Monaco có phải là quốc gia bảo vệ sự sống cuối cùng tại châu Âu?

Trong khi nhiều quốc gia châu Âu ngày càng thay đổi lập trường về các vấn đề đạo đức sinh học như phá thai, chăm sóc cuối đời hay sinh sản nhân tạo, Công quốc Monaco vẫn giữ vững một hướng đi riêng, đặt nền trên truyền thống Công giáo và bảo vệ sự sống con người.

Một quốc gia đặc biệt trên trường quốc tế

Xét trên nhiều phương diện, Monaco luôn là một trường hợp độc đáo trên bản đồ thế giới. Diện tích nhỏ bé, sự thịnh vượng và chế độ quân chủ với gia đình vương tộc đã làm nên bản sắc riêng của quốc gia này. Tuy nhiên, có một lĩnh vực mà Monaco đặc biệt nổi bật nhưng ít được chú ý: đạo đức sinh học.

Thực vậy, công quốc này dường như không bị cuốn theo những biến chuyển xã hội đang diễn ra tại các quốc gia láng giềng châu Âu, đặc biệt là nước Pháp bao quanh. Sự khác biệt này прежде hết bắt nguồn từ lòng trung thành với quốc giáo là Công giáo. Một minh chứng gần đây là việc Thân vương từ chối ban hành luật hợp pháp hóa phá thai vào năm 2025.

Không hợp pháp hóa phá thai

Tuy nhiên, vào năm ngoái, nhiều người từng lo ngại Monaco sẽ đánh mất lập trường bảo vệ sự sống. Một dự luật nhằm hợp pháp hóa phá thai đã gây chấn động xã hội nước này. Từ năm 2019, phá thai đã được phi hình sự hóa: phụ nữ thực hiện thủ thuật này không còn bị phạt tù hay tiền. Dẫu vậy, các bác sĩ hoặc nữ hộ sinh thực hiện phá thai trên lãnh thổ Monaco vẫn phải đối mặt với án tù từ 5 đến 10 năm, cùng với việc bị cấm hành nghề vĩnh viễn.

Các nhà lập pháp Monaco đã tìm cách tiến thêm một bước bằng việc hợp pháp hóa hoàn toàn phá thai. Nhưng Thân vương Albert II đã chặn đứng nỗ lực này. Dù dự luật nhận được đa số ủng hộ, vị quân vương đã dừng tiến trình lập pháp vào ngày 25 tháng 11, với lý do luật này không phù hợp với Điều 9 Hiến pháp, trong đó xác định rõ: “Giáo hội Công giáo Rôma là quốc giáo.”

Căn tính Công giáo và luật pháp

Vài tuần trước quyết định này, Đức Tổng Giám mục Marie-Dominique David đã cảnh báo về sự bất tương thích của dự luật với Hiến pháp Monaco. Ngài còn nhấn mạnh rằng việc lập pháp trong lĩnh vực này có nguy cơ khiến quốc gia đánh mất linh hồn của mình: “Chúng ta hãy cẩn trọng. Dù toàn bộ căn tính của Công quốc không chỉ nằm ở Công giáo, nhưng nếu không có Công giáo, Công quốc sẽ không còn giữ được căn tính trọn vẹn của mình.”

Monaco là một trường hợp hiếm hoi: một quốc gia quân chủ lập hiến nhưng vẫn giữ Công giáo là quốc giáo. Hiện nay, trên thế giới chỉ còn bốn quốc gia duy trì điều này: Monaco, Toà Thánh Vatican, Liechtenstein và Malta.

Đặc điểm này không đồng nghĩa với việc trộn lẫn quyền lực thiêng liêng và trần thế. Linh mục Christian Venard, thuộc giáo phận Monaco, giải thích rằng dù Công giáo có ảnh hưởng rõ rệt, Thân vương không điều hành đất nước theo chỉ dẫn trực tiếp từ Tổng Giám mục. Tuy nhiên, ngài cũng nhìn nhận rằng ảnh hưởng này là có thật: “Cũng như tại Pháp, chủ nghĩa thế tục định hình luật pháp, thì tại Monaco, chính Công giáo – với tư cách là quốc giáo – cũng định hình luật pháp theo cách tương tự.”

Bảo đảm chăm sóc giảm nhẹ và bảo vệ phẩm giá con người

Trong quốc gia nhỏ bé này, vai trò trung tâm của tôn giáo không ngăn cản sự xuất hiện của những trào lưu tư tưởng tự do trong các vấn đề xã hội. “Monaco không phải là một hòn đảo tách biệt khỏi thế giới,” linh mục Venard nhận định. “Xã hội Monaco cũng chịu ảnh hưởng của một số hệ tư tưởng, đặc biệt là các trào lưu cấp tiến.” Các chiến dịch truyền thông theo hướng này vẫn thường xuyên xuất hiện, dù cho đến nay công quốc vẫn đứng vững.

Dù phá thai là vấn đề thu hút nhiều chú ý nhất, đó không phải là lĩnh vực duy nhất Monaco tạo nên sự khác biệt. Quốc gia này vẫn chưa chấp nhận việc mở rộng kỹ thuật sinh sản nhân tạo cho các cặp đồng tính, đồng thời gần đây đã sửa đổi luật liên quan đến giai đoạn cuối đời một cách thận trọng và ôn hòa.

Năm 2025, Monaco ban hành luật bảo đảm quyền tiếp cận chăm sóc giảm nhẹ, đồng thời ngăn chặn các can thiệp y khoa vô ích. Quốc gia này đã chọn không bước vào con đường dẫn tới trợ tử hay tự tử có trợ giúp.

Linh mục Venard nhận định: “Monaco đã có thể ban hành một đạo luật về cuối đời tôn trọng lập trường của Giáo hội Công giáo mà không gây nhiều tranh cãi. Khi dự luật được trình lên Hội đồng Quốc gia, chúng tôi đã được lắng nghe, tham gia thảo luận và đưa ra lập luận. Cuối cùng, một văn bản được mọi phía đón nhận đã hình thành – có thể xem là mẫu mực.”

Không đơn độc trong việc bảo vệ sự sống

Xét trên tất cả những vấn đề này, Monaco dường như là một trong những “pháo đài cuối cùng” của châu Âu trong việc bảo vệ sự sống. Tuy nhiên, quốc gia này không hoàn toàn đơn độc. Malta, Liechtenstein, Andorra, và cả Ba Lan vẫn duy trì những quy định pháp luật bảo vệ sự sống từ lúc thụ thai cho đến khi chết tự nhiên – cùng với Toà Thánh Vatican.

Nhiều nhà quan sát cũng cho rằng chuyến viếng thăm Monaco của Đức Thánh Cha Lêô XIV vào ngày 28 tháng 3 là một dấu chỉ hiệp thông và nâng đỡ đối với lập trường chung này.

https://aleteia.org/2026/03/22/is-monaco-the-last-pro-life-state-of-europe/