Tân Thủ tướng Anh cải tổ hệ thống chăm sóc xã hội giữa lúc nước này tranh luận về trợ tử

Andy Burnham, Thủ tướng mới của Vương quốc Anh và là người có nguồn gốc Công giáo, đang kêu gọi cải tổ hệ thống chăm sóc xã hội nhằm bảo vệ những người dễ bị tổn thương nhất. Những đề xuất của ông được đưa ra chỉ vài tuần trước khi Quốc hội Anh dự kiến bỏ phiếu về dự luật hợp pháp hóa việc trợ tử đối với những người trưởng thành mắc bệnh nan y.

Andy Burnham nhậm chức Thủ tướng Vương quốc Anh ngày 20 tháng 7 năm 2026, trở thành vị thủ tướng đầu tiên của Anh có xuất thân Công giáo trong gần 500 năm. Chỉ hơn một tuần sau khi nhận nhiệm sở, ông đã kêu gọi tiến hành những cải cách lớn đối với một hệ thống mà ông cho rằng đang gây tổn hại cho những người dễ bị tổn thương nhất.

Một trong những vấn đề lớn mà Vương quốc Anh đang phải đối diện là hệ thống chăm sóc xã hội đang gặp nhiều khó khăn. Các dịch vụ chăm sóc xã hội dành cho những người cần được trợ giúp trong sinh hoạt hằng ngày, thường do khuyết tật, các vấn đề sức khỏe tâm thần hoặc tuổi cao, hiện thiếu kinh phí và được tổ chức chưa hiệu quả. Nhiều nhà bình luận Anh gọi đây là một “hệ thống đổ vỡ”, thậm chí trở nên “vô nhân đạo và kém hiệu quả”.

Khác với Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS), dịch vụ chăm sóc xã hội không được cung cấp miễn phí tại thời điểm sử dụng. Nhiều người phải sử dụng hết tiền tiết kiệm của mình mới có thể trang trải chi phí chăm sóc cho bản thân hoặc người thân, gây áp lực tài chính nghiêm trọng lên các gia đình.

“Tôi nghĩ hệ thống chăm sóc xã hội ở Anh cũng bất công như hệ thống chăm sóc y tế của Hoa Kỳ. Những người dễ bị tổn thương phải trả giá bằng tất cả những gì họ có”, ông Burnham nói.

Ba đề xuất cải tổ hệ thống chăm sóc xã hội

Một trong những ưu tiên đầu tiên của Thủ tướng Burnham là sửa chữa hệ thống này. Chín ngày sau khi nhậm chức, ông đến Jewish Care, một tổ chức từ thiện hàng đầu cung cấp dịch vụ y tế và chăm sóc xã hội cho cộng đồng Do Thái, để trình bày kế hoạch cải tổ sâu rộng hệ thống chăm sóc người trưởng thành tại Anh.

Ông chọn địa điểm này một cách có chủ ý và nói: “Tôi muốn bắt đầu với những điều tốt đẹp trong hệ thống. Jewish Care là tiêu chuẩn vàng; đây là cách mà hệ thống phải được vận hành”.

Cha của ông Burnham hiện mắc chứng mất trí nhớ và đã được chăm sóc xã hội trong một thời gian. Vì vậy, ông có cơ hội trực tiếp chứng kiến cả những mặt tốt lẫn những hạn chế của hệ thống. Dù đánh giá cao sự chăm sóc mà cha mình nhận được, ông cho rằng đã đến lúc phải tiến hành một cuộc cải tổ căn bản.

Ông Burnham nói ông thực hiện những cải cách này “vì cha tôi và hàng triệu người giống như ông trên khắp đất nước”, đồng thời gọi việc các chính trị gia trong lịch sử không giải quyết được vấn đề chăm sóc xã hội là một “sự sao nhãng nghiêm trọng trách nhiệm công cộng”.

Kế hoạch của ông hướng tới một dịch vụ chăm sóc quốc gia được “tích hợp chặt chẽ” với NHS, dựa trên ba cam kết:

• Đẩy nhanh hoạt động của Ủy ban Độc lập về Chăm sóc Xã hội Người trưởng thành do Baroness Louise Casey đứng đầu, rút ngắn một năm thời gian và hoàn tất báo cáo vào mùa hè năm 2027.
• Cải thiện mức lương, đào tạo và điều kiện làm việc cho nhân viên chăm sóc xã hội.
• Mở các cuộc đối thoại giữa các đảng phái trong Quốc hội nhằm phá vỡ tình trạng bế tắc chính trị kéo dài nhiều thập niên và thúc đẩy cải cách.

“Không ai biết tôi sẽ ở vị trí này bao lâu, nhưng chừng nào tôi còn ở đây, tôi sẽ cố gắng hết sức để tìm ra một giải pháp”, ông Burnham nói.

Ảnh hưởng của Công giáo đối với Thủ tướng Burnham

Dù ông Burnham từng nói đức tin của mình mang tính văn hóa nhiều hơn là thực hành đạo đức, Học thuyết Xã hội Công giáo vẫn là một nền tảng quan trọng ảnh hưởng đến tư tưởng và hoạt động của ông.

Năm 2023, ông từng nói: “Tôi được nuôi dưỡng trong niềm tin vào Học thuyết Xã hội Công giáo và điều đó đã định hình tôi rất nhiều. Theo cách tôi hiểu, điều gần gũi nhất với những gì tôi được dạy chính là chính trị của Công đảng”.

Những cải cách mà ông đề xuất diễn ra trong một thời điểm đặc biệt nhạy cảm đối với Vương quốc Anh, khi Quốc hội dự kiến bỏ phiếu vòng hai vào ngày 11 tháng 9 về Dự luật Người trưởng thành mắc bệnh nan y (Cuối đời). Nếu được thông qua, dự luật sẽ hợp pháp hóa việc trợ tử đối với những người trưởng thành mắc bệnh nan y tại Anh và xứ Wales.

Người Công giáo, các tổ chức bảo vệ quyền của người khuyết tật và nhiều nhóm khác trên khắp Vương quốc Anh đang công khai phản đối dự luật này.

Trong một thư mục vụ gửi các tín hữu Giáo phận Nottingham, Đức cha Patrick McKinney khẩn thiết kêu gọi người Công giáo viết thư cho các nghị sĩ để bày tỏ những quan ngại trước cuộc bỏ phiếu. Lá thư được đọc tại tất cả các Thánh lễ Chúa nhật trong giáo phận vào cuối tuần ngày 8–9 tháng 8.

Đức Tổng Giám mục John Sherrington, Tổng Giám mục Liverpool và là vị Giám mục phụ trách các vấn đề về sự sống của Hội đồng Giám mục Anh và Wales, nhận định rằng việc Thủ tướng xác nhận sự cần thiết của việc chăm sóc giảm nhẹ và chăm sóc xã hội thích đáng trước cuộc bỏ phiếu tháng 9 là điều “có ý nghĩa rất lớn”.

Ngài nhấn mạnh rằng những người đang hấp hối là những người dễ bị tổn thương và cần được chăm sóc đầy lòng trắc ẩn cũng như đồng hành thiêng liêng cho đến hơi thở cuối cùng.

Các Giám mục Công giáo đã nhiều lần kêu gọi đầu tư thực chất vào chăm sóc giảm nhẹ và chăm sóc cuối đời nhằm bảo vệ phẩm giá con người, đồng thời phản đối dự luật hợp pháp hóa trợ tử.

“Điều cần làm trước tiên là chăm sóc giảm nhẹ”

Sau bài phát biểu tại Jewish Care, các phóng viên trực tiếp hỏi ông Burnham về vấn đề trợ tử.

Câu trả lời của Thủ tướng gần như tương đồng với lập trường của các Giám mục Công giáo:

“Tôi nghĩ có một điều cần phải được thực hiện trước tiên. Đó là giải quyết vấn đề tài chính cho chăm sóc giảm nhẹ và chăm sóc xã hội”.

Việc cải tổ hệ thống chăm sóc xã hội vì thế trực tiếp đáp ứng một trong những mối quan tâm lớn của các Giám mục cũng như những người phản đối dự luật trợ tử.

Cùng với cải tổ chăm sóc xã hội, Burnham còn cam kết giúp đỡ những người dễ bị tổn thương bằng nhiều cách khác. Ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức, ông cam kết chấm dứt tình trạng người vô gia cư phải ngủ ngoài đường và dành thêm 340 triệu bảng Anh cho mục tiêu này.

Đức Tổng Giám mục Westminster Richard Moth nhận định rằng việc Burnham là người Công giáo “ảnh hưởng đến lương tâm và cách người ta suy nghĩ về mọi vấn đề”. Ngài hy vọng dưới thời chính phủ mới, nước Anh sẽ chứng kiến “mối quan tâm thực sự đối với con người, không chỉ trên quy mô lớn mà còn đối với nhu cầu của các gia đình và những người vô gia cư”.

Với những cam kết cải tổ chăm sóc xã hội và chấm dứt tình trạng ngủ ngoài đường, Vương quốc Anh có thể đang bắt đầu thể hiện “mối quan tâm thực sự đối với con người” bằng những hành động cụ thể.