Tôn thờ và tôn kính: Giáo hội Công giáo dạy gì về Thiên Chúa, Đức Maria và các Thánh?

Đối với người Công giáo, không phải mọi hành vi đạo đức đều mang cùng một ý nghĩa. Giáo hội dạy rằng “tôn thờ” chỉ dành riêng cho Thiên Chúa, trong khi “tôn kính” là sự kính trọng dành cho Đức Trinh Nữ Maria và các Thánh. Hình thức đạo đức này được hiểu từ những gì Thiên Chúa đã thực hiện nơi các ngài và qua các ngài.

Giáo hội dạy gì về vấn đề này? Một sự phân biệt thiết yếu

Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo khẳng định rằng “tôn thờ là hành vi đầu tiên của nhân đức thờ phượng” (x. GLHTCG, số 2096), và tôn thờ Thiên Chúa là nhìn nhận Người là Đấng Tạo Hóa, Đấng Cứu Độ, Chúa và Chủ của mọi loài.

Giáo lý cũng dạy rằng thờ phượng Thiên Chúa là nhìn nhận “thụ tạo hoàn toàn hư không” trước nhan Người, với lòng kính trọng và sự quy phục tuyệt đối, nhờ đó con người được giải thoát khỏi việc thờ ngẫu tượng.

Vì thế, khi một người Công giáo quỳ trước Mình Thánh Chúa, đó là hành vi tôn thờ; còn khi họ bày tỏ lòng kính trọng đối với Đức Trinh Nữ Maria hoặc một vị Thánh, đó là tôn kính. Đây không phải là sự khác biệt đơn thuần về từ ngữ, nhưng là một phân biệt thiết yếu để trung thành với điều răn thứ nhất: “Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn.”

Thần học Công giáo đã sử dụng những thuật ngữ chính xác để sự phân biệt này không chỉ dừng lại ở trực giác, nhưng có một cách diễn đạt rõ ràng: “latria” – sự tôn thờ, chỉ dành riêng cho Thiên Chúa; “dulia” – sự tôn kính dành cho các Thánh; và “hyperdulia” – biệt kính, là sự tôn kính đặc biệt dành cho Đức Maria vì vị trí độc nhất của Mẹ trong lịch sử cứu độ.

Nói cách đơn giản: chúng ta noi gương các Thánh; chúng ta tôn thờ Thiên Chúa. Chúng ta xin các Thánh chuyển cầu; còn đối với Thiên Chúa, chúng ta dâng trọn con tim, sự vâng phục và toàn thể đời sống của mình.

Mọi sự nơi Đức Maria đều quy hướng về Đức Kitô

Trong một bài giáo huấn, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI giải thích rằng Giáo hội tôn kính Đức Maria là Mẹ Thiên Chúa bởi vì Mẹ đã “trao thân xác cho Người Con của Chúa Cha hằng hữu”. Ngài nhấn mạnh rằng tôn vinh Người Con cũng là tôn kính Người Mẹ, và tôn kính Người Mẹ cũng làm rạng ngời vinh quang của Người Con.

Nói cách khác, lòng sùng kính Đức Maria đích thực không dừng lại nơi Đức Maria, nhưng luôn dẫn đến Đức Giêsu Kitô. Vì thế, tình yêu dành cho Mẹ Thiên Chúa không làm suy giảm tình yêu phải dành cho Người Con, nhưng hướng con người đến với Người Con cách sâu xa hơn.

Trong một giáo huấn khác, Đức Bênêđictô XVI khẳng định rằng “tôn kính Mẹ Đức Giêsu trong Giáo hội có nghĩa là học nơi Mẹ cách trở thành một cộng đoàn cầu nguyện.” Câu nói này tóm lược cách hiểu của Giáo hội Công giáo: Đức Maria không thay thế Thiên Chúa, nhưng dạy chúng ta tin tưởng, cầu nguyện và vâng phục Chúa.

Một sự phân biệt giúp tránh nhầm lẫn: vấn đề các ảnh tượng

Sự nhầm lẫn thường xuất hiện khi người ta chỉ tập trung vào những cử chỉ bên ngoài, nghĩa là quy tất cả về những gì mắt thấy được. Tuy nhiên, đức tin Công giáo phân biệt rõ ràng giữa việc thờ phượng dành cho Thiên Chúa và lòng tôn kính dành cho những “người bạn” của Người, cũng như chúng ta không yêu một bức ảnh vì bản thân tấm ảnh, nhưng yêu chính người được bức ảnh biểu thị.

Do đó, việc sử dụng các ảnh tượng thánh không đồng nghĩa với việc thờ ngẫu tượng. Giáo hội không tôn thờ gỗ, thạch cao hay màu sơn; Giáo hội tôn kính Đức Kitô, Đức Maria và các Thánh được biểu thị qua những hình ảnh ấy, và luôn quy hướng mọi sự về Thiên Chúa.

Tóm lại, sự khác biệt giữa tôn thờ và tôn kính nằm ở chính đối tượng của hành vi đạo đức: chỉ một mình Thiên Chúa là Đấng được tôn thờ; Đức Maria và các Thánh được tôn kính vì những gì Thiên Chúa đã thực hiện nơi các ngài. Và sự tôn kính chân chính đối với các Thánh không cạnh tranh với việc tôn thờ Thiên Chúa, nhưng cuối cùng luôn quy hướng con người về Thiên Chúa và vinh quang của Người.

https://www.aciprensa.com/noticias/127817/adorar-venerar-iglesia-catolica-dios-maria-santos