HUYNH ĐOÀN GIÁO DÂN ĐA MINH Cầu nguyện – hiệp thông – học hành – sứ vụ
Là một trong những quốc gia Công giáo lâu đời nhất thế giới, Malta lưu giữ nhiều linh ảnh Đức Trinh Nữ Maria gắn liền với lịch sử, các cuộc hành hương và những truyền thống đạo đức đã tồn tại gần hai nghìn năm. Từ những linh ảnh mang phong cách Byzantine đến các bức ảnh được gắn với nhiều phép lạ, tất cả đều phản ánh lòng sùng kính Đức Mẹ sâu đậm của người dân trên quần đảo Địa Trung Hải này.
Nằm giữa ngã ba châu Âu, Bắc Phi và Trung Đông, Malta từ lâu là nơi gặp gỡ của nhiều nền văn minh Địa Trung Hải. Từ người Hy Lạp, La Mã, Norman đến người Ả Rập, nhiều dân tộc đã để lại dấu ấn trên quần đảo này. Tuy nhiên, chính đức tin Kitô giáo đã trở thành nền tảng tạo nên bản sắc văn hóa của Malta suốt gần hai thiên niên kỷ.
Theo sách Công vụ Tông đồ (Cv 28), vào năm 60, Thánh Phaolô bị đắm tàu và lưu lại Malta trong mùa đông. Truyền thống còn cho rằng Thánh Luca, người bạn đồng hành của ngài, cũng có mặt trên đảo. Từ đó hình thành một truyền thống lâu đời cho rằng Thánh Luca – vốn được Đông phương Kitô giáo tôn kính là vị họa sĩ đầu tiên của Đức Mẹ – đã để lại những linh ảnh đầu tiên tại Malta. Dù các nhà sử học ngày nay không còn xác nhận điều này, các linh ảnh ấy vẫn là chứng tích quý giá của truyền thống tôn kính Đức Maria lâu đời tại vùng Địa Trung Hải.
Đền thánh Quốc gia Đức Mẹ Mellieħa
Linh ảnh nổi tiếng nhất của Malta được tôn kính tại Đền thánh Quốc gia Đức Mẹ Mellieħa.
Theo truyền thống, Thánh Luca đã vẽ trực tiếp linh ảnh này trên vách đá khi cùng Thánh Phaolô đến Malta. Tuy nhiên, các nghiên cứu nghệ thuật hiện đại xác định bức linh ảnh hiện nay có niên đại khoảng thế kỷ XII hoặc XIII và mang đậm phong cách Byzantine.
Đức Maria được khắc họa trong sắc phục hoàng gia màu tím, tay chỉ về Chúa Hài Đồng Giêsu theo mẫu Hodegetria, nghĩa là “Đấng chỉ đường”, nhấn mạnh rằng Đức Kitô là nguồn ơn cứu độ.
Đền thánh đã đón tiếp vô số khách hành hương, trong đó có Thánh Gioan Phaolô II, người đã đến cầu nguyện tại đây năm 1990.
Trong khuôn viên đền thánh còn có một nhà nguyện trong hang đá với tượng Đức Mẹ bằng đá trắng. Theo lưu trữ của đền thánh, vào các năm 1887, 1888 và 1948, nhiều nhóm tín hữu khẳng định đã chứng kiến tượng Đức Mẹ nhiều lần cử động bàn tay phải và làm dấu Thánh giá.
Đức Mẹ Ta’ Pinu – “Nhà thờ của những phép lạ”
Tại đảo Gozo, Đền thánh Đức Mẹ Ta’ Pinu là một trong những trung tâm hành hương nổi tiếng nhất Malta.
Nơi đây trở nên nổi tiếng từ năm 1883 khi bà Karmni Grima kể rằng mình nghe thấy một tiếng gọi huyền nhiệm mời vào nhà nguyện để đọc ba Kinh Kính Mừng.
Không lâu sau, một người khác tên Franġisk Portelli cũng trải qua một kinh nghiệm tương tự, đồng thời mẹ ông được chữa lành cách lạ lùng.
Từ đó, đền thánh trở thành điểm đến của hàng ngàn người hành hương. Những bức tường đầy các lễ vật tạ ơn (ex-voto) là chứng tích cho lòng biết ơn của nhiều tín hữu sau khi cảm nhận được sự chuyển cầu của Đức Mẹ.
Linh ảnh Đức Mẹ tại Nhà thờ Chính tòa Mdina
Tại Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô ở cố đô Mdina hiện lưu giữ một linh ảnh Đức Mẹ Hài Đồng từng được cho là do Thánh Luca thực hiện.
Ngày nay, các nhà nghiên cứu xác định bức linh ảnh có niên đại vào cuối thời Trung cổ.
Từ thế kỷ XVI, linh ảnh đã giữ vị trí đặc biệt trong đời sống phụng vụ của Malta và từng được rước kiệu hằng năm để tạ ơn sau chiến thắng trong cuộc Đại Bao vây Malta năm 1565.
Năm 1898, Đức Giáo hoàng Lêô XIII đã cho phép cử hành nghi thức đội triều thiên trọng thể cho linh ảnh này.
Đức Mẹ Đamas và các linh ảnh Byzantine
Một số linh ảnh Byzantine quý giá hiện được lưu giữ tại Nhà thờ Công giáo Hy Lạp Đức Mẹ Đamas.
Hai linh ảnh nổi tiếng là Đức Mẹ Đamas (Our Lady of Damascus) và Đức Mẹ Hay Thương Xót (Our Lady of Mercy) được các Kitô hữu mang đến Malta sau khi chạy trốn khỏi đảo Rhodes vì các cuộc xâm lăng của người Hồi giáo.
Đại Hiệp sĩ Jean Parisot de la Valette, vị lãnh đạo Dòng Hiệp sĩ Thánh Gioan trong cuộc Đại Bao vây năm 1565, nổi tiếng là người đặc biệt sùng kính linh ảnh Đức Mẹ Đamas. Sau chiến thắng, ông đã dâng chiếc mũ và thanh gươm của mình như lễ vật tạ ơn trước linh ảnh.
Đức Mẹ Philermos
Một trong những linh ảnh nổi tiếng nhất từng hiện diện tại Malta là Đức Mẹ Philermos, còn được gọi là Đức Mẹ Đen của Malta.
Linh ảnh được các Hiệp sĩ Thánh Gioan mang từ Rhodes đến Malta và được lưu giữ tại Nhà thờ Đồng Chính tòa Thánh Gioan ở Valletta.
Sau khi Napoleon chiếm Malta năm 1798, linh ảnh theo Đại Hiệp sĩ Hompesch lưu vong, rồi lần lượt được chuyển đến Nga, Nam Tư và cuối cùng được bảo quản tại Bảo tàng Quốc gia Montenegro, nơi vẫn còn lưu giữ cho đến ngày nay.
Đức Mẹ Núi Camêlô
Lòng sùng kính Đức Mẹ Núi Camêlô cũng có vị trí đặc biệt trong đời sống đức tin của người Malta.
Bức linh ảnh tại Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Núi Camêlô ở Valletta diễn tả Đức Maria trao Áo Đức Bà cho Thánh Simon Stock và cầu bầu cho các linh hồn nơi luyện ngục.
Đây là bức linh ảnh đầu tiên tại Malta được Tòa Thánh ban phép đội triều thiên vào năm 1881.
Đức Mẹ Hay Làm Phép Lạ tại Lija
Đền thánh Đức Mẹ Hay Làm Phép Lạ ở làng Lija gắn liền với một sự kiện đặc biệt xảy ra năm 1743.
Theo ghi chép của Giáo hội, khi người giữ nhà thờ đang thắp đèn trước bức linh ảnh Đức Mẹ, ông nhận thấy trên khuôn mặt Đức Mẹ xuất hiện những giọt chất lỏng giống như mồ hôi.
Sau khi Giáo hội điều tra, hiện tượng này được xác nhận là có thật. Ngay ngày hôm sau, Malta xảy ra một trận động đất rất mạnh nhưng không có công trình nào sụp đổ và không có người thiệt mạng.
Đức Mẹ Hài Đồng của Senglea
Tại thành phố Senglea, bức tượng Maria Bambina (Đức Mẹ Hài Đồng) là trung tâm của lòng sùng kính Đức Mẹ tại địa phương.
Theo truyền thống, pho tượng được tìm thấy trôi nổi trên biển sau một vụ đắm tàu và được đưa đến Malta vào đầu thế kỷ XVII.
Nhiều biến cố được lưu giữ trong văn khố giáo xứ gắn liền với pho tượng này, trong đó có việc chấm dứt hạn hán năm 1718, sự bảo vệ thành phố khỏi dịch hạch năm 1813 và việc nước Ý đầu hàng quân Đồng minh đúng vào lễ Sinh nhật Đức Mẹ ngày 8/9/1943, giữa lúc đoàn rước Đức Mẹ đang đi qua những con phố đổ nát vì chiến tranh.
Một di sản đức tin vẫn tiếp tục sống động
Ngày nay, các linh ảnh Đức Mẹ tại Malta vẫn là trung tâm của đời sống hành hương và phụng vụ trên quần đảo.
Từ tuyến hành hương Melita Mariana nối các đền thánh trên đảo Malta và Gozo cho đến tuyến Camino Mariæ Melitensis kết nối Malta với mạng lưới hành hương Đức Mẹ của châu Âu, lòng sùng kính Đức Maria vẫn tiếp tục là một phần không thể tách rời trong đời sống đức tin của người dân Malta.
Những linh ảnh ấy không chỉ là các tác phẩm nghệ thuật hay di tích lịch sử, mà còn là chứng nhân sống động cho niềm tin bền vững của một dân tộc đã gìn giữ và trao truyền lòng yêu mến Đức Trinh Nữ Maria suốt gần hai nghìn năm.
https://aleteia.org/2026/07/20/maltas-legendary-marian-icons-a-legacy-of-faith/
