Vĩnh biệt cha Chao, vị cuối cùng của các đan sĩ tử đạo Trappist Hà Bắc

Cha Benedict Chao, đan sĩ Trappist cao tuổi nhất thế giới, đã qua đời ngày 31 tháng 7 tại Hồng Kông, hưởng thọ 108 tuổi. Với 79 năm đời sống tu trì, cuộc đời của cha là chứng từ sống động về đức tin của các đan sĩ Trappist tại Trung Quốc, những người từng chịu bách hại khốc liệt dưới chế độ cộng sản và sau đó góp phần tái lập đời sống đan tu tại Hồng Kông.

Cha Benedict Chao sinh năm 1918 tại Thành Định, tỉnh Hà Bắc. Năm 1941, khi mới 23 tuổi, cha gia nhập Đan viện Đức Mẹ Vui Mừng, còn được gọi theo tên tiếng Pháp là Liesse, tại Hà Bắc. Đây là một cộng đoàn Xitô được thành lập năm 1928, như một chi nhánh của Đan viện Đức Mẹ An Ủi tại Yangjiaping, đan viện Xitô đầu tiên được thành lập tại Trung Quốc.

Cộng đoàn mà cha Chao gia nhập đã từng trải qua nhiều thử thách. Năm 1937, Đan viện Đức Mẹ Vui Mừng bị quân Nhật chiếm đóng, khiến một số đan sĩ bị bắt giam và sát hại. Nhưng cuộc bách hại khốc liệt nhất bắt đầu vào năm 1947, khi lực lượng cộng sản của Mao Trạch Đông tấn công các đan viện Trappist tại Hà Bắc.

Cuộc “hành trình tử đạo” của các đan sĩ Yangjiaping

Đan viện Đức Mẹ An Ủi tại Yangjiaping là một trong những mục tiêu đầu tiên. Khoảng 75 đan sĩ đang sống tại đây, phần lớn là người Trung Quốc, cho thấy ơn gọi đan tu đã bén rễ sâu trên mảnh đất này.

Đan viện trưởng thứ ba, cha Louis Brun, từng nhận xét rằng người Trung Quốc có một khả năng đặc biệt đối với đời sống chiêm niệm, nhờ truyền thống suy niệm lâu đời, đời sống khắc khổ và sự hiện diện của các tu viện Phật giáo cũng như Đạo giáo. Ngài thậm chí nhận định rằng có thể nói một cách nghịch lý rằng “Tu luật Thánh Biển Đức dường như được viết cho người Trung Quốc.”

Năm 1947, Yangjiaping nằm ngay giữa chiến tuyến của cuộc nội chiến giữa lực lượng cộng sản và Quốc dân đảng. Khi quân cộng sản phá vỡ phòng tuyến vào mùa hè năm ấy, người dân các làng chung quanh được khuyến khích cướp phá đan viện. Các đan sĩ bị đưa ra trước những phiên tòa cách mạng, bị đánh đập và tra tấn nhằm buộc họ từ bỏ đức tin.

Ngày 30 tháng 8, cuộc khổ nạn của các đan sĩ bước sang giai đoạn bi thảm nhất. Sau khi thiêu hủy những gì còn lại của đan viện, quân cộng sản bắt các đan sĩ rời khỏi nơi cư trú và áp giải họ qua những con đường núi hiểm trở ở miền bắc Trung Quốc trong một cuộc “hành trình tử thần”.

Các đan sĩ bị trói bằng dây hoặc xích, phải chịu đựng mưa lớn và thiếu thốn lương thực. Những người cao tuổi, đau yếu được các anh em cõng trên vai. Họ bị ngăn cản không cho nói chuyện với nhau và bị đánh đập khi cầu nguyện. Có những ngày, tới ba đan sĩ qua đời vì kiệt sức và thiếu thốn trên đường áp giải.

Tháng 1 năm 1948, sau một phiên tòa nhân dân cuối cùng tại Panpou, cha Chrysostom Chang, mới 29 tuổi và là phó bề trên cộng đoàn, cùng năm đan sĩ khác bị xử bắn.

Trước khi chết, cha Chang nói với các anh em: “Chúng ta chết vì chính nghĩa của Thiên Chúa. Hãy lần cuối cùng nâng tâm hồn lên với Người, trong sự hiến dâng trọn vẹn con người chúng ta.”

Cha Chrysostom Chang ngày nay được ghi tên đứng đầu trong danh sách 33 vị tử đạo Yangjiaping, gồm 30 đan sĩ Trung Quốc, một đan sĩ Pháp, một đan sĩ Hà Lan và một đan sĩ Canada.

Cha Chao và cuộc vượt thoát khỏi Trung Quốc
Số phận của Đan viện Đức Mẹ Vui Mừng tại Liesse cũng không khác biệt. Cộng đoàn bị lực lượng cộng sản tấn công, hai đan sĩ bị sát hại, trong khi những người còn lại phải tìm nơi trú ẩn tại Xindu, gần Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên, khi khu vực này vẫn còn nằm dưới quyền kiểm soát của Quốc dân đảng.

Cha Chao lúc ấy vẫn còn trẻ. Vị viện phụ hiểu rằng nơi trú ẩn này chỉ có thể là giải pháp tạm thời. Vì thế, ngài tìm cách đưa một số đan sĩ, trong đó có cha Chao, ra khỏi Trung Quốc để đến Đan viện Notre-Dame-des-Prairies ở Manitoba, Canada.

Quyết định ấy đã cứu mạng họ. Năm 1951, cộng đoàn Trappist tại Xindu cũng bị giải thể dưới sự bách hại của chính quyền cộng sản.

Từ những đan sĩ đã tìm được nơi trú ẩn tại Canada, kế hoạch tái lập cộng đoàn tại Hồng Kông dần hình thành.

Từ cuộc bách hại đến sự hồi sinh tại Hồng Kông

Nhờ sự hỗ trợ của Đức cha Enrico Valtorta, một nhà truyền giáo thuộc Hội Giáo hoàng Truyền giáo Hải ngoại Paris (PIME), chính quyền thuộc địa Anh tại Hồng Kông đã cấp cho các đan sĩ một khu đất hoang trên vùng cao của đảo Lantau.

Tại đây, tám đan sĩ đã tự tay xây dựng đan viện mới. Ngày 19 tháng 2 năm 1956, cộng đoàn chính thức khánh thành đan viện.

Trước khi trở lại Hồng Kông, các đan sĩ Trung Quốc từng lưu lại vài tháng tại Đan viện Holy Trinity ở Utah, Hoa Kỳ, để học tiếng Anh và học kỹ thuật làm phô mai.

Để tự nuôi sống cộng đoàn theo truyền thống lao động của đời sống Trappist, các đan sĩ đưa bò đến đảo Lantau và bắt đầu sản xuất sữa, bơ và phô mai. Những sản phẩm này nhanh chóng trở nên nổi tiếng tại Hồng Kông, giúp cộng đoàn được nhiều người biết đến với tên gọi “Đan viện Trappist Haven”.

Năm 1974, cha Benedict Chao được bầu làm bề trên thứ ba của cộng đoàn đan tu Trung Hoa tái lập và giữ chức vụ này cho đến năm 1998.

Một năm sau, Dòng Xitô chính thức công nhận cộng đoàn Lantau là một đan viện tự trị. Đến tháng 1 năm 2000, đan viện lấy lại tên gọi lịch sử Đan viện Đức Mẹ Vui Mừng, tên mà cộng đoàn từng mang tại Hà Bắc.

Một chứng nhân cuối cùng của thế hệ tử đạo

Với cái chết của cha Benedict Chao, Đan viện Đức Mẹ Vui Mừng tại Hồng Kông tiễn biệt vị cuối cùng trong thế hệ các đan sĩ Trappist đã sống sót qua cuộc bách hại cộng sản tại Trung Quốc và góp phần tái lập đời sống đan tu tại Hồng Kông trong thập niên 1950.

Tang lễ của cha được cử hành ngày 14 tháng 8.

Cuộc đời 108 năm của cha Benedict Chao nối liền hai thời kỳ đầy biến động của lịch sử Giáo hội tại Trung Quốc: từ những năm tháng bách hại và cuộc “hành trình tử đạo” của các đan sĩ Hà Bắc, đến sự hồi sinh của cộng đoàn Trappist trên đảo Lantau.

Ngày nay, Đan viện Đức Mẹ Vui Mừng vẫn tiếp tục đời sống cầu nguyện và chiêm niệm tại Hồng Kông. Qua cha Benedict Chao và các anh em của ngài, ký ức về những đan sĩ Trappist Hà Bắc đã không bị xóa nhòa, nhưng tiếp tục được gìn giữ trong lời cầu nguyện, trong đời sống đan tu và trong chứng tá trung thành của những người đã chọn hiến dâng trọn đời cho Thiên Chúa giữa những thử thách khắc nghiệt nhất của thế kỷ XX.

https://www.asianews.it/en/east-asia/hong-kong/farewell-to-father-chao-the-last-of-the-trappist-martyrs-of-hebei