HUYNH ĐOÀN GIÁO DÂN ĐA MINH Cầu nguyện – hiệp thông – học hành – sứ vụ
Mỗi năm, vào những ngày chung quanh lễ trọng Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời, các nhà thờ trên đảo Mallorca, Tây Ban Nha, mở cửa đón khách chiêm ngắm một trong những truyền thống Đức Mẹ đặc biệt và ít được biết đến của Giáo hội Công giáo. Đó là “llit de la Verge”, tiếng Catalunya có nghĩa là “giường của Đức Trinh Nữ”, một cách bài trí phụng vụ tạm thời diễn tả Đức Maria đang an nghỉ trước khi được đưa cả hồn lẫn xác về trời, chung quanh là nến và những cành húng quế.
Năm nay, 81 “giường Đức Mẹ” được trưng bày trên toàn đảo, gồm 24 tại thành phố Palma và 57 tại các thị trấn, làng mạc thuộc khu vực Part Forana, tức phần còn lại của đảo bên ngoài thủ phủ Palma.
Truyền thống có từ thế kỷ XIV
Truyền thống llit de la Verge tại Mallorca bắt đầu từ thế kỷ XIV. Những cách bài trí này diễn tả việc các tín hữu canh thức bên Đức Trinh Nữ trước khi Mẹ được đưa về trời và được tôn phong làm Nữ Vương.
Tượng Đức Mẹ cổ nhất hiện còn được trưng bày là tượng tại Nhà thờ Chính tòa Mallorca, có niên đại từ thế kỷ XV. Phần lớn những “giường Đức Mẹ” được trưng bày ngày nay có từ thế kỷ XVII, mặc dù một số được thực hiện vào những thời kỳ gần đây hơn.
Trong cách gọi bình dân tại Mallorca, lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời còn được gọi bằng nhiều tên khác nhau như l’Assumpció, la Mare de Déu Morta – Đức Mẹ đã qua đời, la Mare de Déu d’Agost – Đức Mẹ tháng Tám, hay la Mare de Déu Dormida – Đức Mẹ đang an nghỉ.
Những tên gọi khác nhau này diễn tả những khía cạnh khác nhau của cùng một mầu nhiệm Đức Maria được đưa về trời.
Giáo hội Công giáo tuyên bố tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời ngày 1 tháng 11 năm 1950, dưới thời Đức Giáo hoàng Piô XII. Tuy nhiên, lễ kính và truyền thống đạo đức liên quan đến mầu nhiệm này đã có từ nhiều thế kỷ trước, bắt nguồn từ thời Kitô giáo sơ khai.
Đức Mẹ “an nghỉ” trước khi được đưa về trời
Một trong những điểm nổi bật của việc cử hành năm nay diễn ra vào tối 14 tháng 8 tại Nhà thờ Chính tòa Mallorca.
Sau giờ Kinh Chiều trọng thể do Ca đoàn Nhà thờ Chính tòa hát, tượng Mare de Déu Morta – Đức Mẹ qua đời – được cung nghinh trong một cuộc rước long trọng từ bàn thờ chính đến “giường Đức Mẹ” truyền thống trước cổng chính của nhà thờ.
Nghi thức này khôi phục một tập tục cổ xưa từng được cử hành tại Nhà thờ Chính tòa. Những chứng cứ bằng văn bản sớm nhất về truyền thống này có từ giữa thế kỷ XV, khi một cuộc rước trọng thể với tượng Đức Trinh Nữ đã được ghi nhận như một phần trong các cuộc cử hành lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời.
Hình ảnh Đức Maria nằm nghỉ giữa những ngọn nến và cây húng quế gợi lại mầu nhiệm Dormitio Virginis – “Đức Trinh Nữ an nghỉ”, một truyền thống lâu đời trong nghệ thuật và lòng đạo đức Kitô giáo.
81 “giường Đức Mẹ” trên toàn đảo
Số lượng các llits được trưng bày tại Mallorca đã tăng đều trong những năm gần đây nhờ nỗ lực phối hợp của chính quyền đảo Mallorca và Giáo phận Mallorca nhằm ghi chép, bảo tồn và phát huy truyền thống này như một di sản văn hóa phi vật thể.
Tại Palma, năm 2022 có 17 “giường Đức Mẹ” mở cửa cho công chúng. Đến năm 2025, con số này tăng lên 24 và tiếp tục được duy trì trong năm nay.
Tại khu vực Part Forana, số lượng tăng từ 50 vào năm 2022 lên 57 trong năm 2026.
Như vậy, tổng cộng 81 nhà thờ trên đảo Mallorca đang trưng bày những hình ảnh Đức Mẹ an nghỉ nhân lễ trọng Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời.
Phần lớn các “giường Đức Mẹ” được mở cửa cho tín hữu và khách tham quan từ ngày 14 đến 22 tháng 8, dù thời gian mở cửa thay đổi tùy từng địa điểm.
Một truyền thống diễn tả niềm hy vọng Phục Sinh
“Giường Đức Mẹ” không đơn thuần là một cách trang trí nhà thờ. Qua hình ảnh Đức Maria nằm nghỉ trước khi được đưa về trời, truyền thống Mallorca diễn tả một mầu nhiệm sâu xa của đức tin Kitô giáo: sự chết không phải là điểm kết thúc đối với người thuộc về Thiên Chúa.
Đức Maria, người nữ tỳ khiêm hạ của Chúa, đã được đưa vào vinh quang cả hồn lẫn xác. Mầu nhiệm ấy trở thành dấu chỉ về đích đến mà Thiên Chúa dành cho những người được cứu chuộc.
Từ những ngọn nến được thắp sáng bên “giường Đức Mẹ” đến cuộc rước trọng thể tại Nhà thờ Chính tòa Mallorca, truyền thống có từ nhiều thế kỷ này tiếp tục giúp các tín hữu chiêm ngắm Đức Maria không chỉ như một người Mẹ đang an nghỉ, nhưng như Đấng đã đi trước Giáo hội trong niềm hy vọng về sự sống đời đời và vinh quang Phục Sinh.
