Thánh Elizabeth Ann Seton: “Người Mẹ Khai sinh” của nước Mỹ?

Khi nói đến những người khai sinh ra Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, người ta thường nghĩ đến những vị “Founding Fathers” — những người đã xây dựng nền tảng chính trị và hiến pháp cho quốc gia mới. Nhưng một quốc gia không thể tồn tại chỉ nhờ hiến pháp.

Một đất nước còn được xây dựng bởi trường học, bệnh viện, các tổ chức bác ái, cộng đồng, niềm xác tín luân lý và niềm tin rằng con người có trách nhiệm đối với người thân cận.

Chính từ góc nhìn ấy, một đề nghị đáng chú ý đang được đưa ra trong dịp Hoa Kỳ kỷ niệm 250 năm: Thánh Elizabeth Ann Seton có thể được nhìn nhận như một “Người Mẹ Khai sinh” của nước Mỹ.

Elizabeth Ann Bayley sinh ngày 28 tháng 8 năm 1774 tại New York, trong một gia đình Tin Lành Anh giáo danh giá. Năm 1975, bà được Đức Giáo hoàng Phaolô VI tuyên thánh, trở thành vị thánh đầu tiên sinh tại Hoa Kỳ.

Điều đặc biệt là ảnh hưởng của bà đối với nước Mỹ không đến từ chính trị. Bà không tham gia viết hiến pháp hay xây dựng một chính phủ mới. Đóng góp của bà nằm ở một lĩnh vực âm thầm hơn nhưng cũng căn bản hơn: phục vụ con người và xây dựng một nền văn hóa của đức tin, giáo dục và bác ái.

Một “người mẹ khai sinh” không xây dựng quốc gia bằng chính trị

Rob Judge, giám đốc điều hành Đền thánh Quốc gia Thánh Elizabeth Ann Seton, cho rằng đã đến lúc nhìn nhận vai trò đặc biệt của vị thánh này trong lịch sử Hoa Kỳ.

Những người cha lập quốc xây dựng khung chính trị của nền cộng hòa. Nhưng Seton góp phần xây dựng đời sống đạo đức và xã hội của quốc gia non trẻ.

Đây là một cách nhìn rất đáng suy nghĩ.

Một quốc gia có thể có những thể chế tốt đẹp, nhưng nếu thiếu lòng bác ái, tinh thần phục vụ, trách nhiệm đối với người yếu thế và một nền giáo dục hướng đến con người, những thể chế ấy khó có thể duy trì một xã hội lành mạnh.

Seton đã góp phần xây dựng những nền tảng ấy bằng chính cuộc đời mình.

Từ một phụ nữ Mỹ đến người sáng lập một gia đình thiêng liêng

Điều làm nên tầm ảnh hưởng lâu dài của Seton không chỉ là những gì chính bà đã làm, mà còn là những gì được tiếp tục từ công trình của bà.

Từ nền móng của bà, Dòng Nữ tu Bác ái được hình thành và phát triển. Qua thời gian, hơn 20.000 nữ tu đã tiếp tục sứ mạng ấy, phục vụ trong các trường học, bệnh viện, cô nhi viện và nhiều hoạt động xã hội khác.

Họ chăm sóc người nghèo, người nhập cư và trẻ mồ côi; giáo dục nhiều thế hệ người Mỹ và đem đức tin đến những nơi cần được nâng đỡ.

Vì thế, ảnh hưởng của Seton không thể đo bằng một vài công trình mang tên bà. Di sản thực sự của bà nằm trong hàng ngàn con người đã tiếp tục phục vụ tha nhân.

Một hạt giống nhỏ đã trở thành cả một mạng lưới phục vụ trải rộng qua nhiều thế hệ.

Giáo dục và bác ái: những nền móng âm thầm của một quốc gia

Cuộc đời Seton cho thấy xây dựng một quốc gia không chỉ là xây dựng các định chế chính trị.

Một đất nước cũng được xây dựng khi một đứa trẻ được học hành, một người bệnh được chăm sóc, một người nghèo được giúp đỡ, một trẻ mồ côi được đón nhận hay một người di dân được đối xử với phẩm giá.

Đó chính là công việc mà các nữ tu xuất thân từ linh đạo của Seton đã âm thầm thực hiện trong suốt lịch sử Hoa Kỳ.

Vì vậy, nếu gọi Seton là một “Người Mẹ Khai sinh”, thì danh xưng ấy không nhằm đặt bà ngang hàng với những người xây dựng nền cộng hòa về mặt chính trị. Nó muốn nhấn mạnh rằng một quốc gia cần cả những người xây dựng thể chế lẫn những người vun đắp linh hồn của xã hội.

Di sản vẫn còn sống động

Đền thánh Quốc gia Thánh Elizabeth Ann Seton đang tổ chức nhiều hoạt động nhân dịp Hoa Kỳ kỷ niệm 250 năm.

Một trong những cuộc triển lãm mang tên “Do the Good: The Sisters Who Shaped America” kể lại lịch sử của hơn 20.000 nữ tu bắt nguồn từ cộng đoàn do Seton khởi xướng. Qua từng thời kỳ, triển lãm cho thấy nước Mỹ đã trải qua những biến động nào và các nữ tu đã đáp lại những nhu cầu của xã hội ra sao.

Điều đáng chú ý là sứ mạng ấy không chỉ thuộc về quá khứ.

Ngày nay, lời mời gọi vẫn còn nguyên giá trị: hãy đi phục vụ Đức Kitô nơi những người nghèo khổ đang sống giữa chúng ta.

Đó cũng chính là điều làm cho một vị thánh vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến xã hội nhiều thế hệ sau khi qua đời.

Một vị thánh tiếp tục chạm đến những cuộc đời

Di sản của Seton không chỉ được nhìn thấy trong các tổ chức. Nó còn xuất hiện trong vô số câu chuyện cá nhân.

Có người được chữa lành cách kỳ diệu và sự kiện ấy góp phần vào tiến trình phong thánh cho bà. Có người tìm thấy ơn gọi phục vụ người khác nhờ chứng tá của Seton. Có người được củng cố trong hành trình trở lại với Công giáo. Có những người đang gặp hoàn cảnh khó khăn đã cầu xin sự chuyển cầu của bà và cảm nhận được sự nâng đỡ.

Những câu chuyện ấy cho thấy một điều: sự thánh thiện không kết thúc khi một con người qua đời.

Một cuộc đời được hiến dâng cho Thiên Chúa có thể tiếp tục sinh hoa trái qua nhiều thế hệ.

Seton đã sống giữa thời kỳ nước Mỹ đang được hình thành. Nhưng ảnh hưởng của bà không đến từ quyền lực hay chính trường. Bà xây dựng bằng những điều rất bình thường: giáo dục, phục vụ, chăm sóc người đau khổ, nâng đỡ người yếu thế và sống đức tin cách cụ thể.

“Founding Mother” — một danh xưng đáng suy ngẫm

Có nên gọi Thánh Elizabeth Ann Seton là “Người Mẹ Khai sinh của Hoa Kỳ” hay không?

Danh xưng ấy có thể còn được bàn luận về mặt lịch sử. Nhưng điều chắc chắn là cuộc đời bà giúp chúng ta hiểu rộng hơn về ý nghĩa của việc xây dựng một quốc gia.

Một quốc gia không chỉ được tạo nên bởi những người ký các văn kiện lịch sử. Nó còn được xây dựng từng ngày bởi những con người âm thầm phục vụ, dạy học, chữa bệnh, chăm sóc trẻ em, giúp đỡ người nghèo và truyền lại những giá trị đạo đức cho thế hệ sau.

Nếu những “Founding Fathers” góp phần đặt nền móng cho cơ cấu chính trị của Hoa Kỳ, thì Seton và những người tiếp nối bà đã góp phần vun đắp con người sống bên trong cơ cấu ấy.

Đó có lẽ là lý do danh xưng “Người Mẹ Khai sinh” không chỉ là một lời tôn vinh dành cho một vị thánh. Nó còn là một lời nhắc nhở cho nước Mỹ hôm nay:

Một quốc gia muốn tồn tại lâu dài không chỉ cần những luật lệ tốt, mà còn cần những con người biết yêu thương, phục vụ và chịu trách nhiệm với nhau.

Và đôi khi, những người góp phần quyết định vào tương lai của một dân tộc lại không phải là những người đứng trên bục quyền lực, mà là những người âm thầm cúi xuống phục vụ người bé nhỏ nhất.

https://aleteia.org/2026/08/30/should-a-saint-be-called-a-founding-mother-of-the-usa/