Các chuyến thuyền di cư tăng vọt trong những ngày Đức Thánh Cha Lêô XIV thăm quần đảo Canary

Số người di cư được cứu ngoài khơi Mauritania đã tăng mạnh trong mười ngày qua, đúng vào thời điểm Đức Thánh Cha Lêô XIV thực hiện chuyến tông du lịch sử đến quần đảo Canary. Trong khi kêu gọi đón tiếp người di cư với phẩm giá và lòng nhân ái, Đức Thánh Cha cũng lên án mạnh mẽ các tổ chức buôn người mà ngài gọi là “những quái vật rình rập trên biển cả” và “những kỹ nghệ của sự chết”.

Lực lượng tuần duyên Mauritania đã cứu được 1.076 người di cư trên vùng biển nước này chỉ trong vòng mười ngày, chiếm hơn 80% tổng số các vụ cứu hộ được ghi nhận từ đầu năm 2026 đến nay.

Theo giới chức Mauritania, con số này cho thấy tuyến đường di cư Đại Tây Dương hướng đến quần đảo Canary đang có dấu hiệu hoạt động trở lại sau nhiều tháng tương đối yên ắng.

Diễn biến này xảy ra đúng vào thời điểm Đức Thánh Cha Lêô XIV đang có chuyến viếng thăm mục vụ tại quần đảo Canary, nơi ngài đặt thảm kịch di cư và văn hóa đón tiếp người di cư vào trung tâm các bài diễn văn của mình.

Đồng thời, Đức Thánh Cha cũng sử dụng những ngôn từ đặc biệt mạnh mẽ để lên án các mạng lưới buôn người, gọi họ là “những quái vật rình rập trên biển cả” và là “những kỹ nghệ của sự chết.”

Hơn 80% các vụ cứu hộ trong năm tập trung chỉ trong hai tuần

Ngày 9 tháng 6, ông Ahmed Moulaye, Giám đốc phụ trách chống nhập cư bất hợp pháp của lực lượng tuần duyên Mauritania, cho biết:

“Chỉ trong vòng mười ngày, 1.076 người di cư đã được cứu trên vùng biển Mauritania.”

Trong số đó, riêng ngày 31 tháng 5 đã có 194 người được Hải quân Mauritania cứu trợ.

Ông Moulaye cảnh báo:

“Nếu tốc độ này tiếp tục, số người di cư có thể đạt mức chưa từng có trong năm nay.”

Các dữ liệu khác cho thấy kể từ ngày 28 tháng 5, tổng cộng 1.187 người đã được cứu trên biển Mauritania, nâng tổng số người được giải cứu từ đầu năm lên 1.417 người.

Nói cách khác, hơn 80% các vụ cứu hộ trong năm 2026 đã diễn ra chỉ trong hai tuần gần đây, sau nhiều tháng gần như không có hoạt động đáng kể trên tuyến đường này.

Theo lực lượng tuần duyên, tám chiếc thuyền bị chặn kể từ ngày 28 tháng 5 đều xuất phát từ Gambia và Senegal.

Ông Pierre Beziz, một nhà ngoại giao Liên minh châu Âu đang làm việc tại Nouakchott, cho biết không một người nào trong các chuyến đi đó đến được Canary:

“Không có bất kỳ trường hợp nào đến được Canary, dù người ta dự đoán số lượng sẽ rất lớn.”

Tất cả những người được cứu đều được đưa đến các Trung tâm Tiếp nhận Tạm thời dành cho Người nước ngoài tại Nouakchott và Nouadhibou, được Liên minh châu Âu tài trợ.

Nguyên nhân của làn sóng mới

Theo giới chức Mauritania, làn sóng di cư mới bắt đầu từ cuối tháng 5, ngay sau lễ Tabaski (Eid al-Adha), một trong những lễ hội Hồi giáo quan trọng nhất tại Tây Phi.

Theo truyền thống, sau dịp lễ này, các cuộc vượt biển thường gia tăng, đồng thời điều kiện thời tiết thuận lợi hơn khi mùa hè bắt đầu cũng tạo điều kiện cho các chuyến đi.

Đức Thánh Cha đặt người di cư vào trung tâm sứ điệp mục vụ

Sự gia tăng các chuyến thuyền di cư diễn ra cùng lúc với chuyến viếng thăm lịch sử của Đức Thánh Cha Lêô XIV tại Canary trong hai ngày 11 và 12 tháng 6.

Dù không thể khẳng định có mối liên hệ trực tiếp giữa hai sự kiện, nhưng sự trùng hợp về thời gian đã khiến tuyến đường di cư Đại Tây Dương trở thành tâm điểm chú ý của dư luận.

Tại cảng Arguineguín, trước sự hiện diện của Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez và Chủ tịch Chính quyền Canary Fernando Clavijo, Đức Thánh Cha đã dành toàn bộ bài diễn văn để nói về thảm kịch di cư.

Ngài nói:

“Anh chị em di cư thân mến, trước khi nói bất cứ điều gì khác, tôi muốn cúi mình trước phẩm giá của anh chị em. Anh chị em không phải là những con số hay những hồ sơ hành chính.”

Đức Thánh Cha nhấn mạnh:

“Phẩm giá con người không có hộ chiếu và cũng không mất đi giá trị khi vượt qua biên giới.”

Ngài cũng cảnh báo:

“Chúng ta không thể quen dần với việc đếm những người chết.”

Đồng thời, ngài phê phán châu Âu vì không thể vừa tuyên xưng phẩm giá con người vừa chấp nhận việc Địa Trung Hải và Đại Tây Dương trở thành những nghĩa trang không bia mộ.

Trong Thánh lễ tại Sân vận động Gran Canaria với gần 40.000 tín hữu tham dự, Đức Thánh Cha tiếp tục kêu gọi chăm sóc “những người nghèo khổ nhất, những người yếu thế nhất và những người không thể đáp trả điều gì.”

Khi thăm trung tâm tiếp nhận người di cư Las Raíces tại Tenerife, ngài khẳng định:

“Tất cả chúng ta, theo một nghĩa nào đó, đều là những người di cư.”

Lên án mạnh mẽ các đường dây buôn người

Tuy nhiên, Đức Thánh Cha không chỉ nói về việc đón tiếp người di cư.

Trong cùng bài diễn văn tại Arguineguín, những lời lẽ mạnh mẽ nhất của ngài lại nhắm vào các tổ chức buôn người:

“Ngày nay vẫn còn những quái vật rình rập trên biển cả: những băng nhóm kiếm lợi từ sự tuyệt vọng, những kẻ biến phụ nữ và trẻ em thành nô lệ, cùng sự thờ ơ của nhiều người khiến người nghèo bị nuốt chửng bởi sự bóc lột và lãng quên.”

Ngài trực tiếp kêu gọi người di cư:

“Đừng trao cuộc đời mình cho những kẻ đem cuộc đời người khác ra buôn bán.”

Đức Thánh Cha cảnh báo không nên tin vào những lời hứa hẹn về các “thiên đường dễ dãi”, gọi đó là những “tiếng hát của nàng tiên cá” và là “những kỹ nghệ của sự chết.”

Ngài cũng yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế để chống nạn buôn người, bảo vệ các nạn nhân và ngăn chặn các mạng lưới tội phạm lợi dụng những người yếu thế.

Đức Thánh Cha nhấn mạnh một nguyên tắc quan trọng thường bị bỏ quên trong các cuộc tranh luận về di cư:

“Bên cạnh quyền tìm kiếm nơi trú ẩn, con người còn có quyền không phải di cư; quyền được ở lại quê hương mình mà không phải chịu đói khát, chiến tranh, bách hại hay bạo lực.”

Một tuyến đường ít người hơn nhưng nguy hiểm hơn

Theo số liệu chính thức của Bộ Nội vụ Tây Ban Nha, từ đầu năm đến ngày 31 tháng 5 năm 2026, có 3.184 người di cư đến được Canary trên 41 tàu thuyền, giảm 71% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, việc giảm số người đến nơi không đồng nghĩa với việc hành trình trở nên an toàn hơn.

Theo báo cáo Giám sát Quyền được Sống công bố ngày 10 tháng 6, đã có 635 người thiệt mạng trên tuyến đường Canary từ tháng 1 đến tháng 5 năm nay.

Tỷ lệ tử vong hiện đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025.

Nguyên nhân chủ yếu là các điểm xuất phát ngày càng dịch chuyển xuống phía nam, đặc biệt từ Gambia và Guinea-Conakry, khiến hành trình kéo dài tới hai tuần trên Đại Tây Dương và làm gia tăng đáng kể nguy cơ đắm tàu.

Dù số người được cứu trong những ngày qua là rất lớn, các chuyên gia cho rằng đây vẫn chưa phải mức cao nhất từng ghi nhận. Tuy nhiên, sự gia tăng đột ngột sau nhiều tháng yên ắng đang làm dấy lên những lo ngại rằng mùa hè năm 2026 có thể chứng kiến một làn sóng di cư mới trên tuyến đường Đại Tây Dương hướng đến quần đảo Canary.