Gia đình Đa Minh tại châu Phi kỷ niệm 50 năm cộng tác và loan báo Tin Mừng

Từ ngày 31 tháng 8 đến ngày 3 tháng 9 năm 2026, tại thành phố Ibadan, Nigeria, Đại hội Tổng quát lần thứ 16 của Liên hiệp Liên Phi của Dòng Anh Em Giảng Thuyết (IAOP) đã quy tụ các Bề trên và đại biểu Đa Minh tại châu Phi. Đại hội diễn ra trong bầu khí đặc biệt, khi Gia đình Đa Minh tại lục địa này kỷ niệm 50 năm hình thành và phát triển sự cộng tác liên quốc gia, đồng thời bầu ban điều phối mới cho nhiệm kỳ ba năm.

Việc trở lại Ibadan mang một ý nghĩa đặc biệt. Chính tại thành phố này, vào tháng 4 năm 1976, các tu sĩ Đa Minh đang phục vụ tại vùng châu Phi hạ Sahara đã quy tụ để cùng nhau suy tư về sứ mạng của Dòng trên lục địa này. Cuộc gặp gỡ ấy đã đặt nền móng cho cơ cấu sau này trở thành IAOP, một cơ chế thúc đẩy sự cộng tác giữa các đơn vị Đa Minh tại châu Phi trong nhiều lãnh vực: đào tạo, đời sống trí thức, hoạt động tông đồ, công lý và hòa bình, cũng như sự liên kết của toàn thể Gia đình Đa Minh.

Một sứ mạng phải được bén rễ trong lòng châu Phi

Điều đáng chú ý trong biến cố năm 1976 là sáng kiến của cha Vincent de Couesnongle, OP, Bề trên Tổng quyền Dòng lúc bấy giờ. Ngài không muốn áp đặt từ Rôma một chương trình có sẵn cho châu Phi, nhưng mời gọi chính các tu sĩ đang sống và phục vụ tại đây đảm nhận trách nhiệm phân định sứ mạng của Dòng trong hoàn cảnh cụ thể của mình.

Tinh thần ấy được diễn tả rất rõ qua lời mời gọi: “Hãy chủ động; đừng sợ trách nhiệm.” Bởi chính những người đang sống giữa lòng châu Phi mới có thể cảm nhận sâu sắc những câu hỏi, những thao thức và những kỳ vọng của các dân tộc nơi đây.

Đây không chỉ là một định hướng mang tính tổ chức. Nó còn diễn tả một nguyên tắc quan trọng của việc loan báo Tin Mừng: Tin Mừng là duy nhất, nhưng cách Giáo Hội sống và loan báo Tin Mừng phải biết bén rễ trong từng dân tộc và nền văn hóa cụ thể. Sứ mạng Đa Minh tại châu Phi vì thế không thể chỉ là sự tiếp nối của những mô hình từ bên ngoài, nhưng phải trở thành một tiếng nói thực sự phát xuất từ kinh nghiệm, văn hóa và những khát vọng của chính người dân châu Phi.

Năm mươi năm sau, khi trở lại nơi khởi đầu, các thành viên IAOP được mời gọi nhìn lại chặng đường đã qua, đồng thời tự hỏi: Đâu là những câu hỏi mới mà châu Phi đang đặt ra cho Dòng Anh Em Giảng Thuyết? Và Đa Minh hôm nay phải loan báo Đức Kitô thế nào giữa những biến chuyển sâu rộng của lục địa này?

Hiệp thông để cùng thi hành sứ mạng

Đại hội quy tụ các Bề trên cấp cao của những đơn vị Đa Minh tại châu Phi cùng các đại biểu, các thành viên Ban Điều phối IAOP và những vị từng đảm nhiệm vai trò điều phối. Đại diện của toàn thể Gia đình Đa Minh cũng hiện diện, gồm một nữ tu Đa Minh, chủ tịch Hội đồng các Huynh đoàn Giáo dân Đa Minh châu Phi và đại diện giới trẻ Đa Minh.

Sự hiện diện đa dạng ấy cho thấy sứ mạng loan báo Tin Mừng không thuộc về riêng các tu sĩ. Sứ mạng Đa Minh là một sứ mạng của cả Gia đình Đa Minh, trong đó tu sĩ, nữ tu, giáo dân và người trẻ được mời gọi cùng nhau làm chứng cho Đức Kitô và phục vụ Giáo Hội.

Tổng quyền Dòng, cha Gerard Francisco Timoner III, OP, cùng các thành viên của Trung ương Dòng cũng tham dự Đại hội. Sự hiện diện này diễn tả mối liên kết giữa đời sống Đa Minh tại châu Phi với sứ mạng phổ quát của Dòng.

Những hướng đi cho tương lai

Ngày 3 tháng 9, Đại hội đã bầu Ban Điều phối mới của IAOP cho nhiệm kỳ ba năm. Cha Félix Unuesiri, OP, thuộc Tỉnh dòng Thánh Giuse Thợ tại Nigeria và Ghana, được bầu làm thủ quỹ; cha Julio Candeiro, OP, thuộc Phủ doãn Tông tòa Angola, đảm nhiệm vai trò cố vấn về công lý, hòa bình và Gia đình Đa Minh.

Cha Georges Alahou, OP, thuộc Tỉnh dòng Thánh Augustinô Tây Phi, được bầu làm cố vấn về đào tạo; còn cha Symphorien Ntibagiriwa, OP, thuộc Phủ doãn Tông tòa Rwanda và Burundi, đảm nhiệm lãnh vực đời sống trí thức.

Chương trình học thuật của Đại hội cũng đề cập đến những thách đố rất thời sự đối với con người hôm nay. Đức cha Emmanuel Ntakarutimana, Giám mục Bubanza, Burundi, trình bày đề tài về chủ quyền của con người, sự thống trị của thị trường và việc tôn trọng sự sống trước những thách đố nhân học của thế giới hiện đại.

Đặc biệt, cha Thomas Joseph White, OP, Viện trưởng Đại học Giáo hoàng Thánh Tôma Aquinô (Angelicum), trình bày việc thực hiện một đề nghị của Tổng hội Dòng năm 2025 tại Kraków về việc thành lập một chương trình nghiên cứu dành cho Kitô giáo cổ đại tại châu Phi, phối hợp với các trung tâm học vấn của Dòng trên lục địa này. Một số đơn vị Đa Minh đã bày tỏ sự quan tâm đến sáng kiến này.

Từ ký ức 50 năm đến một tương lai mới

Đại hội tại Ibadan không đơn thuần là một cuộc kỷ niệm. Việc trở về nơi khởi đầu cách đây 50 năm giúp các tu sĩ Đa Minh nhận ra rằng lịch sử của Dòng tại châu Phi được xây dựng không chỉ bằng những công trình hay cơ cấu, nhưng bằng sự hiệp thông, tinh thần trách nhiệm và lòng can đảm để đáp lại những dấu chỉ của thời đại.

Năm 1976, các tu sĩ được mời gọi lắng nghe châu Phi, hiểu những câu hỏi của châu Phi và đảm nhận trách nhiệm đối với sứ mạng của Dòng tại đây. Năm 2026, lời mời gọi ấy vẫn còn nguyên giá trị, nhưng được đặt trước những thách đố mới của thời đại.

Năm mươi năm cộng tác trở thành lời nhắc nhở rằng sứ mạng loan báo Tin Mừng luôn cần một Giáo Hội biết lắng nghe, một cộng đoàn biết hiệp thông và những con người dám đảm nhận trách nhiệm. Đối với Gia đình Đa Minh tại châu Phi, hành trình 50 năm không phải là điểm kết thúc, nhưng là một khởi đầu mới để cùng nhau tìm kiếm những con đường thích hợp hơn hầu loan báo Đức Kitô, bảo vệ phẩm giá con người, phục vụ công lý và hòa bình, đồng thời làm cho chân lý Tin Mừng bén rễ ngày càng sâu trong lòng các dân tộc châu Phi.

https://www.op.org/ibadan-assembly-commemorates-50-years-of-the-dominican-vision-for-africa/