Tại sao Giáo hội Công giáo có nhiều điều để nói về Ngày Lao động?

“Mọi công việc, bất kể đó là công việc gì, đều thiết yếu,” cha Sinclair Oubre, Điều phối viên Linh hướng của Mạng lưới Lao động Công giáo, nhận định. Giáo huấn Công giáo từ lâu đã đề cập sâu rộng đến phẩm giá của lao động, quyền lợi người lao động và vai trò của công việc trong kế hoạch của Thiên Chúa.

Khi Hoa Kỳ mừng Ngày Lao động, người Công giáo có trong tay một kho tàng phong phú gồm những suy tư Kinh Thánh, giáo huấn của Giáo hội và tư tưởng xã hội về bản chất của lao động cũng như vị trí của người lao động trong xã hội và trong công trình tạo dựng của Thiên Chúa.

Nhưng liệu người Công giáo và những người khác có thực sự biết đến những nguồn tài liệu phong phú ấy hay không?

Một trong những người đang suy tư về câu hỏi này là cha Sinclair Oubre, linh mục thuộc Giáo phận Beaumont, bang Texas. Ngài là Điều phối viên Linh hướng của Mạng lưới Lao động Công giáo, một hiệp hội Công giáo cổ võ giáo huấn của Giáo hội về lao động và các công đoàn, đồng thời hỗ trợ việc tổ chức người lao động.

Cha Oubre thường nói:

“Mọi công việc, bất kể đó là công việc gì, đều thiết yếu.”

Theo ngài, nếu một nữ nhân viên vệ sinh tại một công ty phần mềm lớn không đến làm việc để lau nhà vệ sinh và đổ rác, toàn bộ hoạt động sản xuất của văn phòng sẽ nhanh chóng bị đình trệ.

Giáo huấn Công giáo về lao động

Nhiều thế kỷ giáo huấn Công giáo về lao động được tập hợp trong Bản Toát yếu Học thuyết Xã hội của Giáo hội, được Hội đồng Giáo hoàng về Công lý và Hòa bình công bố năm 2004.

Toàn bộ chương VI của văn kiện dành cho vấn đề lao động của con người, vị trí của lao động trong kế hoạch của Thiên Chúa, vai trò của lao động trong xã hội, cũng như các quyền và nghĩa vụ của người lao động.

Cha Oubre giải thích rằng Bản Toát yếu tập hợp và tổng hợp những quyền được trình bày trong giáo huấn xã hội Công giáo, từ các thông điệp Rerum Novarum của Đức Giáo hoàng Lêô XIII, Quadragesimo Anno của Đức Giáo hoàng Piô XI, cho đến Centesimus Annus của Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II.

“Đó là một suy tư tuyệt đẹp về lao động của con người trong thế giới, đồng thời là một trình bày rất trưởng thành và sâu sắc về vị trí của công việc, của lao động và tính cộng đồng của lao động,” cha nói.

Lao động, chính trị và đời sống thiêng liêng

Theo cha Oubre, giáo huấn Công giáo về lao động là một thách đố đối với mọi khuynh hướng chính trị.

“Đó là một thách đố đối với cánh hữu, nhưng cũng là một thách đố đối với cánh tả,” ngài nói.

Đối với những người thuộc cánh hữu, Công giáo không khuyến khích họ chỉ đọc các tuần cửu nhật và thực hành những việc đạo đức thiêng liêng, rồi phó mặc các vấn đề khác liên quan đến lao động cho thị trường tự quyết định.

Đối với cánh tả, giáo huấn xã hội Công giáo lại đòi hỏi một điều khác: người ta phải bước vào mối tương quan sâu xa hơn với Giáo hội và với Đức Giêsu, chứ không chỉ tự nhận mình là người đấu tranh cho công bằng xã hội bằng cách trích dẫn một vài câu nói.

Cha Oubre nhấn mạnh rằng cần bắt đầu từ linh đạo Công giáo, chứ không chỉ từ vấn đề công bằng xã hội. Nếu không, cách tiếp cận của chúng ta dễ “trở thành ý thức hệ và mang tính tranh luận đối đầu”.

Trong khi đó, đời sống thiêng liêng giúp con người “đến gần Đức Giêsu Kitô hơn”.

Ngài nói:

“Cho dù công việc bẩn thỉu, khó chịu hay tồi tệ đến đâu, chúng ta vẫn đang tham dự vào công trình sáng tạo liên lỉ của Thiên Chúa. Điều quan trọng là chúng ta thực hiện công việc ấy theo cách làm sáng danh Thiên Chúa.”

Thiên Chúa và con người cùng làm việc

Suy tư của Bản Toát yếu về lao động bắt đầu từ nền tảng Kinh Thánh.

Con người được trao trách nhiệm “canh tác và gìn giữ trái đất” cùng những điều tốt đẹp khác mà Thiên Chúa đã tạo dựng.

Lao động đã hiện diện trước khi ông Ađam và bà Evà sa ngã. Lao động tự nó không phải là hình phạt hay lời nguyền. Chỉ sau khi con người phá vỡ tương quan với Thiên Chúa, lao động mới trở thành “nỗi nhọc nhằn và đau đớn”.

Ngược lại, việc Thiên Chúa nghỉ ngơi vào ngày thứ bảy trong công trình tạo dựng là dấu chỉ về “sự tự do trọn vẹn hơn” của “Ngày Sabát vĩnh cửu”.

Chính cuộc đời của Đức Giêsu Kitô cũng là một sứ mạng gắn liền với lao động: từ những năm tháng đầu đời khi Người cùng Thánh Giuse làm nghề thợ mộc, đến sứ vụ rao giảng và chữa lành, và nhất là công trình cứu độ được hoàn tất trên thập giá.

Bản Toát yếu trình bày lao động của con người trước hết như phương tiện để nuôi sống bản thân và những người mình yêu thương, nhưng đồng thời cũng là một cách phục vụ những người đang cần được giúp đỡ.

Lao động còn là cách làm cho công trình tạo dựng của Thiên Chúa trở nên đẹp đẽ hơn, bởi con người được tham dự vào nghệ thuật và sự khôn ngoan của chính Thiên Chúa.

Bản Toát yếu viết:

“Lao động của con người, khi được hướng đến đức ái như mục đích tối hậu, trở thành cơ hội để chiêm niệm; trở thành lời cầu nguyện đạo đức, luôn tỉnh thức hướng về và khát khao ngày không bao giờ kết thúc.”

Quyền của người lao động

Việc Thiên Chúa nghỉ ngơi vào ngày thứ bảy cũng có nghĩa rằng con người phải được hưởng “thời gian nghỉ ngơi và giải trí thích đáng”, để có thể chăm lo đời sống gia đình, văn hóa, xã hội và tôn giáo.

Bản Toát yếu trình bày nhiều quyền căn bản của người lao động, trong đó có:

• quyền được nghỉ ngơi sau công việc;
• quyền được làm việc trong môi trường không gây tổn hại đến sức khỏe hoặc sự toàn vẹn luân lý;
• quyền được bảo vệ khi thất nghiệp;
• quyền được hưởng lương hưu và bảo hiểm khi về già, bị khuyết tật hoặc gặp tai nạn lao động;
• quyền được bảo đảm an sinh xã hội đối với các bà mẹ đang làm việc;
• quyền hội họp và thành lập các hiệp hội;
• quyền được hưởng tiền lương và thù lao công bằng;
• và quyền đình công.

Các công đoàn cũng giữ một “vai trò nền tảng” trong việc phục vụ công ích, thúc đẩy trật tự xã hội và tình liên đới.

Tuy nhiên, công đoàn không được lạm dụng vai trò của mình trong xã hội, cũng không được trở thành công cụ đơn thuần của một đảng phái chính trị.

Bản Toát yếu nhận định rằng việc thừa nhận quyền của người lao động “luôn là một vấn đề khó giải quyết”, bởi quá trình này diễn ra trong những hoàn cảnh lịch sử và cơ chế thể chế phức tạp. Cho đến hôm nay, quá trình ấy vẫn chưa hoàn tất.

Chính vì thế, tình liên đới đích thực giữa những người lao động càng trở nên phù hợp và cần thiết hơn bao giờ hết.

Thách đố đối với người Công giáo và các tổ chức Công giáo

Giáo huấn Công giáo về lao động đã được trình bày trong rất nhiều văn kiện. Nhưng cũng như trong những lĩnh vực khác, thách đố không chỉ nằm ở việc biết giáo huấn, mà còn ở việc thực hành giáo huấn ấy.

Cha Oubre nói:

“Điều tôi liên tục nhận thấy là Giáo hội – chính Giáo hội của chúng ta – trao cho chúng ta những văn kiện hướng dẫn tuyệt vời… nhưng chúng ta chẳng bao giờ quay lại đọc chúng.”

Ngài nhắc đến thư mục vụ năm 1996 của Hội đồng Giám mục Công giáo Hoa Kỳ mang tựa đề Công lý Kinh tế cho Mọi người, trong đó khẳng định Giáo hội phải trở thành một mẫu gương về quyền của người lao động và việc đối xử công bằng với họ.

Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của cha Oubre, nhiều giáo xứ Công giáo thường không cung cấp bảo hiểm thất nghiệp cho nhân viên, ngay cả khi pháp luật cho phép họ không tham gia.

Một số tổ chức Công giáo cũng hoạt động theo mô hình sử dụng lao động “tùy ý”, trong đó ban quản lý có thể cho nhân viên nghỉ việc vì bất cứ lý do nào. Trong việc lên kế hoạch và tài trợ các dự án xây dựng, đôi khi các tổ chức Công giáo còn ưu tiên sử dụng lao động không thuộc công đoàn thay vì những người lao động thuộc công đoàn.

Cha Oubre lấy làm tiếc:

“Bạn sẽ làm suy yếu người thực sự tuân theo giáo huấn của Giáo hội về lao động bằng cách thuê một người có thể không cung cấp bảo hiểm y tế cho nhân viên của mình.”

Nhân dịp Ngày Lao động, cha Oubre kêu gọi các giáo xứ, giáo phận và những tổ chức Công giáo khác bảo đảm rằng các chính sách của mình thực sự đưa giáo huấn Công giáo về lao động vào đời sống.

Bởi theo nhãn quan Kitô giáo, lao động không chỉ là phương tiện kiếm sống. Lao động gắn liền với phẩm giá con người, với công ích, với tình liên đới và với chính công trình sáng tạo của Thiên Chúa.

https://www.ewtnnews.com/world/us/why-the-catholic-church-has-a-lot-to-say-about-labor-day