HUYNH ĐOÀN GIÁO DÂN ĐA MINH Cầu nguyện – hiệp thông – học hành – sứ vụ
Harry Kane vượt qua Kylian Mbappé và Lamine Yamal để giành Quả bóng vàng 2026. Tuy nhiên, những huyền thoại như Franco Baresi chưa từng đoạt giải cho thấy việc xác định cầu thủ xuất sắc nhất trong một môn thể thao đồng đội khó khăn đến mức nào.
Tối thứ Hai vừa qua tại London, Harry Kane đã nâng cao Quả bóng vàng lần thứ 70, ghi tên mình vào lịch sử giải thưởng do tạp chí France Football sáng lập năm 1956. Nhưng việc tôn vinh một cá nhân xuất sắc nhất trong môn thể thao đề cao tinh thần đồng đội luôn đặt ra một câu hỏi: Thế nào mới thực sự là cầu thủ xuất sắc nhất?
Người đầu tiên giành giải cũng là một cầu thủ Anh: Stanley Matthews. Để tôn vinh ông nhân dịp kỷ niệm 70 năm giải thưởng, lễ trao Quả bóng vàng năm nay lần đầu tiên được tổ chức tại London. Khi đoạt giải năm 1956, Matthews đã 41 tuổi và tiếp tục thi đấu đến năm 50 tuổi. Ông không nổi bật bởi khả năng ghi bàn, mà bởi tài kiến tạo cơ hội cho đồng đội.
Trận chung kết Cúp FA năm 1953 là minh chứng tiêu biểu. Khi Blackpool bị Bolton dẫn trước 3-1, Matthews góp công lớn giúp đội nhà lội ngược dòng thắng 4-3 với hai đường kiến tạo quyết định. Trong suốt sự nghiệp, ông chưa từng bị phạt thẻ vàng hay thẻ đỏ. Sau khi giải nghệ, Matthews nhiều lần trở lại Nam Phi để huấn luyện các cầu thủ trẻ da đen. Năm 1975, ông còn đưa đội bóng trẻ Soweto mang tên “Stan’s Men” sang Brazil gặp huyền thoại Pelé.
Theo tiêu chí của Quả bóng vàng, các nhà báo tham gia bình chọn phải cân nhắc ba yếu tố: thành tích cá nhân và khả năng tạo ra khác biệt trong trận đấu; thành tích tập thể và các danh hiệu giành được; cuối cùng là “đẳng cấp và tinh thần fair-play”.
Cuộc đua năm nay cho thấy các tiêu chí ấy có thể dẫn đến những lựa chọn khác nhau. Kane ghi 73 bàn sau 65 trận, có 8 pha kiến tạo và giành 3 danh hiệu cùng Bayern Munich, tất cả đều tại Đức. Kylian Mbappé xếp thứ hai với 58 bàn thắng và 13 pha kiến tạo nhưng không có danh hiệu nào. Lamine Yamal đứng thứ ba với 25 bàn thắng, 20 pha kiến tạo, chức vô địch World Cup cùng Tây Ban Nha và danh hiệu La Liga.
Ba ứng viên có những thế mạnh khác nhau, khiến việc lựa chọn người chiến thắng không đơn giản chỉ dựa trên số bàn thắng hay danh hiệu. Điều này đặc biệt đáng lưu ý trong thể thao trẻ, nơi cầu thủ xuất sắc nhất thường bị đồng nhất với người ghi nhiều bàn hoặc giành nhiều điểm nhất. Trong khi đó, những người phòng ngự, thu hồi bóng, kiến tạo hay nỗ lực bù đắp sai lầm của đồng đội cũng đóng vai trò thiết yếu. Tài năng trong thể thao đồng đội không chỉ nằm ở những gì một cầu thủ trực tiếp làm được, mà còn ở khả năng giúp cả đội thi đấu tốt hơn.
Kane trở thành cầu thủ Anh thứ năm giành Quả bóng vàng và là người đầu tiên kể từ Michael Owen năm 2001. Anh không chỉ là một trung phong ghi bàn hiệu quả, mà còn tích cực tham gia xây dựng lối chơi và hỗ trợ đồng đội.
Ngoài sân cỏ, năm 2022, Kane thành lập Quỹ Harry Kane nhằm nâng cao nhận thức về sức khỏe tinh thần của giới trẻ, khuyến khích các bạn trẻ chia sẻ khó khăn và tìm kiếm sự giúp đỡ. Trong bài phát biểu nhận giải, anh dành những lời trìu mến cho bốn người con, gọi các con là “lý do tôi làm tất cả những điều này”, và người vợ Kate, người bạn từ thuở thiếu thời, đồng thời là “người luôn ủng hộ tôi nhiều nhất”. Anh nói với vợ: “Em hy sinh rất nhiều để giúp anh thực hiện những ước mơ của mình. Chúng ta cùng chia sẻ chiếc cúp này: anh, em và cả gia đình.”
Với chiến thắng tại London, Kane gia nhập danh sách những huyền thoại từng đoạt Quả bóng vàng như Johan Cruyff, Franz Beckenbauer, Michel Platini, Marco van Basten, Lionel Messi và Cristiano Ronaldo. Tuy nhiên, còn có một danh sách không kém phần đáng chú ý: những cầu thủ xuất chúng chưa bao giờ giành được giải thưởng này.
Pelé và Diego Maradona là hai trường hợp tiêu biểu. Cho đến năm 1994, chỉ các cầu thủ châu Âu mới đủ điều kiện tranh giải, khiến hai huyền thoại này không có cơ hội cạnh tranh. Từ năm 1995, các cầu thủ ngoài châu Âu thi đấu tại châu Âu mới được tham gia; George Weah là người đầu tiên giành giải theo quy định mới. Đến năm 2007, Quả bóng vàng mới mở rộng phạm vi bình chọn trên toàn thế giới.
Nhưng ngay cả khi những hạn chế về điều kiện tham dự được gỡ bỏ, nhiều danh thủ vẫn chưa từng được vinh danh. Franco Baresi là một ví dụ nổi bật. Năm 1989, ông xếp thứ hai sau người đồng đội Marco van Basten, trong cuộc bình chọn mà Frank Rijkaard đứng thứ ba. Baresi là một hậu vệ xuất sắc, có khả năng định hình cả một thời đại, nhưng chưa bao giờ giành được giải thưởng cá nhân danh giá nhất này.
Paolo Maldini, Thierry Henry, Gianluigi Buffon, Xavi, Andrés Iniesta và Robert Lewandowski cũng chưa từng đoạt Quả bóng vàng. Lewandowski từng là ứng viên sáng giá năm 2020, khi giải thưởng bị hủy do đại dịch. Năm 2006, Buffon, nhà vô địch World Cup cùng đội tuyển Italia, phải xếp sau người đồng đội Fabio Cannavaro.
Trong 70 năm lịch sử giải thưởng, chỉ có một thủ môn từng giành Quả bóng vàng: Lev Yashin của Liên Xô vào năm 1963. Điều này phần nào cho thấy những cầu thủ ghi bàn thường được chú ý hơn những người ngăn cản đối phương ghi bàn, dù vai trò của họ quan trọng không kém.
Thực tế, bàn thắng, đường kiến tạo, những pha bóng quyết định và danh hiệu đều dễ thống kê. Ngược lại, khả năng phòng ngự, năng lực giúp đồng đội chơi tốt hơn, tính chuyên nghiệp, sự khiêm tốn và tinh thần tôn trọng đối thủ khó được đo lường bằng những con số. Chính vì thế, việc xác định ai là cầu thủ xuất sắc nhất luôn chứa đựng những giới hạn nhất định.
Harry Kane là chủ nhân Quả bóng vàng thứ 70. Nhưng câu chuyện bắt đầu từ Stanley Matthews vẫn nhắc nhở chúng ta rằng bóng đá không chỉ tôn vinh người ghi bàn. Matthews không ghi nhiều bàn thắng, nhưng giúp đồng đội lập công và chưa từng bị truất quyền thi đấu trong suốt sự nghiệp. Đó cũng là lời nhắc rằng giá trị của một cầu thủ không chỉ nằm ở thành tích cá nhân, mà còn ở những đóng góp giúp cả đội cùng tỏa sáng.
https://www.avvenire.it/agora/sport/pallone-doro-da-matthews-a-kane-70-anni-alla-ricerca-del-migliore_114867
