HUYNH ĐOÀN GIÁO DÂN ĐA MINH Cầu nguyện – hiệp thông – học hành – sứ vụ
Thiếu tá Gus March-Phillipps, sĩ quan tinh nhuệ của quân đội Anh và là một tín hữu Công giáo sốt sắng, từng chỉ huy nhiều chiến dịch bí mật táo bạo trong Thế chiến thứ hai trước khi hy sinh trong chiến đấu.
Đêm 12 rạng sáng 13 tháng 9 năm 1942, một toán biệt kích Anh tiến hành cuộc đột kích táo bạo mang mật danh Chiến dịch Aquatint. Dưới màn đêm trên bờ biển Normandie, một nhóm nhỏ biệt kích Đồng minh tìm cách đổ bộ lên vùng duyên hải nước Pháp đang bị quân Đức chiếm đóng, gần Sainte-Honorine-des-Pertes. Nhưng mọi việc đã không diễn ra như dự tính.
Ngay khi vừa lên bờ, họ đã bị quân Đức phát hiện và nổ súng dữ dội. Gustavus Henry March-Phillipps, thường được gọi là Gus, chiến đấu đến cùng nhưng đã tử trận. Ông mới 34 tuổi.
Ông là một sĩ quan đặc biệt, đồng thời là nhà văn, thủy thủ, người cưỡi ngựa và một tín hữu Công giáo sốt sắng. Sau khi ông qua đời, đơn vị biệt kích tinh nhuệ do ông thành lập cùng những chiến công táo bạo vẫn còn được nhắc đến. Thế nhưng, cho đến nay, tên tuổi ông vẫn chưa được nhiều người biết đến.
Một con người không theo khuôn mẫu
Gus March-Phillipps sinh năm 1908. Năm 1917, ông vào học tại trường Ampleforth ở hạt Yorkshire, Anh. Được các tu sĩ Biển Đức điều hành, đây là một trong những trường nội trú Công giáo danh tiếng của nước Anh, nơi đức tin không chỉ được giảng dạy mà còn được sống và thực hành mỗi ngày.
Ông không nổi bật về học tập hay thể thao, nhưng theo bài điếu văn đăng trên Ampleforth Journal, ông sớm nổi tiếng là người liều lĩnh, thích mạo hiểm. Dẫu vậy, những năm tháng tại Ampleforth đã góp phần vun đắp nơi ông một đức tin vững chắc và tinh thần hiệp sĩ.
Sau khi rời trường năm 1926, ông theo học Học viện Quân sự Hoàng gia tại Woolwich, rồi được phong hàm thiếu úy trong Binh chủng Pháo binh Hoàng gia. Ông phục vụ trong quân đội chính quy tại Anh, sau đó được điều sang Ấn Độ trong ba năm.
Bài điếu văn mô tả ông là một sĩ quan trẻ “khá phóng túng và thiếu chín chắn”. Nhưng đằng sau vẻ ngoài ấy là một con người có cá tính mạnh mẽ, không dễ chấp nhận những khuôn phép thông thường.
Bài điếu văn viết:
“Gus March-Phillipps quả thực là một người trẻ tuổi phi thường, không chỉ bởi những việc ông đã làm, mà còn bởi những phẩm chất tốt đẹp và sức cuốn hút đặc biệt nơi con người ông. […] Ngay cả những người bạn không biết đến các chiến công của ông cũng sẽ nhớ mãi lòng can đảm, sự cao thượng, tính độc lập, tình yêu dành cho nước Anh — đặc biệt là miền quê và những truyền thống Anh — cùng tinh thần luôn khao khát hành động, đức tin Công giáo, tình yêu biển cả và ngựa. Trên hết, họ sẽ nhớ đến khả năng truyền cảm hứng cho những người đồng hành và tài lãnh đạo bẩm sinh của ông.
“Điều ông yêu thích nhất là được đặt vào hoàn cảnh mà ông biết rằng chỉ bằng tài năng, ý chí và khả năng lãnh đạo của mình, ông mới có thể cứu bản thân và những người đồng hành khỏi một thảm họa. Hầu như không một người bạn nào, cũng như không một sĩ quan hay binh sĩ nào dưới quyền, lại từ chối đi theo ông trong bất cứ cuộc phiêu lưu táo bạo nào mà ông đề xuất”.
Một người lính mang tâm hồn nghệ sĩ
Gus là một con người có vẻ như bước ra từ tiểu thuyết phiêu lưu, mang trong mình “sự pha trộn kỳ lạ giữa những tính cách trái ngược”. Ông không phải là một trí thức chỉ mơ tưởng đến những cuộc phiêu lưu, cũng không phải một người lính viết thơ để giết thời gian. Ông vừa là nhà văn, vừa là chiến binh.
Ông từng rời quân đội chính quy để chuyên tâm viết lách. Nhưng cuộc khủng hoảng München năm 1938 đã khiến ông từ bỏ cuộc sống văn chương để trở lại với quân ngũ. Ông xin tái ngũ và được gọi nhập ngũ vào năm 1939.
Lực lượng biệt kích quy mô nhỏ
Gus March-Phillipps biết rõ mình muốn làm gì và có khả năng thực hiện những gì. Tin tưởng vào năng lực bản thân, ông gia nhập Lực lượng Viễn chinh Anh với vai trò sĩ quan tình báo. Ban đầu, ông phục vụ tại Bộ chỉ huy Quân đoàn 2, sau đó chuyển đến Bộ Tổng hành dinh từ tháng 9 năm 1939 cho đến cuộc di tản Dunkirk.
Trở về Anh, ông không muốn ngồi yên chờ đợi. Ông liên tục vận động bạn bè, người quen và cấp trên cho đến khi được chấp thuận thực hiện những kế hoạch riêng nhằm tấn công quân địch.
Cùng người bạn là Trung úy Geoffrey Appleyard, ông thành lập một đơn vị bí mật trực thuộc Cục Hành động Đặc biệt của Anh (SOE). Đơn vị này sau đó chính thức mang tên Biệt kích số 62, còn gọi là Lực lượng Đột kích Quy mô nhỏ (SSRF). Một số thành viên của đơn vị về sau góp phần thành lập Trung đoàn Không quân Đặc biệt số 2 (SAS).
Những chiến công của đơn vị đủ để viết thành cả một cuốn tiểu thuyết. Tháng 1 năm 1942, March-Phillipps chỉ huy Chiến dịch Postmaster. Giữa đêm trên đảo Fernando Po thuộc Tây Ban Nha, toán biệt kích của ông bí mật chiếm giữ ba tàu của đối phương mà không cần nổ súng, rồi đưa chúng về Nigeria. Chiến dịch táo bạo này đã góp phần củng cố danh tiếng của SOE.
Sau khi trở về Anh với quân hàm thiếu tá, ông tiếp tục chỉ huy nhiều cuộc đột kích ban đêm dọc bờ biển do quân Đức chiếm đóng. Trong Chiến dịch Dryad, biệt kích bắt giữ các tù binh Đức tại ngọn hải đăng Casquets. Còn trong Chiến dịch Barricade, họ giao chiến với quân Đức khi tấn công một cơ sở radar và các vị trí phòng không tại Pháp.
Những đóng góp trong quân ngũ giúp ông nhận được nhiều phần thưởng, trong đó có Huân chương Phục vụ Xuất sắc (DSO), đồng thời được nêu tên trong các bản báo cáo công trạng quân sự.
Chiến dịch định mệnh tại Normandie
Đêm 12 rạng sáng 13 tháng 9 năm 1942 đã trở thành đêm cuối cùng của thiếu tá March-Phillipps.
Khi toán biệt kích gồm 11 người của ông đổ bộ lên bãi biển Saint-Laurent-sur-Mer, dòng hải lưu đã đẩy thuyền của họ trôi xa vài dặm về phía tây, lệch khỏi địa điểm dự kiến. Cuộc đổ bộ diễn ra gần 21 tháng trước ngày quân Đồng minh mở cuộc đổ bộ lớn tại Normandie, cũng trên dải bờ biển này.
Vừa lên bờ, toán biệt kích đã bị quân Đức nổ súng. Không thể quay lại thuyền đổ bộ, họ mắc kẹt trên bãi biển. Tàu hỗ trợ tìm cách đón họ trở lại, nhưng cuối cùng buộc phải rút lui khi các tàu tuần tra Đức nổ súng.
Thiếu tá March-Phillipps tử trận cùng Trung sĩ Allen Michael Williams, 22 tuổi, và Binh nhì Richard Lehniger, 42 tuổi.
Ông được an táng cùng hai đồng đội tại nghĩa trang nhà thờ Saint-Laurent-sur-Mer, ngay trên vùng bờ biển Normandie nơi ông hy sinh. Trên bia mộ khắc một câu nổi tiếng trong tác phẩm thiêng liêng Gương Chúa Giêsu của Thomas à Kempis:
“Ai yêu mến thì tiến bước, mau mắn lên đường và vui mừng; người ấy được tự do”.
Có thể đã truyền cảm hứng cho nhân vật James Bond
Dù ngày nay ít được công chúng biết đến, March-Phillipps vẫn được nhắc đến như một trong những nhân vật có thể đã truyền cảm hứng cho James Bond, điệp viên hư cấu nổi tiếng do Ian Fleming sáng tạo. Bản thân Fleming cũng từng làm việc trong ngành tình báo Anh trong Thế chiến thứ hai.
Năm 2024, đạo diễn Guy Ritchie đưa câu chuyện về March-Phillipps lên màn ảnh rộng qua bộ phim The Ministry of Ungentlemanly Warfare, với Henry Cavill thủ vai Gus. Bộ phim tái hiện câu chuyện theo hướng lãng mạn hóa, dựa trên những hoạt động bí mật của lực lượng đặc biệt Anh trong chiến tranh.
“Nếu con phải chết”
Một năm trước khi hy sinh, thiếu tá March-Phillipps đã viết một lời cầu nguyện dưới hình thức bài thơ. Thay vì xin Thiên Chúa gìn giữ mình khỏi cái chết, ông cầu xin được đón nhận giờ phút cuối cùng với tâm hồn đơn sơ, đức tin vững vàng, lòng can đảm và niềm vui.
Tác giả bài điếu văn đăng trên Ampleforth Journal viết: “Tôi biết rằng ông đã được ban cho ơn ấy”.
NẾU CON PHẢI CHẾT
Nếu con phải chết trong cuộc đại chiến này,
Khi biết bao điều dường như đều vô nghĩa,
Khi con người, thành từng đoàn đông đảo,
Ngã xuống như đàn chiên bị đem đi giết,
Mà chẳng được ai nghĩ đến nhiều hơn,
Thì con chỉ xin một hồng ân cuối cùng.
Lạy Chúa, xin cho con được chết như con đã học sống,
Khi thế giới còn trẻ trung và tươi đẹp,
Khi người ta vẫn nói: “Danh dự là trên hết”,
Một lời nay đã chẳng còn được nhắc đến,
Khi đức tin vẫn sống động và ấm nồng,
Mỗi lần chúng con quây quần bên nhau cầu nguyện.
Lạy Chúa, nếu con phải chết,
Xin cho con một lần nữa được sống đơn sơ và vững tin,
Xin cho những hoài nghi điên cuồng, núp bóng lý trí,
Những hoài nghi phi lý ấy, đừng khuất phục được con,
Cùng tâm lý đám đông, lòng vụ lợi,
Và những câu hỏi “tại sao” không bao giờ dứt.
Lạy Chúa, khi giờ phút cuối cùng đến gần,
Xin cho con lại được can đảm và vui tươi,
Xin cho điều thiện hảo trong con trỗi dậy,
Phá tan gọng kìm đang bóp nghẹt nỗi sợ hãi;
Xin cho con biết mình chết vì Ngài và vì Đức Vua,
Vì tất cả những gì con hằng yêu quý nhất.
— G. March-Phillipps
Tháng 12 năm 1941
https://aleteia.org/2026/10/16/the-catholic-commando-who-may-have-inspired-james-bond/
