Trung Quốc mở tuyến hàng hải Bắc Cực đến châu Âu, Hàn Quốc nối bước

Bắc Kinh (AsiaNews) – Trung Quốc đang tìm cách biến tuyến hàng hải Bắc Cực thành một tuyến thương mại thường xuyên nối châu Á với châu Âu.

Nếu điều kiện thời tiết cho phép, công ty vận tải Trung Quốc Sea Legend Shipping sẽ khai trương vào ngày 15 tháng 8 tuyến vận chuyển container hằng tuần đầu tiên qua Tuyến Hàng hải Phương Bắc (Northern Sea Route – NSR), chạy dọc miền bắc nước Nga qua vùng biển Bắc Băng Dương.

Cuối tháng này, Hàn Quốc cũng sẽ thực hiện chuyến đi thử nghiệm đầu tiên do công ty PanStar tổ chức. Đây được xem là nỗ lực của quốc gia Đông Á này nhằm giành một vị trí trong lĩnh vực mà Trung Quốc hiện đang dẫn trước khá rõ.

Dịch vụ của Trung Quốc mang tên China-Europe Arctic Express, hay “Con đường Tơ lụa Băng giá”, kết nối cảng Ninh Ba – Chu Sơn ở bờ biển phía đông Trung Quốc với cảng Felixstowe của Anh, đồng thời liên kết với các cảng khác tại châu Âu.

Mùa vận tải Bắc Cực năm 2026 sẽ được mở đầu bằng tàu container Dubai Tower. Con tàu sẽ nhận hàng từ sáu cảng của Trung Quốc gồm Đại Liên, Thanh Đảo, Thượng Hải, Thái Thương, Phúc Châu và Nam Sa, sau đó tập kết tại Ninh Ba – Chu Sơn vào ngày 12 tháng 8, theo mô hình vận tải tương tự các tuyến hiện đang sử dụng Kênh đào Suez.

Dự kiến có khoảng 8 chuyến khởi hành trong mùa vận tải Bắc Cực năm 2026, với chuyến cuối cùng vào ngày 3 tháng 10.

Băng tan mở ra cơ hội mới nhưng chưa loại bỏ rủi ro

Sự quan tâm ngày càng tăng đối với Tuyến Hàng hải Phương Bắc có liên quan đến tình trạng băng biển Bắc Cực đang dần thu hẹp. Tuy nhiên, ít băng hơn không đồng nghĩa với tuyến đường an toàn hơn.

Điều kiện thời tiết tại Bắc Cực vẫn biến đổi và khó dự đoán, trong khi các tàu phải đối mặt với những mảng băng trôi liên tục thay đổi vị trí.

Dẫn số liệu của Veson Nautical, Nikkei Asia cho biết trong năm nay có 182 tàu đạt tiêu chuẩn hoạt động trong điều kiện băng giá được đặt đóng, hơn gấp đôi con số 79 tàu cách đây 5 năm.

Khoảng 85% số tàu này sẽ được đóng tại Trung Quốc, tiếp theo là Nga với 10 tàu và Hàn Quốc với 8 tàu.

Ông Alexey Likhachev, Tổng giám đốc Rosatom, tập đoàn nhà nước Nga vận hành Tuyến Hàng hải Phương Bắc và hệ thống cấp phép từ năm 2018, gọi sáng kiến của Sea Legend là dịch vụ vận chuyển container thường xuyên và ổn định đầu tiên trên tuyến này. Trong những năm trước, hoạt động vận tải chủ yếu chỉ gồm các chuyến thử nghiệm hoặc những chuyến đi riêng lẻ.

Sea Legend đã được cấp phép cho 7 tàu hoạt động trên tuyến.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng tàu lớn nhất hiện đang hoạt động trên tuyến Bắc Cực, Istanbul Bridge, chỉ có sức chở 4.890 TEU.

TEU, viết tắt của Twenty-foot Equivalent Unit, là đơn vị tiêu chuẩn dùng để đo sức chở trong vận tải hàng hóa. Một TEU tương đương một container kim loại tiêu chuẩn dài 20 feet, tức hơn 6 mét.

Trong khi đó, những tàu container lớn nhất hiện đang sử dụng Kênh đào Suez có sức chở hơn 20.000 TEU. Vì vậy, ít nhất ở thời điểm hiện tại, Tuyến Hàng hải Phương Bắc vẫn chỉ mang tính bổ sung chứ chưa thể thay thế các tuyến hàng hải truyền thống.

Biển Đỏ thúc đẩy sự quan tâm đến tuyến Bắc Cực

Dù vậy, Tuyến Hàng hải Phương Bắc ngày càng trở nên hấp dẫn trong bối cảnh các tàu thương mại thường xuyên bị tấn công tại Biển Đỏ, buộc nhiều hãng vận tải phải đi vòng qua châu Phi. Điều này làm hành trình kéo dài đáng kể, đồng thời gia tăng chi phí vận chuyển và làm nóng trở lại cuộc tranh luận về các “điểm nghẽn hàng hải” chiến lược.

Trong khi đó, tại Hàn Quốc, PanStar dự kiến đưa một tàu container khởi hành ngày 22 tháng 8 từ Busan đến Rotterdam, Hamburg và Gdańsk.

Cuộc đấu thầu công khai do Tổng công ty Kinh doanh Đại dương Hàn Quốc và Hiệp hội Vận tải biển Hàn Quốc tổ chức từ mùa xuân đã không thu hút các tập đoàn vận tải lớn của Hàn Quốc như HMM và Pan Ocean. Cuối cùng, PanStar, một nhà khai thác khu vực chủ yếu chuyên về phà chở khách hơn là tàu container, là ứng viên duy nhất tham gia.

Con đường Tơ lụa Bắc Cực và mối quan tâm của Hàn Quốc

Trung Quốc công bố chiến lược về Bắc Cực vào năm 2018, khi tự xác định mình là một “quốc gia cận Bắc Cực” trong một văn kiện chính thức và đưa ra dự án “Con đường Tơ lụa Bắc Cực”, nhằm tăng cường sự hiện diện của Trung Quốc trong các tuyến hàng hải và cơ sở hạ tầng tại khu vực này.

Tuy nhiên, nhiều dự án được đề ra vào thời điểm đó chưa bao giờ đi vào hoạt động. Hiện chỉ có những nhà khai thác vận tải biển quy mô nhỏ đang tiến tới giai đoạn thương mại hóa, trong khi các tập đoàn lớn của Trung Quốc như COSCO vẫn duy trì lập trường thận trọng để tránh bị ảnh hưởng bởi các lệnh trừng phạt liên quan đến Nga.

Đối với Hàn Quốc, sự quan tâm đến tuyến Bắc Cực không bắt đầu từ chuyến đi của PanStar. Quốc gia Đông Á này là nước đầu tiên trên lục địa châu Á thông qua một kế hoạch tổng thể về Bắc Cực vào năm 2013. Cũng trong năm đó, công ty Hyundai Glovis thực hiện chuyến vận tải thương mại đầu tiên của Hàn Quốc trên Tuyến Hàng hải Phương Bắc, thuê tàu chở dầu của Thụy Điển Stena Polaris để vận chuyển một lô hàng naphtha từ cảng Ust-Luga của Nga đến Gwangyang.

Đến năm 2021, Quốc hội Hàn Quốc thông qua một đạo luật đặc biệt nhằm thúc đẩy các hoạt động tại vùng cực.

Hiện nay, chính phủ của Tổng thống Lee Jae-myung đã xem tuyến hàng hải Bắc Cực là một ưu tiên quốc gia, với mục tiêu thiết lập hoạt động vận tải quanh năm tại Bắc Cực vào năm 2030. Bộ Đại dương và Ngư nghiệp Hàn Quốc có kế hoạch chuyển đến Busan, biến thành phố này thành trung tâm logistics phục vụ giao thông hàng hải Bắc Cực.

Chính phủ cũng dự định mở rộng đội tàu phá băng và phát triển công nghệ đóng tàu container có khả năng hoạt động trong điều kiện băng giá vào năm 2030.

Tuy nhiên, như một số quan chức Hàn Quốc thừa nhận, vẫn tồn tại một khoảng cách mang tính cơ cấu và khó có thể khắc phục trong thời gian ngắn.

Hiện nay, cảng Thượng Hải xử lý tổng khối lượng hàng hóa lớn hơn gấp đôi cảng Busan. Điều này khiến Hàn Quốc, ít nhất ở thời điểm hiện tại, khó bảo đảm lượng hàng hóa cần thiết để duy trì một tuyến vận tải Bắc Cực thường xuyên như tuyến mà Trung Quốc đang bắt đầu vận hành.

https://www.asianews.it/en/east-asia/china/china-opens-arctic-route-to-europe-south-korea-follows-suit