HUYNH ĐOÀN GIÁO DÂN ĐA MINH Cầu nguyện – hiệp thông – học hành – sứ vụ
Vatican – ngày 16 tháng 9 năm 2026 – Trong buổi Tiếp kiến chung tại Quảng trường Thánh Phêrô với khoảng 25.000 tín hữu tham dự, Đức Giáo hoàng Lêô XIV tiếp tục loạt bài giáo lý về Hiến chế Mục vụ Gaudium et spes của Công đồng Vatican II. Tập trung vào chương nói về “cộng đồng nhân loại”, Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng thiện ích chung hệ tại nơi sự phát triển hài hòa của con người và xã hội; đồng thời cảnh báo trước nguy cơ con người ngày càng trao phó cho máy móc và các thuật toán những quyết định vốn chỉ thuộc về lương tâm con người.
Đức Lêô XIV nhận định rằng sự phát triển của công nghệ, các phương tiện truyền thông, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang mở ra nhiều khả năng mới, giúp vượt qua những rào cản và khoảng cách. Tuy nhiên, các tương quan giữa người với người cũng có nguy cơ trở nên ngày càng ít mang tính cá vị và ngày càng ảo hơn. Vì thế, con người có thể dần quen với việc “trao phó cho các thuật toán những quyết định chỉ thuộc về lương tâm con người”. Trước thực trạng ấy, cộng đoàn Kitô hữu được mời gọi góp phần xây dựng những tương quan xã hội có chiều sâu thực sự và mang tính cá vị.
Tiếp nối tư tưởng của Gaudium et spes, Đức Thánh Cha nhắc rằng con người được Thiên Chúa tạo dựng trong một gia đình nhân loại duy nhất. Vì thế, “sự hoàn thiện của con người và sự phát triển của xã hội” có mối tương quan mật thiết và không thể tách rời. Đặt hai thực tại ấy đối lập với nhau sẽ làm cho cả hai cùng bị tổn hại. Con người “hoàn toàn cần đến đời sống xã hội” và phải là nguyên lý, chủ thể cũng như cùng đích của mọi định chế xã hội.
Đức Giáo hoàng cũng nhấn mạnh rằng sự khác biệt giữa các cá nhân và các dân tộc không nên bị xem như một mối nguy hay đe dọa, nhưng phải được nhìn nhận như một khả năng làm phong phú và thúc đẩy sự tăng trưởng. Những đối đầu đôi khi dẫn đến bạo lực là hậu quả của quyền lực tội lỗi tác động lên não trạng và hành động của con người, gây ra hủy diệt và chết chóc. Do đó, nhân loại cần ngày càng mở rộng tâm thức đối với “lối sống tương trợ, chia sẻ và chăm sóc nhau”, như các chi thể khác nhau trong cùng một thân thể.
Từ đó, Đức Lêô XIV nhắc lại định nghĩa về “thiện ích chung” của Gaudium et spes: đó là “toàn bộ những điều kiện của đời sống xã hội cho phép các nhóm cũng như từng thành viên đạt tới sự hoàn thiện của mình cách đầy đủ và dễ dàng hơn”.
Từ nguyên tắc ấy, Đức Thánh Cha đặc biệt nhấn mạnh bổn phận bảo vệ sự sống và phẩm giá con người. Gaudium et spes khẳng định rằng tất cả những gì chống lại chính sự sống, như mọi hình thức giết người, diệt chủng, phá thai, an tử và tự sát có chủ ý; tất cả những gì xâm phạm sự toàn vẹn của con người, như cắt xẻo thân thể, tra tấn thể xác và tinh thần, cưỡng ép tâm lý; cũng như những gì xúc phạm phẩm giá con người, như những điều kiện sống dưới mức nhân phẩm, bắt giam tùy tiện, trục xuất, chế độ nô lệ, mại dâm, buôn bán phụ nữ và trẻ em, hay những điều kiện lao động nhục nhã khiến người lao động bị đối xử như những công cụ kiếm lợi thay vì những con người tự do và có trách nhiệm — “tất cả những điều ấy và những điều tương tự đều thực sự đáng xấu hổ”.
Đức Giáo hoàng mời gọi vượt qua “não trạng cá nhân chủ nghĩa”, biết tôn trọng những người suy nghĩ và hành động khác với mình, bởi mỗi con người đều có quyền được hưởng công bằng xã hội như nhau. Thiện ích chung đòi hỏi trách nhiệm và sự tham gia của mỗi người vào đời sống xã hội.
Theo Đức Lêô XIV, cách nhìn nhân loại như một “cộng đồng các ngôi vị” là một di sản quý giá mà Công đồng Vatican II trao lại cho Giáo hội. Nhờ đó, mỗi người và mỗi cộng đoàn được mời gọi phân định cách có trách nhiệm đối với những dự án xã hội và chính trị của thời đại, dựa trên các tiêu chuẩn là phẩm giá con người, công bằng xã hội và sự tham gia tự do vào việc xây dựng thiện ích chung. Tương lai nhân loại tùy thuộc vào sự dấn thân của từng người trong việc cộng tác với Thiên Chúa và với anh chị em để xây dựng một thế giới nhân bản hơn.
Cuối buổi Tiếp kiến chung, Đức Thánh Cha dành những lời chào và khích lệ đặc biệt cho nhiều nhóm hành hương. Ngài tiếp các tuyên úy nhà tù Italia, cùng cha Raffaele Grimaldi, Tổng Giám đốc, và bày tỏ lòng biết ơn đối với sứ vụ mục vụ nơi những môi trường đầy đau khổ của con người. Đức Thánh Cha cũng nhắc đến những người bị giam giữ vẫn viết thư cho ngài để chia sẻ những bi kịch và vết thương trong cuộc đời, đồng thời ghi nhận sự cộng tác quý báu của các tuyên úy trong việc nâng đỡ đời sống tinh thần cho họ.
Một chứng từ đặc biệt đến từ Ba Lan. Bà Ewa Machaj-Antosiewicz, cùng khoảng 70 nữ hộ sinh thuộc Hiệp hội mang tên nữ hộ sinh Stanisława Leszczyńska, đã đến Roma để gặp Đức Giáo hoàng. Bà kể rằng mình sinh ngày 20 tháng 12 năm 1944 tại trại tập trung Auschwitz, nhờ nữ tu sĩ phục vụ Thiên Chúa Stanisława Leszczyńska, một nữ hộ sinh Ba Lan từng trợ giúp khoảng 3.000 phụ nữ sinh con trong thời gian bị giam giữ tại trại.
Đức cha Krzysztof Józef Nykiel, Quyền Chánh Tòa Ân giải Tối cao và là cáo thỉnh viên của án phong thánh cho bà Leszczyńska, cho biết chuyến hành hương là dịp để tạ ơn Thiên Chúa vì đã ban cho Giáo hội một chứng nhân đặc biệt của sự sống. Ngài nhắc lại lời bà Leszczyńska đáp trả bác sĩ Josef Mengele, người từng ra lệnh giết các trẻ sơ sinh trong trại: “Không thể giết một đứa trẻ”. Đối với những nữ hộ sinh hiện nay, chứng tá ấy tiếp tục là một lời khích lệ mạnh mẽ trong sứ mạng bảo vệ sự sống.
Từ Nazareth, khoảng 40 bạn trẻ tuổi từ 20 đến 30 thuộc giáo xứ Vương cung Thánh đường Truyền Tin cũng hiện diện tại Quảng trường Thánh Phêrô. Các bạn cho biết cuộc gặp với Đức Thánh Cha giúp họ cảm nhận sự gần gũi của ngài đối với giới trẻ Thánh Địa và củng cố quyết tâm trở thành những người gieo những hạt giống hy vọng cho một tương lai hòa bình giữa các dân tộc.
Tu sĩ Phanxicô Diab Roshrosh, phụ trách mục vụ giới trẻ tại giáo xứ, cho biết Đức Hồng y Quốc vụ khanh Pietro Parolin đã khuyên các bạn trẻ hãy ở lại quê hương, đừng rời bỏ miền đất của mình vì cuộc xung đột bi thảm đang diễn ra, và hãy trở thành những chứng nhân cho một căn tính nhân loại noi theo gương thánh Phanxicô. Sau Roma, đoàn hành hương tiếp tục đến Assisi, nơi có mộ của vị “Nghèo Khó” thành Assisi.
Từ Liban, nữ ca sĩ khiếm thị Dalia Freyfer, điều phối viên Văn phòng Mục vụ Người Khuyết tật thuộc Tòa Thượng phụ Maronite Antioch, cũng được gặp Đức Giáo hoàng. Cô chia sẻ với Đức Lêô XIV về hoàn cảnh của những người khuyết tật tại một đất nước chịu ảnh hưởng bởi chiến tranh, di tản và nhiều khó khăn. Cô trao tặng Đức Thánh Cha một tấm bảng mang dòng chữ: “Tôi đã mất thị lực, nhưng Đức Giêsu là ánh sáng của tôi”. Câu nói trở thành lời chứng về đức tin và niềm hy vọng của cô, đồng thời diễn tả sứ mạng cô đang thực hiện qua những bài thánh ca và việc phục vụ những người khuyết tật.
Những chứng từ ấy cũng được nối dài qua câu chuyện của các gia đình có trẻ em mắc bệnh bạch cầu tại Las Vegas. Ông Rino Armeni, Chủ tịch Quỹ Zo’s Bravehearth Foundation, tổ chức hỗ trợ các gia đình có con em mắc bệnh bạch cầu, cho biết Đức Lêô XIV đã ân cần chào đón ba em nhỏ trong số khoảng 20 em mà tổ chức đang đồng hành; đây là những em có đủ sức khỏe để thực hiện chuyến bay dài từ Hoa Kỳ đến Roma.
Từ bài giáo lý về Gaudium et spes đến những cuộc gặp gỡ với các gia đình, người trẻ, người khuyết tật, tù nhân và những chứng nhân bảo vệ sự sống, buổi Tiếp kiến chung ngày 16 tháng 9 cho thấy một chiều kích thiết yếu của sứ mạng Kitô giáo: con người không thể bị giản lược thành dữ liệu, thuật toán hay công cụ phục vụ lợi ích. Mỗi người là một ngôi vị có phẩm giá bất khả xâm phạm, được mời gọi sống trong tương quan với Thiên Chúa và với tha nhân. Vì thế, giữa một thế giới ngày càng được định hình bởi công nghệ và những tương quan ảo, Giáo hội được mời gọi tiếp tục xây dựng những cộng đoàn nơi con người biết gặp gỡ, lắng nghe, phục vụ và chăm sóc nhau, để cùng cộng tác với Thiên Chúa xây dựng một thế giới ngày càng nhân bản hơn.
