HUYNH ĐOÀN GIÁO DÂN ĐA MINH Cầu nguyện – hiệp thông – học hành – sứ vụ
Trong chuyến viếng thăm Rimini ngày 22 tháng 8, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã tham dự Meeting lần thứ 47 về tình hữu nghị giữa các dân tộc và chủ sự Thánh lễ tại cảng Rimini. Trước hàng chục ngàn người, Đức Thánh Cha mời gọi “đổi hướng”, “thắp lại những ước mơ và những tầm nhìn”, đồng thời khẳng định rằng “chủ nghĩa hiện thực của lòng thương xót” phải đối lại với thứ chủ nghĩa hiện thực giả tạo đang tái vũ trang tâm trí, lời nói và các quốc gia. Ngài cũng nhắc rằng sự nghỉ ngơi đích thực không phải là “trốn thoát” khỏi cuộc sống, nhưng là “trở về với chính mình”, gặp gỡ Thiên Chúa trong nơi sâu thẳm của tâm hồn và từ đó gặp gỡ tha nhân.
Salvatore Cernuzio, Edoardo Giribaldi – Vatican
Giờ của trách nhiệm
“Vâng, các bạn thân mến, đã đến giờ của trách nhiệm, đặc biệt đối với những ai đã lãnh nhận nhiều từ một truyền thống đức tin lâu đời đã trở thành văn hóa”, Đức Thánh Cha Lêô XIV nói với những người tham dự Meeting Rimini lần thứ 47.
Bốn mươi bốn năm sau chuyến viếng thăm lịch sử của thánh Gio-an Phao-lô II, Đức Thánh Cha trở lại với cuộc gặp gỡ được khởi xướng bởi cha Luigi Giussani, người sáng lập Phong trào Hiệp thông và Giải phóng. Từ một sáng kiến của phong trào, Meeting Rimini đã trở thành một “ngã giao của Giáo hội và xã hội”, một “cuộc gặp gỡ làm gia tăng những cuộc gặp gỡ và khơi nguồn cho những hành trình mới”.
Bối cảnh thế giới hôm nay vẫn còn đầy những cuộc chiến tranh, những cuộc xung đột lớn nhỏ và những cuộc chiến “từng phần”, cùng với các cuộc khủng hoảng, chia rẽ, ý thức hệ, bất bình đẳng, thảm họa môi trường và những “hoạt động kinh doanh của sự chết”.
Khoảng 20.000 người hiện diện tại khu vực diễn ra cuộc gặp, trong khi khoảng 60.000 người khác có mặt bên trong khuôn viên Hội chợ Rimini. Các chính trị gia, nghệ sĩ, nhà lãnh đạo tôn giáo, đại diện các tổ chức và xã hội dân sự, người trẻ, tình nguyện viên và các chứng nhân cùng quy tụ dưới dấu chỉ của “tình hữu nghị”. Họ đón tiếp Đức Thánh Cha bằng một tràng pháo tay kéo dài, rồi tất cả chìm vào thinh lặng khi ngài bắt đầu phát biểu.
Vạch trần những bất công
Đức Thánh Cha đưa ra một lời kêu gọi rộng lớn hướng đến một “sự đổi hướng”, một sự đổi hướng có thể trở nên “thuyết phục và đáng tin cậy” nhờ hoạt động của những “người tiên phong can đảm”.
“Hãy giải phóng đời sống chung khỏi sự nghi kỵ, văn hóa khỏi sự áp đặt, giáo dục khỏi ý thức hệ, lao động khỏi việc thần tượng hóa lợi nhuận, công nghệ và tài chính khỏi những hoạt động kinh doanh của sự chết. Bắt đầu từ những tổ chức mà chúng ta đã tạo nên và đang hoạt động trong đó, hãy vạch trần những tương quan quyền lực bất công, vốn là cội rễ của nghèo đói và bất bình đẳng, của chiến tranh và những thảm họa môi trường. Hãy giải giới sự phát triển công nghệ khi nó trở nên lan tràn và mang tính hủy diệt.”
Theo Đức Thánh Cha, thế giới không thể chỉ có những người “thổi vào ngọn lửa của sự mệt mỏi và tuyệt vọng”, nhưng cần có những người “thắp lại những ước mơ và những tầm nhìn”.
Tình yêu thúc đẩy thế giới
Đức Thánh Cha đặt lời mời gọi ấy dưới ánh sáng của tình yêu, tình yêu “làm chuyển động mặt trời và các vì sao”, như Dante đã viết ở câu cuối của Thần Khúc, cũng là chủ đề của Meeting Rimini lần thứ 47.
Nhiều lần trong bài diễn văn, Đức Thánh Cha nhắc đến Dante, Công đồng, cha Giussani và các vị tiền nhiệm là Đức Phanxicô, Đức Bênêđictô XVI, đặc biệt là thánh Gio-an Phao-lô II.
Ngài nhắc lại lời vị Giáo hoàng người Ba Lan từng nói tại Rimini năm 1982:
“Chỉ cần nói lên những lời này cũng đủ làm tâm hồn vui mừng: Gặp gỡ! Gặp gỡ trong tình hữu nghị! Tình hữu nghị giữa các dân tộc!”
Theo Đức Thánh Cha, những lời ấy mang một ý nghĩa đặc biệt trong thời điểm lịch sử hiện nay.
Ngài khẳng định:
“Ngay cả ngày nay, hòa bình được gìn giữ và lan tỏa bởi những con người yêu thích gặp gỡ nhau và không sợ đối thoại.”
Theo tinh thần của thông điệp Fratelli tutti, Đức Thánh Cha mời gọi mọi người “vun đắp tình hữu nghị xã hội”, để nhận ra phẩm giá chung của tất cả mọi người là con cái Thiên Chúa, vượt trên mọi khác biệt, chia cách hay xung đột.
“Chúng ta có thể đặt mình vào hoàn cảnh của nhau, lắng nghe nhau và trở thành bạn hữu, giữa những con người với nhau và do đó cũng giữa các dân tộc với nhau. Trước các biên giới, định nghĩa và thể chế, luôn có những con người.”
Chủ nghĩa hiện thực của lòng thương xót
Đức Thánh Cha nhấn mạnh đến sức mạnh của tình yêu, một tình yêu tuy thường âm thầm nhưng không bao giờ mất đi sức mạnh và cường độ.
Ngài nói:
“Sự dữ không thể bị chống lại bằng sự dữ. Như trên trời thế nào, dưới đất cũng vậy, tình yêu là luật của sự sống, là phương thế của ơn cứu chuộc, của Đấng Mê-si-a chịu đóng đinh.”
Từ đó, Đức Thánh Cha đưa ra một trong những lời kêu gọi mạnh mẽ nhất của bài diễn văn:
“Đối lại với chủ nghĩa hiện thực giả tạo, thứ tái vũ trang tâm trí, lời nói và các quốc gia, nền văn hóa Công giáo ngày nay phải đưa ra chủ nghĩa hiện thực của lòng thương xót. Theo đó, không thể có kẻ thù, và tất cả mọi người, kể cả những người đối nghịch, đều là anh chị em cần được nhìn vào mắt và gặp gỡ trong sự thật.”
Tội lỗi hiện hữu, Đức Thánh Cha nhìn nhận, nhưng tình yêu cứu chuộc của Đức Ki-tô mạnh mẽ hơn. Vì thế, người Kitô hữu được mời gọi thanh luyện tư tưởng, lợi ích, thói quen, các mối quan hệ, dự án và đầu tư – mọi khía cạnh của đời sống – khỏi những gì nền văn hóa của quyền lực đã làm cho ô nhiễm.
Một kế hoạch xuyên suốt lịch sử
Đức Thánh Cha kêu gọi một “cuộc hoán cải đích thực của toàn dân”. Những người đang hiện diện tại Meeting, với năng lực, trách nhiệm và nguồn lực của mình, có thể góp phần thực hiện điều đó.
“Trong một thế giới bị chi phối bởi biết bao toan tính nhằm chinh phục các thị trường và không gian ảnh hưởng, thường được che phủ bằng những luận điệu trấn an và những kiến tạo ý thức hệ đầy sức hấp dẫn, tâm hồn chúng ta cảm nhận nhu cầu khám phá một kế hoạch khác, khôn ngoan và nhân hậu, giống như kế hoạch mà Đức Maria chiêm ngắm trong Magnificat.”
Kế hoạch của lòng thương xót này vẫn xuyên suốt lịch sử, kể cả trong thời đại được đánh dấu bởi “những biến chuyển nhanh chóng và bất an” của các thuật toán và mạng lưới toàn cầu. Nó trở thành “la bàn cho một đời sống theo Tin Mừng trong thời đại kỹ thuật số”.
Người trẻ: “Hãy dấn thân!”
Đức Thánh Cha đặc biệt kêu gọi trách nhiệm trong lĩnh vực giáo dục, vốn ngày càng đứng trước nhiều nguy cơ. Ngài hướng lời đến đông đảo người trẻ đang phục vụ với tư cách tình nguyện viên:
“Các bạn là dấu chỉ cho thấy tương lai là một lời hứa chứ không phải một mối đe dọa!”
Ngài mời gọi:
“Hãy dấn thân! Hãy mở lòng đón nhận một tính Công giáo đích thực, mở rộng các mối liên hệ của các bạn vượt ra ngoài mọi sự thuộc về quá hạn hẹp.”
Đức Thánh Cha cũng cảnh báo người trẻ trước những gì có thể khiến họ xa cách anh chị em thuộc những nền văn hóa, cách cảm nhận và nguồn gốc khác nhau, đặc biệt là những người nghèo.
“Thay vào đó, hãy ra đi gặp gỡ mọi người! Ở mọi nơi, đặc biệt tại những vùng ngoại biên và giữa những người đau khổ, các bạn sẽ gặp những người đã sẵn sàng xây dựng nền văn minh tình yêu.”
Đánh thức đức tin trong tự do
Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng không ai được phép xem nhẹ từ “tình yêu”, bởi “đó chính là tên của Thiên Chúa: Thiên Chúa là tình yêu”.
“Trong tình yêu không bao giờ có sự cưỡng ép, nhồi sọ; không bao giờ có quyến rũ, lừa dối hay tuyển mộ. Chỉ có tình yêu trong tự do, trong sự đối thoại sống động, trong việc quảng đại trao ban chính mình.”
Chính sự tự do này là động lực đánh thức đức tin nơi nhiều người trẻ. Thế giới có thể ngạc nhiên trước việc họ gắn bó với Đức Ki-tô, yêu mến Lời Người và thuộc về Giáo hội. Nhưng Đức Thánh Cha nhấn mạnh đây không phải trước hết là vấn đề về những con số.
“Đây là vấn đề của tự do: chân lý chỉ được gặp gỡ trong tự do.”
Ngài nhắc lại giáo huấn của Đức Bênêđictô XVI rằng Giáo hội “không chiêu dụ tín đồ”, nhưng “phát triển nhờ sức hấp dẫn”.
“Hãy luôn yêu mến Giáo hội!”
Đức Thánh Cha Lêô XIV nói với những người tham dự:
“Hãy luôn yêu mến Giáo hội!”
Ngài đặc biệt nhắn nhủ các thành viên Phong trào Hiệp thông và Giải phóng:
“Hãy yêu mến và gìn giữ sự hiệp nhất của cộng đoàn mà qua đó Đức Ki-tô đã đến với các bạn và lôi kéo các bạn về với Người.”
Theo Đức Thánh Cha, ngay cả những thời điểm khó khăn cũng có thể trở thành những thời điểm của ân sủng và tái sinh. Vì thế, cần “học cách lắng nghe nhau”, bởi món quà của việc lắng nghe “thường đã bị đánh mất trong một số lĩnh vực của Giáo hội”.
Đó là lắng nghe Lời Chúa, lắng nghe nhau, lắng nghe sự khôn ngoan nơi những người nam nữ, nơi các thành viên của Giáo hội và nơi những người đang tìm kiếm chân lý.
Tính hiệp hành và quyền bính là phục vụ
Đức Thánh Cha kết luận phần phát biểu bằng việc nhấn mạnh con đường của “tính hiệp hành”.
“Tính hiệp hành không phải là tên gọi của một tiến trình, nhưng là bản chất của một dân tộc, một dân tộc trong tình hữu nghị và cuộc gặp gỡ với người khác nhận ra mình thuộc về một mình Thiên Chúa.”
Và từ đó:
“Khi ấy, quyền bính trở thành phục vụ, biết tôn trọng những khác biệt và giúp chúng đạt tới sự hài hòa.”
Đức Thánh Cha mời gọi mọi người làm chứng rằng mọi đặc sủng đều nhằm phục vụ ích chung, mọi sự phong phú được nhân lên khi chia sẻ và mọi nỗi sợ đều có thể được vượt qua.
“Trở về với chính mình” là sự nghỉ ngơi đích thực
Sau cuộc gặp gỡ tại Meeting Rimini, Đức Thánh Cha Lêô XIV chủ sự Thánh lễ tại khu vực ven biển ở cảng Rimini vào tối ngày 22 tháng 8, trước hơn 25.000 tín hữu. Đây là thời điểm khép lại một ngày hoạt động dày đặc, với chuyến viếng thăm mục vụ tại Cộng hòa San Marino và việc tham dự Meeting về tình hữu nghị giữa các dân tộc.
Trong bài giảng, Đức Thánh Cha tiếp tục suy tư về tình trạng con người hôm nay, đặc biệt về cách con người tìm kiếm sự nghỉ ngơi.
Thế giới thường gọi việc tìm kiếm những thú vui giải trí là “sự trốn thoát”, nhưng nhiều hình thức giải trí lại khiến con người phân tán và để lại khoảng trống trong tâm hồn.
Đức Thánh Cha đặt ra một câu hỏi: phải chăng sự nghỉ ngơi đích thực lại là một chuyển động ngược lại, đó là “trở về với chính mình”, tìm kiếm và tái khám phá bản chất của mình từ bên trong, chứ không phải “ở bên ngoài, giữa sự hỗn loạn”?
Ngài nhắc lại chuyến viếng thăm Rimini của thánh Gio-an Phao-lô II năm 1982. Khi ấy, vị Giáo hoàng đã nhấn mạnh rằng “nghỉ ngơi không có nghĩa là tách mình khỏi chính mình”, nhưng là “gặp gỡ chính mình và hòa giải với nội tâm của mình”.
Đức Thánh Cha Lêô XIV nói:
“Thế giới chúng ta đang sống mang đến nhiều hình thức giải trí, nhưng một số hình thức lại đưa con người đến sự phân tán và hủy hoại hơn là một sự ‘trở về với chính mình’ đích thực, và để lại một khoảng trống trong tâm hồn. Có người gọi đó là ‘sự trốn thoát’, như thể cuộc sống thường nhật là một nhà tù mà từ đó người ta phải chạy trốn.”
Nhưng theo Đức Thánh Cha, nơi chân thật nhất để tìm thấy sự nghỉ ngơi và gặp gỡ Thiên Chúa không phải là bên ngoài, giữa sự hỗn loạn, nhưng là bên trong con người, nơi sâu thẳm của tâm hồn.
Con đường dẫn đến sự sống
Giữa tiếng sóng biển và phía trước vòng đu quay của cảng Rimini, Đức Thánh Cha suy niệm về lời tuyên xưng đức tin của thánh Phê-rô:
“Thầy là Đấng Ki-tô, Con Thiên Chúa hằng sống.”
Đây là lời tuyên xưng mà các tín hữu được mời gọi lặp lại sau hai ngàn năm để tìm thấy “con đường dẫn đến sự sống”.
Đức Thánh Cha nói:
“Đó là con đường của Thiên Chúa, Đấng tự đặt mình phục vụ con người; là con đường của Thầy, Đấng cúi xuống rửa chân cho các môn đệ; là con đường của Vị Mục Tử hy sinh chính mình vì đoàn chiên.”
Từ việc Đức Giê-su trao chìa khóa cho Phê-rô, Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng trong Giáo hội, ở mọi cấp độ, quyền bính phải là phục vụ.
Cầm buộc và tháo cởi
Việc trao chìa khóa cho Phê-rô và sứ mạng “cầm buộc và tháo cởi” có một ý nghĩa kép: đó là trách nhiệm của những người thực thi quyền bính trong Giáo hội, đồng thời cũng là một phong cách phổ quát của sự quy tụ, đón tiếp, giải thoát, tha thứ và giúp con người được tự do.
Đức Thánh Cha nhắc đến chứng tá của tôi tớ Chúa Don Oreste Benzi:
“Ơn gọi của chúng ta hệ tại ở việc để mình được nên đồng hình đồng dạng với Đức Ki-tô nghèo khó, với Đức Ki-tô tôi tớ, với Đức Ki-tô Đấng đền tội cho thế gian, với Đức Ki-tô, Thiên-Chúa-làm-người, sống giữa chúng ta bằng một sự chia sẻ trực tiếp, bắt đầu từ những người bé mọn nhất.”
Kinh tế và quyền lực vì thiện ích chung
Từ Tin Mừng, Đức Thánh Cha liên hệ với câu chuyện của Sép-na trong sách ngôn sứ I-sai-a. Sép-na được giao phó một dự án lớn nhằm canh tân đời sống tôn giáo, luân lý và xã hội của Giê-ru-sa-lem, nhưng sau đó đã lạm dụng quyền bính và tích lũy của cải bất chính.
Đức Thánh Cha cảnh báo rằng điều quan trọng không phải là bản thân các phương tiện kinh tế hay quyền lực, nhưng là việc sử dụng chúng để phục vụ một kế hoạch phục hồi vì thiện ích của toàn thể cộng đồng.
“Tất cả những gì chúng ta là và những gì chúng ta có đều là quà tặng của Thiên Chúa, được trao phó cho chúng ta để, trong bàn tay Người, chúng ta có thể trở nên những khí cụ cứu độ cho nhau trong công lý, bắt đầu từ những nơi chốn và những con người mà chúng ta sống và làm việc cùng mỗi ngày, để rồi hướng đến toàn thế giới bằng một trái tim rộng lớn và rộng mở.”
Người dân Romagna và ơn gọi đón tiếp
Đức Thánh Cha cũng ca ngợi người dân Romagna, những con người chân thành, vui tươi, cần cù và liên đới.
Ngài liên hệ những phẩm chất ấy với các giá trị về sự trung thực, quảng đại và thiện chí, đồng thời nhắc đến các vị thánh và chân phước đã sinh ra tại vùng đất này cũng như sự dấn thân của nhiều cộng đoàn Giáo hội.
“Chắc chắn cũng nhờ sự phong phú này, bên cạnh vẻ đẹp tự nhiên và nghệ thuật của bờ biển Adriatic cũng như vùng nội địa, mà mỗi năm có rất nhiều người từ nhiều nơi khác nhau của nước Ý và thế giới đến đây nghỉ dưỡng.”
Chính vì thế, Đức Thánh Cha mời gọi người dân địa phương biến vùng đất của mình thành một cộng đoàn luôn sẵn sàng đón tiếp, không chỉ những người tìm kiếm một kỳ nghỉ sau một năm làm việc, nhưng cả những người đang bị thương tích nơi thân xác và tinh thần, cần nơi trú ngụ, lương thực và sự trợ giúp xa quê hương.
Những “món quà” của Rimini
Kết thúc Thánh lễ, Đức cha Nicolò Anselmi, Giám mục Rimini, nhắc đến một lá thư ngài gửi cho giáo phận, trong đó nói về “lời cầu nguyện, sự hiệp nhất, lắng nghe, lòng can đảm, sự đơn sơ, lòng biết ơn và vẻ đẹp” như những thái độ cần luôn hiện diện trong đời sống.
Đức cha Anselmi cũng nói về những vất vả nhưng đồng thời là niềm vui khi chuẩn bị các hoạt động trong chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha Lêô XIV.
Ngài thông báo hai công trình sẽ được thực hiện sau chuyến viếng thăm: tài trợ việc cải tạo sân bóng đá bằng cỏ nhân tạo cho các tù nhân tại Nhà tù Rimini, và tham gia dự án của Hội đồng Giám mục Ý nhằm xây dựng một bệnh viện hoặc một cơ sở y tế quan trọng tại Gaza.
Ngoài ra, Đức cha còn công bố một cam kết liên quan đến việc đón tiếp những người nước ngoài đang sinh sống và làm việc trong nhiều lĩnh vực khác nhau tại vùng Romagna.
Hai cuộc gặp gỡ trong cùng một ngày – tại Meeting Rimini và tại Thánh lễ bên bờ biển – vì thế quy tụ trong một lời mời gọi thống nhất của Đức Thánh Cha Lêô XIV: đổi hướng từ văn hóa quyền lực sang văn hóa phục vụ, từ sự phân tán đến việc “trở về với chính mình”, từ sợ hãi và tuyệt vọng đến lòng thương xót, tình yêu và tình hữu nghị; để mỗi người, bằng những khả năng và trách nhiệm của mình, góp phần xây dựng một nền văn minh tình yêu.
