
Ngày 13 tháng 9 năm 1917, khoảng 20.000–30.000 người đã quy tụ tại Cova da Iria, Fatima, Bồ Đào Nha, để cùng với ba trẻ chăn chiên Lucia dos Santos, Phanxicô và Giaxinta Marto chờ đợi lần hiện ra thứ năm của Đức Mẹ. Chỉ còn một tháng nữa, lời loan báo về phép lạ sẽ được thực hiện trước một đám đông đông đảo.
Trong lần hiện ra này, Đức Mẹ tiếp tục nhắn nhủ ba trẻ hãy kiên trì lần Chuỗi Mân Côi mỗi ngày, cầu xin cho chiến tranh sớm chấm dứt. Người cũng xác nhận rằng những hy sinh của các em đẹp lòng Thiên Chúa và loan báo: “Vào tháng Mười, Ta sẽ làm một phép lạ để mọi người tin.”
Các cuộc hiện ra tại Fatima bắt đầu ngày 13 tháng 5 năm 1917, khi Lucia, Phanxicô và Giaxinta đang chăn chiên tại Cova da Iria. Đức Mẹ yêu cầu các em trở lại nơi này vào ngày 13 mỗi tháng trong những tháng tiếp theo. Đến tháng Chín, biến cố vốn bắt đầu với ba trẻ nhỏ đã trở thành một cuộc quy tụ đông đảo chưa từng có, với khoảng 20.000–30.000 người hiện diện.
Trong hồi ký, nữ tu Lucia kể rằng khi ba trẻ tiến về Cova da Iria, nhiều người đã quỳ xuống trước các em, xin các em chuyển những lời cầu nguyện của họ lên Đức Mẹ. Người xin cho con cái được chữa lành, người cầu cho người mù và những bệnh nhân khác, người xin cho thân nhân đang chiến đấu ngoài mặt trận, và cũng có những người khẩn cầu ơn hoán cải.
Lucia sau này hồi tưởng: “Tất cả những nỗi khốn cùng của nhân loại nghèo khổ” dường như hiện diện nơi đó.
Lần hiện ra tháng Chín diễn ra sau một biến cố đầy thử thách. Ngày 13 tháng 8, viên quản trị huyện Ourém đã giữ ba trẻ lại, khiến các em không thể đến Cova da Iria. Sáu ngày sau, ngày 19 tháng 8, Đức Mẹ hiện ra với các em tại Valinhos.
Trong ngày 13 tháng 9, lời mời gọi lần Chuỗi Mân Côi lại được Đức Mẹ nhấn mạnh. Người nói hãy tiếp tục lần Chuỗi mỗi ngày để cầu cho chiến tranh chấm dứt. Khi ấy, châu Âu đang ở năm thứ tư của Thế chiến thứ nhất. Trong sứ điệp Fatima, lời cầu nguyện, đặc biệt là Kinh Mân Côi, luôn gắn liền với việc cầu xin hòa bình và sự hoán cải.
Đức Mẹ cũng nói với ba trẻ về những hy sinh mà các em đang thực hiện. Lucia, Phanxicô và Giaxinta từng đeo một sợi dây thô quanh người để đền tội. Đức Mẹ không phủ nhận giá trị của việc hy sinh ấy, nhưng hướng dẫn các em thực hành cách phù hợp hơn: “Thiên Chúa hài lòng về những hy sinh của các con”, nhưng các em không được ngủ với sợi dây, chỉ nên mang vào ban ngày.
Điều này cho thấy trong sứ điệp Fatima, cầu nguyện, hy sinh và đền tội cho các tội nhân luôn gắn bó mật thiết với nhau. Trước đó, tại Valinhos ngày 19 tháng 8, Đức Mẹ cũng đã kêu gọi: “Hãy cầu nguyện, cầu nguyện thật nhiều và hy sinh cho các tội nhân.”
Lucia cũng trình lên Đức Mẹ những lời cầu xin của đông đảo người hành hương. Họ đến với những bệnh tật, đau khổ và biết bao nhu cầu trong cuộc sống. Khi Lucia xin cho một số người được chữa lành, Đức Mẹ trả lời: “Ta sẽ chữa lành một số người, nhưng không phải tất cả.”
Câu trả lời ấy nhắc người tín hữu rằng lời cầu nguyện luôn cần được đặt trong sự phó thác vào thánh ý Thiên Chúa. Đức Mẹ không hứa chữa lành mọi bệnh tật, nhưng Người hướng lòng con người đến niềm tin, sự hoán cải và việc phó thác đời mình cho Thiên Chúa.
Đặc biệt, trước khi kết thúc lần hiện ra ngày 13 tháng 9, Đức Mẹ loan báo điều mà hàng chục ngàn người đang chờ đợi: “Vào tháng Mười, Ta sẽ làm một phép lạ để mọi người tin.” Người cũng cho biết vào tháng Mười, Chúa Giêsu, Đức Mẹ Sầu Bi, Đức Mẹ Núi Carmel và Thánh Giuse cùng Chúa Hài Đồng sẽ hiện ra để chúc lành cho thế giới.
Lời loan báo ấy càng làm gia tăng sự mong đợi đối với ngày 13 tháng 10. Một tháng sau, khoảng 70.000 người đã quy tụ tại Cova da Iria. Đó là ngày phép lạ Mặt Trời được loan báo trước đó đã diễn ra, trở thành một trong những biến cố nổi tiếng nhất trong lịch sử Fatima.
Hơn một thế kỷ đã trôi qua, nhưng lời Đức Mẹ mời gọi tại Fatima vẫn vang vọng trong đời sống Hội Thánh: hãy cầu nguyện, lần Chuỗi Mân Côi, hy sinh và hoán cải. Sứ điệp ấy không chỉ hướng con người về một biến cố đã xảy ra năm 1917, nhưng còn mời gọi mỗi Kitô hữu hôm nay trở về với Thiên Chúa, cầu cho hòa bình và tha thiết cầu nguyện cho những người đang đau khổ.
Trong chuyến hành hương Fatima năm 2010, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI từng nhắc nhở rằng người ta sẽ sai lầm nếu nghĩ rằng sứ mạng ngôn sứ của Fatima đã kết thúc. Lời mời gọi lần Chuỗi Mân Côi mỗi ngày vì thế vẫn là một lời nhắc nhở đầy ý nghĩa đối với các tín hữu: giữa những biến động của thế giới, hãy trở về với cầu nguyện, phó thác nơi Thiên Chúa và để Mẹ dẫn chúng ta đến gần hơn với Chúa Kitô.