Tảng đá niêm mộ Chúa Giêsu thực sự có hình dạng gì?

Một chi tiết nhỏ trong trình thuật Phục Sinh lại mở ra nhiều suy nghĩ: tảng đá bịt cửa mộ Chúa Giêsu là loại nào – tròn hay vuông?

Trong các hình ảnh quen thuộc về việc an táng và sự Phục Sinh, người ta thường vẽ một tảng đá tròn lớn được lăn đến che kín cửa mộ. Hình ảnh này đã trở nên gần như “mặc định”. Nhưng xét theo lịch sử, liệu có đúng như vậy không?

Thực ra, các sách Tin Mừng không nói rõ hình dạng tảng đá, đơn giản vì với người Do Thái thời ấy, đó là điều quá quen thuộc, không cần giải thích thêm.

Đá tròn hay đá vuông?

Các nghiên cứu khảo cổ cho thấy, vào thế kỷ I tại Giêrusalem, cửa các hang mộ thường được bịt bằng hai kiểu đá: hoặc là đá tròn dạng đĩa, hoặc là đá dạng “nút chặn” có hình khối.

Theo nhận định của nhà nghiên cứu Megan Sauter, trong hơn 900 hang mộ thời Đền Thờ thứ hai được khảo sát quanh Giêrusalem, chỉ có bốn trường hợp sử dụng đá hình đĩa. Điều đó cho thấy loại đá tròn thực ra rất hiếm.

Vì thế, nhiều nhà khảo cổ nghiêng về khả năng mộ Chúa Giêsu được đóng bằng một tảng đá dạng khối, giống như một “nút chặn”.

Tuy nhiên, các Tin Mừng Nhất Lãm – như Tin Mừng Matthêu, Tin Mừng Máccô và Tin Mừng Luca – lại nói rằng tảng đá được “lăn” ra. Nghe qua, điều này khiến người ta nghĩ ngay đến một tảng đá tròn.

Nhưng theo giải thích của Urban C. von Wahlde, động từ Hy Lạp kulio (nghĩa là “lăn”) không nhất thiết đòi hỏi tảng đá phải có dạng tròn. Một tảng đá lớn, dù là dạng khối, vẫn có thể được đẩy và “lăn” đi sau khi đã dịch khỏi vị trí ban đầu.

Trong khi đó, Tin Mừng Gioan chỉ đơn giản nói rằng tảng đá đã “được dời đi”, chứ không nhấn mạnh đến việc “lăn”. Chi tiết này càng khiến giả thuyết về tảng đá dạng khối trở nên hợp lý hơn.

Tảng đá đã được dời đi

Dù là tròn hay vuông, chắc chắn đó là một tảng đá lớn và rất nặng, không dễ gì di chuyển. Vì thế, Maria Mađalêna đã lo lắng: ai sẽ lăn tảng đá ra để vào mộ?

Nhưng khi đến nơi, bà lại thấy tảng đá đã được dời khỏi cửa mộ. Tin Mừng Tin Mừng Matthêu thuật lại:

“Bỗng xảy ra một cơn động đất lớn: thiên thần của Chúa từ trời xuống, đến lăn tảng đá ra và ngồi lên trên. Dáng vẻ người như tia chớp, y phục trắng như tuyết. Lính canh run sợ đến chết khiếp. Thiên thần nói với các phụ nữ: ‘Đừng sợ! Tôi biết các bà tìm Đức Giêsu chịu đóng đinh. Người không còn ở đây, vì Người đã trỗi dậy như đã nói.’” (Mt 28,2-6)

Chi tiết về tảng đá không phải là điều cốt lõi của đức tin, nhưng lại giúp ta hình dung rõ hơn biến cố Phục Sinh. Ngôi mộ trống, cùng với tảng đá đã được dời đi, trở thành dấu chỉ mạnh mẽ: sự chết không còn là điểm kết thúc, và sự sống mới đã thực sự bắt đầu.

https://aleteia.org/2019/04/20/what-kind-of-stone-sealed-jesus-tomb/