Giải đáp phụng vụ: Vinh tụng ca, nghi thức sám hối và một số vấn đề khác

Cha Edward McNamara, LC
Giáo sư Phụng vụ và Thần học Bí tích, Đại học Giáo hoàng Regina Apostolorum

Một độc giả tại Patna (Ấn Độ) gửi đến năm câu hỏi về phụng vụ. Cha Edward McNamara trả lời ngắn gọn như sau.

1. Khi không có phó tế, một linh mục đồng tế có thể nâng chén thánh trong Vinh tụng ca cuối Kinh nguyện Thánh Thể không?

Có thể.

Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma quy định:

“Nếu không có phó tế, các chức năng dành riêng cho phó tế sẽ do một hoặc nhiều linh mục đồng tế đảm nhận. Nếu cũng không có các thừa tác viên khác, những phần thích hợp có thể được trao cho giáo dân đủ điều kiện; nếu không, các linh mục đồng tế sẽ thực hiện.”

Vì thế, khi vắng phó tế, một linh mục đồng tế có thể nâng chén thánh trong Vinh tụng ca (“Chính nhờ Người…”), cũng như đảm nhận những phần việc khác vốn thuộc phó tế, chẳng hạn công bố Tin Mừng.

2. Tại sao trong Thánh lễ Hôn phối lại bỏ nghi thức sám hối?

Đây là nguyên tắc chung của phụng vụ.

Bất cứ khi nào Thánh lễ được kết hợp với một nghi thức phụng vụ khác có tính chuẩn bị thiêng liêng, thì nghi thức sám hối được bỏ.

Điều này cũng xảy ra trong một số trường hợp khác như:

• Thánh lễ kết hợp với Kinh Sáng hoặc Kinh Chiều;
• Một số nghi thức làm phép được cử hành ngay đầu Thánh lễ;
• Các Thánh lễ nghi lễ khác.

Vì nghi thức sám hối vốn nhằm chuẩn bị tâm hồn cho việc cử hành phụng vụ, nên khi đã có một nghi thức chuẩn bị khác mang ý nghĩa tương tự thì không cần lặp lại.

Tuy nhiên, không được tự ý hoặc thường xuyên bỏ nghi thức sám hối trong Thánh lễ thông thường.

3. Nếu chỉ dùng thánh giá đặt trên bàn thờ thì tượng Chúa chịu nạn quay về phía nào?

Tượng Chúa chịu đóng đinh hướng về bàn thờ, nghĩa là hướng về phía vị chủ tế.

4. Tại sao trong Thánh lễ Hôn phối, sau Kinh Lạy Cha lại không đọc kinh “Lạy Chúa, xin cứu chúng con khỏi mọi sự dữ” (Kinh tiếp nối – Embolism)?

Vị trí của lời chúc hôn phối đã thay đổi nhiều lần trong lịch sử phụng vụ.

Trong các nghi lễ cổ, lời chúc hôn phối được đặt sau Kinh Lạy Cha nhưng Kinh tiếp nối (Embolism) vẫn được đọc.

Sau Công đồng Vatican II, Kinh Lạy Cha trở thành lời kinh của toàn thể cộng đoàn và Kinh tiếp nối được xem là phần nối kết trực tiếp với lời cuối cùng của Kinh Lạy Cha.

Nếu giữ nguyên lời chúc hôn phối xen vào giữa hai phần này thì sẽ làm mất sự liên kết tự nhiên của chúng.

Vì thế, khi cải tổ Nghi thức Hôn phối năm 1969, Giáo hội quyết định:

• vẫn giữ lời chúc hôn phối sau Kinh Lạy Cha như truyền thống;
• đồng thời bỏ luôn Kinh tiếp nối, để lời chúc hôn phối có vị trí và ý nghĩa riêng.

5. Tại sao khi chào cộng đoàn trước bài Tin Mừng, linh mục lại chắp tay thay vì dang tay như những lời chào khác?

Sách Nghi thức Giám mục quy định rõ rằng khi công bố Tin Mừng, phó tế (hoặc vị đọc Tin Mừng) chắp tay khi chào cộng đoàn:

“Chúa ở cùng anh chị em.”

Sau đó, vị này làm dấu thánh giá trên sách Tin Mừng rồi trên trán, môi và ngực; cộng đoàn cũng làm như vậy.

Theo cha McNamara, có hai lý do chính:

Thứ nhất

Trong phụng vụ Rôma, dang tay là cử chỉ dành riêng cho vị chủ sự.

Vì thế, phó tế không bao giờ dang tay khi:

• công bố Tin Mừng;
• chúc bình an;
• ban lời giải tán.

Chỉ khi chủ sự một nghi thức mà không có linh mục, phó tế mới dang tay theo quy định.

Thứ hai

Việc công bố Tin Mừng không phải là hành vi chủ sự, nhưng là một tác vụ riêng.

Theo truyền thống phụng vụ Rôma:

• nếu có phó tế, chính phó tế công bố Tin Mừng;
• trong Thánh lễ đồng tế, một linh mục đồng tế khác thường được chỉ định đọc Tin Mừng;
• chỉ khi không có thừa tác viên có chức thánh khác, vị chủ tế mới trực tiếp công bố.

Do đó, lời chào “Chúa ở cùng anh chị em” trước bài Tin Mừng không phải là lời chào của vị chủ sự, nên không kèm theo cử chỉ dang tay.

Điều này vẫn đúng ngay cả khi chính vị chủ tế phải đọc Tin Mừng vì không có phó tế hoặc linh mục đồng tế khác.

https://zenit.org/2026/06/14/questions-about-liturgy-the-doxology-penitential-rite-and-more/