Đức Thánh Cha Lêô XIV: Thế giới không cần một trí tuệ nhân tạo làm suy giảm phẩm giá con người

Tiếp các tham dự viên cuộc gặp của Mạng lưới các Nhà Lập pháp Công giáo Quốc tế, Đức Thánh Cha Lêô XIV cảnh báo nguy cơ đổi mới công nghệ trở thành một công cụ của “chủ nghĩa thực dân ý thức hệ hoặc kinh tế”, tạo nên một “hình thức thống trị tinh vi” khiến các quốc gia nghèo ngày càng lệ thuộc vào những quốc gia giàu có. Ngài đồng thời nhấn mạnh gia đình là “trường học đầu tiên của nhân tính” và kêu gọi thúc đẩy những chính sách củng cố hôn nhân và gia đình.

Trí tuệ nhân tạo phải phục vụ con người

Trong buổi tiếp kiến tại Phòng Clementina ngày 21/8, Đức Thánh Cha Lêô XIV tiếp các tham dự viên cuộc gặp thường niên lần thứ XVII của Mạng lưới các Nhà Lập pháp Công giáo Quốc tế, diễn ra tại Roma từ ngày 21 đến 23/8 với chủ đề “Phẩm giá con người và trí tuệ nhân tạo: Những thách đố, cơ hội và sự kiểm soát”. Ngài cảnh báo trước cám dỗ xây dựng “một Tháp Babel mới, nơi quyền lực, hiệu năng và sự kiểm soát che khuất khuôn mặt của con người”.

Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng nhân loại đang đứng trước một lựa chọn căn bản: phải xây dựng một nền văn minh trong đó công nghệ phục vụ sự phát triển toàn diện của con người. Theo ngài, các nguyên tắc của học thuyết xã hội Công giáo — phẩm giá bất khả xâm phạm của mỗi người, công ích, định hướng phổ quát của cải, nguyên tắc bổ trợ và liên đới — cung cấp những tiêu chuẩn chắc chắn cho việc phân định.

Thế giới không cần một trí tuệ nhân tạo làm suy giảm phẩm giá con người; trái lại, thế giới cần một trí tuệ con người được soi sáng bởi sự khôn ngoan, một quyền bính chính trị được hướng dẫn bởi lương tâm và một sự đổi mới công nghệ được dẫn dắt bởi đức bác ái. Chỉ khi đó, trí tuệ nhân tạo mới trở thành người phục vụ công ích chứ không phải đối thủ của nhân loại.

Luật pháp phải bảo vệ phẩm giá và tự do

Đức Thánh Cha kêu gọi các nhà lập pháp không cản trở sự đổi mới, nhưng phải hướng dẫn sự đổi mới bằng sự khôn ngoan. Ngài cho rằng luật pháp tốt cần khuyến khích sáng tạo khoa học và công nghệ, đồng thời bảo vệ các quyền và tự do của con người, bảo vệ người sử dụng khỏi bị khai thác, bảo vệ quyền riêng tư, bảo đảm tính minh bạch trong việc sử dụng các công nghệ mới và giúp củng cố các thể chế dân chủ.

Theo Đức Thánh Cha, điều này đòi hỏi những khuôn khổ pháp lý thích hợp, cơ chế giám sát độc lập, giáo dục người sử dụng và một nền chính trị không từ bỏ trách nhiệm của mình. Việc giám sát phải được thực hiện ở cấp địa phương, quốc gia và quốc tế, nhằm bảo đảm rằng không một ý thức hệ hay lợi ích riêng biệt nào quyết định những giá trị được tích hợp vào các hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Nguy cơ những hình thức lệ thuộc mới

Đức Thánh Cha đặc biệt cảnh báo về nguy cơ trí tuệ nhân tạo tạo ra những hình thức lệ thuộc công nghệ mới, trong đó các quốc gia nghèo ngày càng phụ thuộc vào các quốc gia giàu có.

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo có nguy cơ tạo ra những hình thức lệ thuộc công nghệ mới, khi các quốc gia nghèo ngày càng phụ thuộc vào những quốc gia giàu có hơn. Chúng ta phải cảnh giác về điều này, để tránh cho sự đổi mới trở thành một phương tiện khác của chủ nghĩa thực dân ý thức hệ hoặc kinh tế.

Đức Thánh Cha cũng cảnh báo không thể để các thuật toán quyết định “ai được nhìn thấy và ai bị trở nên vô hình”, hay để phẩm giá của người lao động bị đặt dưới sự tối ưu hóa của các hệ thống. Theo ngài, những diễn tiến này đang cho thấy “một khuôn mặt mới của cám dỗ thống trị và quyền lực không phục vụ”.

Gia đình là trường học đầu tiên của nhân tính

Đối lại với “văn hóa quyền lực”, Đức Thánh Cha đề nghị con đường của “nền văn minh tình yêu” mà Giáo hội cổ võ — một nền văn minh biết hướng dẫn trí tuệ nhân tạo cách khôn ngoan, đồng thời đào luyện những con người có khả năng sống bác ái, cảm thông và trách nhiệm.

Ngài nhấn mạnh rằng trong một xã hội như thế, gia đình chính là trường học đầu tiên của nhân tính. Chính trong gia đình, con người học biết tin tưởng trước khi tính toán, quảng đại trước khi cạnh tranh, đối thoại trước khi chia rẽ và yêu thương trước khi tìm kiếm quyền lực.

Vì thế, Đức Thánh Cha cảnh báo không được giản lược gia đình thành những dữ liệu hay những mô hình kinh tế khiến đời sống gia đình trở nên bấp bênh. Ngài kêu gọi các nhà lập pháp thúc đẩy những chính sách củng cố hôn nhân và gia đình, nâng đỡ cha mẹ trong sứ mạng giáo dục và giúp người trẻ nhìn về tương lai với niềm tin tưởng.

https://www.vaticannews.va/it/papa/news/2026-08/papa-leone-xiv-intelligenza-artificiale-famiglia-legislazione.html