Đó là dung mạo mà Mẹ đã loan báo qua ánh nhìn vui tươi nhưng mong manh của người mẹ đang chờ đợi; là dung mạo mà Mẹ chiêm ngắm từng ngày khi Chúa Giêsu lớn lên, từ trẻ thơ đến thiếu niên rồi thanh niên, trong mái nhà của mình; và sau đó, với trái tim của người môn đệ khiêm nhường, Mẹ đã theo Người trên các nẻo đường sứ vụ, cho đến thập giá và sự phục sinh. Để làm được điều đó, chính Mẹ cũng đã hạ thấp mọi hàng rào tự vệ, từ bỏ những mong đợi, đòi hỏi và bảo đảm, như các bà mẹ vẫn làm, để hiến dâng không giữ lại cuộc đời mình cho Người Con mà Mẹ đã lãnh nhận do ân sủng, để rồi lại trao ban Người cho thế giới.

Trong thiên chức của Đức Maria làm Mẹ Thiên Chúa, chúng ta thấy cuộc gặp gỡ của hai thực tại vô biên “không vũ trang”: một là Thiên Chúa, Đấng từ bỏ mọi đặc quyền của thiên tính để sinh ra theo xác phàm (x. Pl 2,6-11); và hai là thực tại con người, với niềm tín thác đã hoàn toàn gắn bó với thánh ý Chúa, dâng lên Ngài – trong một hành vi yêu thương trọn hảo – quyền năng lớn lao nhất của mình: đó là tự do.

Noi gương các mục đồng

“Thánh Gioan Phaolô II, khi suy niệm về mầu nhiệm này, đã mời gọi nhìn vào những gì các mục đồng tìm thấy tại Bêlem: “Sự dịu dàng làm tan chảy của Hài Nhi, sự nghèo khó đáng ngạc nhiên trong đó Người sống, sự đơn sơ khiêm hạ của Maria và Giuse” đã biến đổi cuộc đời họ, khiến họ trở thành “những sứ giả của ơn cứu độ”.

Thánh Giáo hoàng nói những điều ấy vào cuối Đại Năm Thánh 2000, với những lời cũng có thể mời gọi chúng ta suy nghĩ hôm nay, đó là: “Biết bao hồng ân, – biết bao cơ hội phi thường mà Đại Năm Thánh đã trao ban cho các tín hữu! Trong kinh nghiệm lãnh nhận và trao ban sự tha thứ, trong ký ức về các vị tử đạo, trong việc lắng nghe tiếng kêu của người nghèo trên thế giới […] cả chúng ta nữa đã nhận ra sự hiện diện cứu độ của Thiên Chúa trong lịch sử. Chúng ta như đã chạm tay vào tình yêu của Ngài, tình yêu đổi mới bộ mặt trái đất.”

Và Đức Thánh cha kết luận: “Như các mục đồng đã mau lẹ đến thờ lạy Chúa, Chúa Kitô yêu cầu các tín hữu, những người đã được vui mừng gặp gỡ Người, hãy sẵn sàng can đảm để lên đường loan báo Tin mừng kỳ cựu nhưng luôn mới mẻ của Người. Chúa sai họ đi làm cho lịch sử và các nền văn hóa của nhân loại được đầy sức sống nhờ sứ điệp cứu độ của Người.”

Thi hành sứ vụ chứng nhân hòa bình

Và Đức Thánh cha kết luận rằng: “Anh chị em thân mến, trong ngày lễ trọng thể này, vào đầu năm mới, cận ngày kết thúc Năm Thánh hy vọng, chúng ta hãy đến máng cỏ, trong đức tin, như đến nơi hòa bình “không vũ trang và giải giáp” tuyệt hảo nhất, nơi hồng phúc, nơi chúng ta tưởng nhớ những kỳ công mà Chúa đã thực hiện trong lịch sử cứu độ và trong chính cuộc đời chúng ta. Từ đó, chúng ta tái lên đường, như những chứng nhân khiêm hạ của hang đá, “vinh danh và ca tụng Thiên Chúa” (Lc 2,20), vì tất cả những gì chúng ta đã thấy và đã nghe. Ước gì đây là cam kết và quyết tâm của chúng ta trong những tháng sắp tới, và suốt cả đời sống Kitô hữu của chúng ta.”

Lời cầu phổ quát

Trong phần lời nguyện giáo dân, mọi người đã lần lượt cầu cho Hội thánh của Thiên Chúa, cho các vị lãnh đạo chính quyền, cầu xin ơn hòa bình, cho các cha mẹ và người trẻ.

Thánh lễ kết thúc lúc gần 11 giờ 30.

(Sala Stampa 1-1-2026)